Những tuần đầu của năm 2026 cho thấy một trạng thái quen thuộc của thị trường nội địa: sức mua duy trì ổn định sau Tết Dương lịch, các kênh phân phối vận hành thông suốt, song chưa xuất hiện lực bật đủ mạnh để tạo hiệu ứng lan tỏa. Đây không phải là dấu hiệu của suy giảm, mà phản ánh rõ hơn tâm thế chi tiêu thận trọng đã hình thành trong suốt năm 2025 và kéo dài sang đầu năm nay.
Nhìn lại năm 2025, tổng mức bán lẻ và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 9,2% – một kết quả đáng ghi nhận trong bối cảnh thu nhập người dân chịu nhiều áp lực, chi phí đầu vào tăng cao và tâm lý tiết kiệm chi phối hành vi mua sắm. Tuy nhiên, bước sang năm 2026, thị trường nội địa không thể chỉ dừng ở việc “giữ nhịp”. Yêu cầu đặt ra là phải tạo được lực kéo mới, đủ mạnh để nâng chất lượng tăng trưởng, thay vì chỉ gia tăng về mặt con số.
Từ góc độ hệ thống bán lẻ, bà Trần Thị Phương Lan – Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam cho rằng thị trường nội địa hiện không thiếu các điều kiện nền tảng. Năng lực sản xuất trong nước dồi dào, mạng lưới phân phối phủ rộng từ đô thị đến nông thôn, chuỗi cung ứng ngày càng chủ động hơn, đặc biệt trong các giai đoạn cao điểm như Tết.
Lợi thế lớn của hàng Việt, theo bà Lan, vẫn nằm ở giá cả cạnh tranh và khả năng đáp ứng nhanh nhu cầu thị trường. Nhiều doanh nghiệp bán lẻ đã chủ động dự trữ hàng hóa từ sớm, đầu tư mạnh cho logistics, giữ giá ổn định ngay cả trong những thời điểm chi phí vận chuyển tăng cao do thiên tai, thời tiết bất lợi.
Tuy nhiên, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không nằm ở nguồn cung, mà ở niềm tin của người tiêu dùng đối với chất lượng hàng hóa.
“Hàng Việt có nhiều lợi thế, nhưng chất lượng chưa thật sự đồng đều. Chỉ cần người tiêu dùng gặp một trải nghiệm không tốt, niềm tin sẽ bị ảnh hưởng ngay”, bà Trần Thị Phương Lan thẳng thắn nhìn nhận.
Chính sự thiếu ổn định về chất lượng, đặc biệt ở nhóm nông sản và thực phẩm tươi sống, khiến quyết định mua sắm của người dân trở nên dè dặt hơn. Trong khi đó, hàng nhập khẩu – dù giá cao hơn lại tạo được cảm giác an tâm nhờ mẫu mã đồng đều, thông tin rõ ràng và tính nhất quán trong trải nghiệm tiêu dùng. Khoảng cách này đang khiến hàng Việt chưa hình thành được những sản phẩm mũi nhọn đủ mạnh để trở thành “lựa chọn mặc định” của người tiêu dùng.
Một vấn đề khác được Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam nhấn mạnh là cách tiếp cận trong chính sách và hoạt động kích cầu. Theo bà Lan, thị trường không thể trông chờ vào các đợt khuyến mại ngắn hạn hay những chiến dịch mang tính phong trào, mà cần dựa trên dữ liệu thực tế về thu nhập và hành vi tiêu dùng.
Dẫn số liệu thống kê, bà cho biết thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam đã tiệm cận 5.000 USD/năm, song mức chi cho tiêu dùng thiết yếu mỗi tháng chỉ khoảng hơn 2 triệu đồng. Con số này cho thấy dư địa chi tiêu của phần đông người dân không lớn, nhất là khi tâm lý tiết kiệm vẫn chi phối mạnh các quyết định mua sắm.
“Không thể kỳ vọng thị trường tăng trưởng hai con số nếu hàng hóa không phù hợp với khả năng chi trả thực tế của số đông người tiêu dùng”, bà Lan phân tích.
Thực tế đó buộc cả nhà sản xuất lẫn hệ thống phân phối phải điều chỉnh cách tiếp cận thị trường, thay vì tiếp tục dựa vào các giả định tăng trưởng mang tính lạc quan.
Từ cuối năm 2025 và tiếp tục sang 2026, thị trường đã chứng kiến những thay đổi mang tính cấu trúc. Quy cách đóng gói được thu nhỏ, sản phẩm được phân tầng rõ hơn theo mức giá, các combo tiết kiệm và kênh mua sắm trực tuyến được đẩy mạnh. Đây không còn là giải pháp tình thế để đối phó với khó khăn ngắn hạn, mà đang dần trở thành cấu phần ổn định của thị trường tiêu dùng mới.
Từ thực tiễn vận hành, bà Trần Thị Phương Lan đề xuất cần sớm xây dựng một báo cáo chuyên sâu về cơ cấu tiêu dùng của người Việt, coi đây là dữ liệu nền để các địa phương và doanh nghiệp chủ động hơn trong hoạch định chính sách kích cầu, dự trữ hàng hóa và phát triển sản phẩm phù hợp với từng phân khúc thu nhập.
Dù thị trường chưa bật mạnh, hệ thống bán lẻ vẫn đang đóng vai trò quan trọng trong việc giữ nhịp cho tiêu dùng nội địa. Theo Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam, các chuỗi siêu thị lớn đã chuẩn bị nguồn hàng Tết từ rất sớm, với mức dự trữ tăng từ 10–40% tùy nhóm hàng. Hàng Tết được đưa lên quầy kệ ngay từ cuối tháng 12/2025, giúp giãn áp lực mua sắm và phân phối vào thời điểm giáp Tết.
Các chương trình khuyến mại cũng được triển khai sớm và kéo dài, góp phần tạo tâm lý ổn định cho người tiêu dùng, thay vì dồn nén nhu cầu vào một vài thời điểm ngắn.
“Nguồn cung hàng hóa cho Tết và những tháng đầu năm 2026 hoàn toàn được bảo đảm. Vấn đề hiện nay không phải là thiếu hàng, mà là làm sao để kích hoạt sức mua một cách bền vững”, bà Trần Thị Phương Lan khẳng định.
Không chỉ dừng ở dự trữ và khuyến mại, các doanh nghiệp bán lẻ đang mở rộng mạnh mẽ kênh thương mại điện tử, đa dạng phương thức thanh toán, tăng cường logistics nội vùng nhằm giảm chi phí và giữ giá bán ổn định. Những nỗ lực này giúp thị trường duy trì trạng thái cân bằng ngay cả khi chi phí đầu vào còn nhiều biến động.
Bước sang năm 2026, thị trường nội địa Việt Nam không thiếu nền tảng, cũng không thiếu dư địa. Điều thị trường cần lúc này là một điểm tựa đủ chắc, đó là niềm tin của người tiêu dùng vào chất lượng hàng hóa và sự minh bạch của thị trường. Khi niềm tin được củng cố, sức mua sẽ không chỉ phục hồi, mà còn tạo ra lực tăng trưởng bền vững hơn, trở thành trụ cột quan trọng cho tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới.