Chính quyền TP Đà Nẵng đang huy động các lực lượng chức năng tuyên truyền, vận động người dân không sử dụng lề đường làm nơi buôn bán.
Câu chuyện vỉa hè vốn không mới. Ở nhiều đô thị lớn, trong đó có Đà Nẵng, các chiến dịch ra quân từng được triển khai với quyết tâm cao. Ban đầu là sự chuyển biến rõ rệt: Đường phố thông thoáng hơn, trật tự được siết chặt. Tuy nhiên, sau một thời gian tình trạng lấn chiếm lại tái diễn. Nguyên nhân không khó nhận diện, một phần đến từ cách làm thiếu kiên trì, có thời điểm quyết liệt, có lúc buông lỏng; phần khác xuất phát từ nhu cầu mưu sinh rất thực tế của người dân. Khi kế sinh nhai chưa có hướng thay thế, vỉa hè trở thành lựa chọn gần như duy nhất.
Nhìn thẳng vào thực tế để thấy rằng, vỉa hè trong đời sống đô thị Việt Nam không chỉ là không gian giao thông mà còn là không gian sinh kế. Từ quán ăn nhỏ, gánh hàng rong đến những điểm bán lẻ tự phát, tất cả tạo nên một phần nhịp sống đô thị. Việc lập lại trật tự vì thế không thể chỉ dừng ở biện pháp hành chính hay xử phạt. Nếu chỉ dọn dẹp mà không tạo ra lối đi khác cho người dân, câu chuyện sẽ tiếp tục lặp lại theo vòng tròn cũ.
Đà Nẵng có lợi thế về quy hoạch và năng lực quản lý đô thị. Điều cần thiết lúc này là một cách tiếp cận bền vững hơn. Trước hết, phải xác định rõ đâu là khu vực cần giữ nghiêm kỷ cương. Những tuyến đường trung tâm, trục giao thông chính, khu vực có mật độ phương tiện lớn cần được quản lý chặt chẽ, không để xảy ra tình trạng tái lấn chiếm. Việc này đòi hỏi sự nhất quán trong chỉ đạo và thực thi, tránh tình trạng làm theo phong trào.
Ở chiều ngược lại, cần mạnh dạn quy hoạch các không gian kinh doanh phù hợp. Những khu vực ít ảnh hưởng đến giao thông có thể được bố trí làm điểm bán hàng có kiểm soát. Việc tổ chức các chợ đêm, phố ẩm thực, khu buôn bán tập trung sẽ tạo điều kiện để người dân chuyển đổi hoạt động kinh doanh. Quan trọng hơn, các mô hình này cần được thiết kế với chi phí hợp lý, thủ tục đơn giản, phù hợp với khả năng của người lao động nhỏ lẻ.
Giữ vỉa hè thông thoáng là yêu cầu tất yếu của một đô thị văn minh; giữ được sinh kế cho người dân lại là nền tảng của sự ổn định xã hội. Hai mục tiêu này không loại trừ nhau nếu có cách tiếp cận phù hợp.
Một hướng đi khác là nghiên cứu cơ chế cho phép sử dụng tạm thời một phần vỉa hè theo khung giờ nhất định, có thu phí và có quản lý. Cách làm này đã được một số đô thị áp dụng với hiệu quả nhất định. Khi có quy định rõ ràng về thời gian, diện tích và tiêu chuẩn vệ sinh, mỹ quan, việc sử dụng vỉa hè sẽ đi vào nề nếp, giảm xung đột giữa lực lượng quản lý và người dân.
Cùng với đó là chính sách hỗ trợ chuyển đổi sinh kế. Những hộ buôn bán nhỏ cần được tiếp cận vốn vay ưu đãi, được hướng dẫn chuyển sang các mô hình kinh doanh ổn định hơn. Công tác đào tạo nghề, kết nối việc làm cũng cần được quan tâm, nhất là với nhóm lao động yếu thế. Khi người dân có lựa chọn khác, áp lực quay lại vỉa hè sẽ giảm đi.
Một yếu tố quan trọng không thể thiếu là sự đồng thuận xã hội. Công tác tuyên truyền cần đi trước một bước, giúp người dân hiểu rõ mục tiêu của việc lập lại trật tự đô thị. Đồng thời, chính quyền cơ sở phải lắng nghe, đối thoại, giải quyết từng trường hợp cụ thể với tinh thần chia sẻ. Sự cứng rắn trong quản lý cần đi cùng với sự linh hoạt trong cách làm.
Giữ vỉa hè thông thoáng là yêu cầu tất yếu của một đô thị văn minh; giữ được sinh kế cho người dân lại là nền tảng của sự ổn định xã hội. Hai mục tiêu này không loại trừ nhau nếu có cách tiếp cận phù hợp. Đà Nẵng đã nhiều lần thể hiện quyết tâm xây dựng hình ảnh một thành phố đáng sống. Để đạt được điều đó, bài toán vỉa hè cần được giải bằng tầm nhìn dài hạn, bằng sự kiên trì trong thực thi và bằng những chính sách đủ sức thuyết phục người dân cùng đồng hành.