UBND thành phố Đà Nẵng vừa ban hành Quyết định số 156/2026/QĐ-UBND ngày 30/10/2026 về Quy chế quản lý kiến trúc đô thị Đà Nẵng và khu vực lân cận. Đây là cơ sở pháp lý nhằm thống nhất công tác quản lý không gian, cảnh quan và kiến trúc, đồng thời định hướng phát triển đô thị gắn với bảo tồn các giá trị tự nhiên, văn hóa và bản sắc riêng của thành phố.
Đồ họa minh họa: Đà Nẵng định hướng tổ chức không gian đô thị theo đặc trưng Núi – Sông – Biển, gắn bảo tồn cảnh quan tự nhiên, kiểm soát kiến trúc và phát triển đô thị bền vững
Quy chế được áp dụng trên địa giới hành chính 12 phường gồm: Hải Châu, Hòa Cường, Thanh Khê, An Khê, An Hải, Sơn Trà, Ngũ Hành Sơn, Hòa Khánh, Hải Vân, Liên Chiểu, Cẩm Lệ, Hòa Xuân; 3 xã Hòa Vang, Hòa Tiến, Bà Nà và đặc khu Hoàng Sa.
Đối tượng áp dụng là các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài có liên quan đến hoạt động quản lý kiến trúc, quy hoạch và xây dựng tại khu vực thuộc phạm vi điều chỉnh.
Tổ chức không gian đô thị theo 12 phân khu
Một trong những nội dung đáng chú ý của Quy chế là định hướng tổ chức không gian thành phố thành 12 phân khu, gồm: Sinh thái phía Tây; Sinh thái phía Đông; Ven sông Hàn và bờ Đông; Ven vịnh Đà Nẵng; Cảng biển Liên Chiểu; Công nghệ cao; Trung tâm lõi xanh; Đổi mới sáng tạo; Sân bay; Đô thị sườn đồi; Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và Dự trữ phát triển.
Việc phân chia này nhằm xác định đặc điểm tự nhiên, chức năng và định hướng kiến trúc của từng khu vực, tạo cơ sở cho công tác lập quy hoạch đô thị, thiết kế đô thị, quy hoạch nông thôn, quy hoạch các khu chức năng và quản lý hoạt động đầu tư xây dựng.
Theo Quy chế, không gian thành phố được tổ chức trên cơ sở phân định các vùng bảo vệ cảnh quan thiên nhiên và vùng cho phép phát triển, bao gồm khu vực ven mặt nước, lõi xanh và sườn đồi. Cách tiếp cận này đặt ra yêu cầu hài hòa giữa phát triển đô thị với bảo vệ hệ sinh thái, cảnh quan và các không gian tự nhiên hiện hữu.
Trong đó, khu vực sinh thái phía Tây được định hướng ưu tiên bảo vệ rừng đặc dụng, rừng phòng hộ, hệ sinh thái tự nhiên và nguồn nước; phát triển du lịch sinh thái với mật độ xây dựng thấp. Đây là khu vực cần kiểm soát hoạt động xây dựng nhằm hạn chế tác động đến môi trường và cảnh quan.
Đối với bán đảo Sơn Trà, Quy chế xác định đây là khu vực có yêu cầu quản lý đặc thù, trong đó thiên nhiên giữ vai trò chủ đạo. Các hoạt động đầu tư xây dựng phải bảo đảm cân bằng giữa phát triển với bảo tồn đa dạng sinh học, cảnh quan và yêu cầu quốc phòng, an ninh.
Khu vực ven sông Hàn và bờ Đông được định hướng phát triển các chức năng hành chính, chính trị, văn hóa, xã hội, tài chính, thương mại và dịch vụ. Không gian công cộng, công viên, quảng trường và hành lang cảnh quan ven sông, ven biển được chú trọng kết nối, tạo sự liên tục trong tổ chức không gian đô thị.
Trong khi đó, khu vực ven vịnh Đà Nẵng hướng đến hình thành không gian đô thị hiện đại, phát triển thương mại, dịch vụ gắn với yêu cầu bảo vệ cảnh quan ven biển. Khu vực cảng biển Liên Chiểu được định hướng kiến trúc phù hợp với chức năng cảng, logistics và đô thị cảng biển; đồng thời phải bảo đảm tầm nhìn đến núi Bạch Mã, đèo Hải Vân và vịnh Đà Nẵng.
Bảo tồn bản sắc, kiểm soát chất lượng kiến trúc
Quy chế đặt mục tiêu cụ thể hóa các quy định pháp luật, quy hoạch, quy chuẩn và tiêu chuẩn kỹ thuật về quy hoạch, kiến trúc thành những nguyên tắc quản lý thống nhất. Các nguyên tắc này được áp dụng trong quá trình lập quy hoạch, cấp phép xây dựng, quản lý kiến trúc công trình và hệ thống hạ tầng kỹ thuật.
Đáng chú ý, bản sắc kiến trúc Đà Nẵng được định hướng dựa trên ba đặc trưng cảnh quan tự nhiên Núi – Sông – Biển. Cùng với yêu cầu bảo vệ cảnh quan thiên nhiên, Quy chế nhấn mạnh việc bảo tồn, kế thừa và phát huy các giá trị kiến trúc truyền thống trong quá trình phát triển.
Thành phố cũng khuyến khích tiếp thu có chọn lọc tinh hoa kiến trúc thế giới, ứng dụng khoa học, công nghệ tiên tiến trong thiết kế và xây dựng; sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả, thúc đẩy các giải pháp công trình xanh và công trình trung hòa phát thải.
Bên cạnh định hướng chung, Quy chế xác định các khu vực có yêu cầu quản lý đặc thù, khu vực phải lập thiết kế đô thị riêng và các tuyến phố, khu vực ưu tiên chỉnh trang. Đây là cơ sở để kiểm soát hình thức kiến trúc, tổ chức không gian và nâng cao chất lượng cảnh quan tại những khu vực có vai trò quan trọng trong cấu trúc đô thị.
Đối với những công trình, cụm công trình và vật thể kiến trúc có vị trí, quy mô, tầm vóc, ý nghĩa quan trọng, tác động trực tiếp đến cảnh quan thành phố, phương án thiết kế phải được tổ chức thi tuyển theo quy định. Việc thi tuyển nhằm lựa chọn phương án đáp ứng yêu cầu về quy hoạch, kiến trúc, văn hóa, hiệu quả kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.
Để bảo đảm Quy chế được triển khai thống nhất, UBND thành phố phân định trách nhiệm cụ thể cho các sở, ngành và chính quyền địa phương.
Trong đó, Sở Xây dựng có trách nhiệm hướng dẫn chuyên môn, nghiệp vụ về cấp giấy phép xây dựng và quản lý trật tự xây dựng theo phân cấp; tổ chức kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất, theo dõi và đánh giá quá trình thực hiện. Trên cơ sở thực tiễn, cơ quan này tổng hợp, đề xuất những nội dung cần điều chỉnh, bổ sung Quy chế.
Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cung cấp danh mục di tích đã được xếp hạng, phạm vi và ranh giới khu vực bảo vệ di tích; phối hợp thẩm định các nội dung liên quan đến bảo quản, tu bổ và phục hồi di tích theo quy định.
UBND các phường, xã có trách nhiệm phổ biến Quy chế và các quy định pháp luật liên quan đến công tác cấp phép xây dựng; tổng hợp những vấn đề phát sinh, đề xuất nội dung cần điều chỉnh, bổ sung gửi Sở Xây dựng. Đồng thời, chính quyền địa phương tham gia quản lý các công trình kiến trúc có giá trị trên địa bàn, thường xuyên kiểm tra và kịp thời phát hiện công trình hư hỏng, xuống cấp để đề xuất phương án tu bổ, sửa chữa, cải tạo theo quy định.
Quyết định số 156/2026/QĐ-UBND có hiệu lực kể từ ngày 30/10/2026, thay thế Quyết định số 63/2023/QĐ-UBND ngày 28/12/2023 và Quyết định số 07/2026/QĐ-UBND ngày 15/1/2026 của UBND thành phố Đà Nẵng.
Quy chế mới thiết lập cơ sở quản lý thống nhất đối với không gian và kiến trúc đô thị, đồng thời đặt ra yêu cầu kiểm soát chặt chẽ hoạt động xây dựng, bảo vệ cảnh quan tự nhiên và gìn giữ bản sắc Núi – Sông – Biển trong quá trình phát triển Đà Nẵng.
Bùi Quốc Dũng