Phát huy nguồn lực pháp lý, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ pháp luật

Trong bối cảnh TP.Hồ Chí Minh đẩy mạnh đổi mới quản trị, hoàn thiện thể chế và chuyển đổi số, vai trò của Hội Luật gia ngày càng gắn chặt với yêu cầu đưa pháp luật vào thực tiễn. Không chỉ tham gia xây dựng chính sách, tổ chức Hội còn là cầu nối giúp người dân, doanh nghiệp tiếp cận quy định pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng.

Tại Đại hội đại biểu Hội Luật gia TP.Hồ Chí Minh lần thứ I, nhiệm kỳ 2026–2031, diễn ra sáng 15/10 với 125 đại biểu chính thức tham dự, những kết quả sau hợp nhất Hội Luật gia TP.Hồ Chí Minh, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu đã cho thấy nền tảng hoạt động của tổ chức. Trong giai đoạn 2025–2026, Hội từng bước kiện toàn bộ máy, duy trì hoạt động chuyên môn và triển khai nhiều chương trình phổ biến pháp luật, tư vấn, trợ giúp pháp lý, hòa giải ở cơ sở.

Hiện Hội có 60 chi hội trực thuộc, quy tụ 8.922 hội viên và vận hành 11 trung tâm tư vấn pháp luật. Đội ngũ luật gia đã tham gia đóng góp ý kiến đối với 1.400 lượt dự thảo luật, nghị quyết, nghị định; đồng thời tổ chức gần 22.000 cuộc tuyên truyền, phổ biến pháp luật, thu hút 388.844 lượt người tham gia.

Ở lĩnh vực hỗ trợ pháp lý trực tiếp, Hội đã tư vấn 9.802 trường hợp, trợ giúp pháp lý 5.605 trường hợp. Công tác hòa giải cũng ghi nhận kết quả tích cực khi 3.304 trong tổng số 3.998 vụ việc được hòa giải thành, tương ứng tỷ lệ 82,64%.

Những con số này phản ánh phạm vi hoạt động tương đối rộng của Hội, từ tham gia xây dựng chính sách đến giải quyết các vấn đề pháp lý phát sinh trong đời sống. Đặc biệt, hoạt động tư vấn, trợ giúp pháp lý và hòa giải góp phần giúp người dân hiểu đúng quy định, hạn chế tranh chấp kéo dài, giảm nguy cơ phát sinh khiếu kiện và củng cố ý thức thượng tôn pháp luật trong cộng đồng.

Tuy nhiên, sau quá trình hợp nhất, Hội vẫn đối mặt với những khó khăn về kinh phí, cơ sở vật chất, tổ chức sinh hoạt và khả năng phát triển mạng lưới tại cơ sở. Đây là những vấn đề cần được giải quyết để đội ngũ hội viên phát huy đầy đủ năng lực chuyên môn, đồng thời bảo đảm hoạt động pháp lý đến được với những nhóm dân cư có nhu cầu.

Trong nhiệm kỳ mới, Hội đặt mục tiêu phát triển chi hội tại ít nhất 70% phường, xã, đặc khu và kết nạp thêm 700 hội viên. Song song với mở rộng tổ chức, nhiệm vụ trọng tâm là nâng cao chất lượng phản biện chính sách, tư vấn và trợ giúp pháp lý, tăng cường ứng dụng công nghệ trong phổ biến, giáo dục pháp luật. Việc phát triển hội viên cần gắn với chất lượng chuyên môn, tinh thần trách nhiệm và hiệu quả phục vụ thực tế, thay vì chỉ chú trọng quy mô tổ chức.

Chủ động tháo gỡ vướng mắc pháp lý, nâng cao hiệu quả phục vụ

Định hướng đổi mới hoạt động được nhấn mạnh tại Đại hội là tăng cường sự gắn kết giữa chuyên môn pháp lý với những yêu cầu thực tiễn của người dân, doanh nghiệp và công tác quản lý nhà nước. Theo Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam Nguyễn Khánh Ngọc, Hội Luật gia TP.Hồ Chí Minh cần nhìn nhận rõ những hạn chế trong việc củng cố tổ chức cơ sở, duy trì sinh hoạt và phát huy vai trò hội viên; đồng thời quan tâm tháo gỡ khó khăn về nguồn lực, cơ sở vật chất và cơ chế giao nhiệm vụ.

Ông Nguyễn Khánh Ngọc nhấn mạnh, hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp và niềm tin của Nhân dân phải là thước đo quan trọng đối với hoạt động của Hội. Trên cơ sở đó, tổ chức Hội cần nâng cao năng lực tham gia xây dựng pháp luật, phản biện xã hội, phát hiện những bất cập trong quy định và kiến nghị giải pháp tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế, chính sách.

Đối với một đô thị có quy mô kinh tế lớn như TP.Hồ Chí Minh, những vướng mắc pháp lý trong quản lý, đầu tư, sản xuất, kinh doanh có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp và quyền lợi của người dân. Việc phát huy tri thức, kinh nghiệm của đội ngũ luật gia để nhận diện bất cập, đề xuất điều chỉnh phù hợp sẽ góp phần cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật.

Cùng với nhiệm vụ xây dựng thể chế, hoạt động hướng về cơ sở cần được đẩy mạnh. Hội được định hướng tăng cường tư vấn, trợ giúp pháp lý miễn phí và hòa giải, ưu tiên người nghèo, người lao động, phụ nữ, trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật và các nhóm yếu thế. Đây là những đối tượng có thể gặp nhiều trở ngại trong việc tiếp cận thông tin pháp luật hoặc tìm kiếm hỗ trợ khi phát sinh tranh chấp.

Phó Bí thư Đảng ủy MTTQ và các đoàn thể TP.Hồ Chí Minh Nguyễn Thị Tuyết Minh cũng đề nghị Hội tiếp tục củng cố tổ chức, cụ thể hóa nghị quyết đại hội thành chương trình hành động thiết thực, phân công rõ trách nhiệm và chú trọng phát triển hội viên trẻ, chuyên gia, nhà khoa học pháp lý. Đồng thời, Hội cần phát huy vai trò trong góp ý xây dựng Đảng, chính quyền, giám sát và phản biện xã hội; kịp thời phản ánh những bất cập từ thực tiễn để kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý.

Đổi mới phương thức quản trị và chuyển đổi số cũng là yêu cầu quan trọng trong nhiệm kỳ tới. Việc ứng dụng công nghệ vào quản lý hội viên, trao đổi thông tin, tổ chức hoạt động và cung cấp dịch vụ pháp lý sẽ giúp nâng cao khả năng kết nối, mở rộng phạm vi hỗ trợ, nhất là tại những địa bàn còn hạn chế về điều kiện tiếp cận dịch vụ.

Tại Đại hội, các đại biểu đã bầu Ban Chấp hành gồm 32 ủy viên, Ban Thường vụ gồm 13 ủy viên và Ban Kiểm tra gồm 5 ủy viên. Luật gia Ung Thị Xuân Hương tái đắc cử Chủ tịch Hội Luật gia TP.Hồ Chí Minh nhiệm kỳ 2026–2031. Luật gia Nguyễn Thị Tô Châu giữ chức Phó Chủ tịch Hội, đồng thời làm Trưởng Ban Kiểm tra; các Phó Chủ tịch khác gồm luật gia Cao Văn Đạt, Đoàn Ngọc Hải, Võ Huy Hoàng và Phan Thanh Tùng.

Phát biểu nhận nhiệm vụ, Chủ tịch Hội Luật gia TP.Hồ Chí Minh Ung Thị Xuân Hương khẳng định Ban Chấp hành khóa mới sẽ phát huy tinh thần đoàn kết, thống nhất, tuân thủ Hiến pháp và pháp luật, triển khai hiệu quả nghị quyết đại hội. Hội tập trung nâng cao chất lượng tham gia xây dựng thể chế, mở rộng hoạt động tư vấn và trợ giúp pháp lý miễn phí, tăng cường hòa giải ở cơ sở, đồng thời đổi mới phương thức hoạt động phù hợp với yêu cầu phát triển.

Với nhiệm kỳ mới, yêu cầu đặt ra đối với Hội Luật gia TP.Hồ Chí Minh không chỉ là củng cố tổ chức sau hợp nhất mà còn phải chuyển hóa nguồn lực chuyên môn thành những kết quả cụ thể trong đời sống. Khi tiếng nói phản biện chính sách được phát huy, dịch vụ pháp lý đến gần hơn với cộng đồng và các kiến nghị từ thực tiễn được xử lý hiệu quả, Hội sẽ có thêm điều kiện khẳng định vai trò đồng hành cùng người dân, doanh nghiệp, đóng góp vào quá trình hoàn thiện thể chế và phát triển bền vững của Thành phố.

Việt Hùng - Bạch Dương