Bước sang năm 2026, khi kinh tế toàn cầu vẫn đối mặt với biến động chuỗi cung ứng và xu hướng tiêu dùng bền vững ngày càng rõ nét, ngành trà Việt Nam đang đứng trước một thời điểm bản lề. Không còn chỉ là câu chuyện xuất khẩu thô hay cạnh tranh bằng giá rẻ, trà Việt đang từng bước tái định vị bằng chính thứ tài sản quý giá nhất của mình: bản sắc.
Một khi trà Việt được nhận diện như một sản phẩm chất lượng cao, gắn với bản sắc rõ ràng và tiêu chuẩn quốc tế nghiêm ngặt, giá trị mỗi tấn trà sẽ được nâng lên đáng kể. Ảnh minh họa
Từ quốc gia xuất khẩu lớn đến bài toán giá trị
Trong nhiều năm qua, Việt Nam duy trì vị thế là một trong những nước xuất khẩu trà hàng đầu thế giới. Theo số liệu thương mại công bố giai đoạn 2024–2025, Việt Nam liên tục nằm trong nhóm 5 quốc gia xuất khẩu chè lớn nhất toàn cầu, với sản phẩm có mặt tại hơn 70 quốc gia và vùng lãnh thổ. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu chè đạt xấp xỉ 238 triệu USD, cho thấy ngành vẫn giữ được quy mô đáng kể trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt.
Tuy nhiên, năm 2026 cũng đặt ra một thực tế rõ ràng hơn bao giờ hết: giá xuất khẩu bình quân của chè Việt vẫn thấp hơn đáng kể so với nhiều quốc gia có thương hiệu mạnh như Ấn Độ hay Sri Lanka. Phần lớn sản phẩm vẫn ở dạng nguyên liệu hoặc chế biến cơ bản. Nghĩa là, Việt Nam bán được nhiều nhưng chưa bán được giá trị cao. Chính vì vậy, chiến lược tái định vị không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu tất yếu.
Bản sắc – lợi thế cạnh tranh tự nhiên của trà Việt
Điều làm nên sức mạnh khác biệt của trà Việt không nằm ở sản lượng, mà ở sự đa dạng sinh thái và văn hóa. Từ vùng trà xanh trứ danh của Thái Nguyên với hương cốm non đặc trưng, đến những cây chè Shan tuyết cổ thụ hàng trăm năm tuổi ở các tỉnh Phú Thọ, Tuyên Quang, Lào Cai, hay vùng trà Ô long chất lượng cao tại Lâm Đồng mỗi vùng là một câu chuyện riêng về thổ nhưỡng, khí hậu và con người.
Trong bối cảnh người tiêu dùng toàn cầu năm 2026 ngày càng quan tâm đến nguồn gốc, tính bền vững và giá trị văn hóa của sản phẩm, chính sự đa dạng này trở thành “chìa khóa vàng”. Trà không còn đơn thuần là đồ uống; đó là trải nghiệm, là phong cách sống, là sự kết nối với thiên nhiên và bản địa.
Các thị trường cao cấp như EU, Hoa Kỳ và Nhật Bản đang chứng kiến sự tăng trưởng của phân khúc trà hữu cơ, trà đặc sản và trà có chỉ dẫn địa lý rõ ràng. Điều này mở ra cơ hội lớn cho trà Việt nếu biết kể câu chuyện đúng cách và kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt.
Chuyển dịch chiến lược: Từ xuất khẩu nguyên liệu sang xây dựng thương hiệu
Năm 2026 đánh dấu sự chuyển dịch rõ rệt trong tư duy của nhiều doanh nghiệp trà Việt: đầu tư vào chế biến sâu, đóng gói hiện đại, truy xuất nguồn gốc số hóa và xây dựng thương hiệu quốc tế.
Thay vì chỉ bán chè đen hoặc chè xanh thô, nhiều doanh nghiệp bắt đầu phát triển dòng trà cao cấp mang tên vùng trồng, nhấn mạnh yếu tố thổ nhưỡng (terroir), quy trình canh tác hữu cơ và câu chuyện cộng đồng. Một số sản phẩm đã tham gia các hội chợ chuyên ngành quốc tế, nơi người mua không chỉ tìm kiếm giá rẻ mà tìm kiếm sự độc đáo.
Đặc biệt, các sự kiện quảng bá như World Tea Fest 2025 đã tạo nền tảng quan trọng để ngành trà Việt bước vào giai đoạn quảng bá chuyên nghiệp hơn. Sang năm 2026, hiệu ứng từ những sự kiện này tiếp tục được phát huy thông qua các hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối B2B và truyền thông quốc tế.
Bền vững – điều kiện tiên quyết của tái định vị
Một yếu tố không thể thiếu trong chiến lược tái định vị là phát triển bền vững. Thị trường quốc tế hiện đặt ra yêu cầu khắt khe về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, tiêu chuẩn môi trường và trách nhiệm xã hội.
Năm 2026, việc mở rộng diện tích trà đạt chứng nhận hữu cơ, VietGAP và các tiêu chuẩn quốc tế khác không chỉ giúp tăng giá trị xuất khẩu mà còn nâng cao thu nhập cho người nông dân. Khi chuỗi giá trị được cải thiện, từ khâu trồng trọt đến chế biến và marketing, lợi ích không chỉ dừng ở doanh nghiệp, mà lan tỏa đến cộng đồng sản xuất.
Bản sắc vì thế không chỉ nằm ở câu chuyện văn hóa, mà còn nằm ở cách ngành trà Việt bảo vệ đất, nước và sinh kế của người dân vùng cao.
Con đường phía trước: Tỷ đô không chỉ là con số
Khát vọng đưa ngành trà Việt đạt quy mô tỷ đô không chỉ là mục tiêu kim ngạch. Đó là khát vọng về vị thế. Một khi trà Việt được nhận diện như một sản phẩm chất lượng cao, gắn với bản sắc rõ ràng và tiêu chuẩn quốc tế nghiêm ngặt, giá trị mỗi tấn trà sẽ được nâng lên đáng kể.
Bài học từ các quốc gia có ngành trà phát triển cho thấy: thương hiệu quốc gia mạnh luôn dựa trên hai trụ cột, chất lượng ổn định và câu chuyện nhất quán. Việt Nam đã có nền tảng về sản xuất; năm 2026 là thời điểm để hoàn thiện trụ cột còn lại.
Kết luận
Trong bối cảnh toàn cầu hóa sâu rộng và cạnh tranh ngày càng khốc liệt, bản sắc không còn là yếu tố phụ trợ, mà chính là sức mạnh chiến lược. Trà Việt, với chiều sâu lịch sử và sự đa dạng vùng miền, đang có cơ hội lớn để tái định vị trên thị trường quốc tế.
Nếu năm 2025 là năm nhìn lại những giới hạn về giá trị, thì năm 2026 có thể trở thành năm khởi đầu cho một chương mới: chương của thương hiệu, của chất lượng và của bản sắc được tôn vinh. Và khi thế giới tìm kiếm những sản phẩm mang câu chuyện chân thực và bền vững, trà Việt hoàn toàn có thể trở thành cái tên được nhắc đến không chỉ vì sản lượng mà vì giá trị thực sự.