Khát vọng đảo tiền tiêu Lý Sơn

Trong những ngày này khi đất trời chuyển sang xuân, từ cảng Sa Kỳ, chúng tôi ngược sóng ra khơi đến với đảo Lý Sơn. Con tàu rung lên nhè nhẹ, bỏ lại sau lưng đất liền mờ xa. Khi đảo hiện ra, xanh biếc trên nền trời, trong tôi bỗng dâng lên cảm giác vừa thân thuộc vừa thiêng liêng như thể mình đang đi vào một miền ký ức chung của cả dân tộc.

Đón chúng tôi ở cầu cảng là Bí thư Đảng ủy Đặc khu Lý Sơn Nguyễn Minh Trí cùng các cán bộ địa phương. Trong cuộc trò chuyện bên bờ sóng, giọng ông ấm nhưng nhiều lúc trầm xuống, hòa vào nhịp biển. Ông nói về giấc mơ đưa Lý Sơn trở thành trung tâm du lịch biển đảo, nơi không chỉ có cảnh đẹp mà còn có lịch sử, văn hóa và đặc biệt là những con người làm nên sức sống cho đảo. “Khách đến với Lý Sơn không chỉ để ngắm, để chụp hình mà còn để tìm thấy một phần hồn Việt trong từng miếu thờ, từng lễ hội, trong cả nếp nghĩ, nếp sống của người dân đảo”, ông chia sẻ.

Quả thực, thiên nhiên đã ưu đãi cho nơi này vẻ đẹp kỳ vĩ hiếm có. Trong niềm tự hào đó, ông Trí cũng lưu ý: “chỉ tiềm năng thôi thì chưa đủ. Đảo cần một tầm nhìn dài hơi để phát triển bền vững. Hạ tầng giao thông, cảng biển, bến tàu, thậm chí cả sân bay trong tương lai… tất cả sẽ mở ra những cánh cửa lớn để đảo không còn “cô đơn” giữa biển khơi”. Ông tin rằng khi kết nối thuận lợi, dòng khách du lịch sẽ đến nhiều hơn, hàng hóa sẽ lưu thông dễ dàng hơn và Lý Sơn sẽ thật sự trở thành “cầu nối” giữa đất liền với biển lớn.

Nhưng du lịch- theo ông không chỉ là xây thêm khách sạn, nhà hàng. Du lịch phải gắn với sinh thái, với văn hóa. Mỗi bãi đá nham thạch, mỗi lễ hội Hoàng Sa, mỗi củ tỏi Lý Sơn đều là di sản. Phát triển mà đánh mất những giá trị ấy thì chẳng khác nào tự bào mòn linh hồn của đảo. Vì vậy, mô hình du lịch xanh, du lịch cộng đồng đang được kỳ vọng. “Chúng tôi muốn du khách không chỉ đến để nghỉ ngơi mà còn sống cùng đảo, hiểu về đảo và mang theo trong tim ký ức về một vùng đất tiền tiêu”.

Xa hơn du lịch, ông Trí còn nhắc đến vai trò hậu cần nghề cá. Lý Sơn phải là chỗ dựa, là bến đỗ tin cậy cho ngư dân miền Trung vươn khơi. Đảo cần có cảng cá hiện đại, dịch vụ bảo dưỡng tàu thuyền, kho lạnh bảo quản hải sản, để mỗi chuyến đi biển không chỉ là hành trình mưu sinh mà còn là cách khẳng định chủ quyền. Bên cạnh đó, năng lượng gió, mặt trời- nguồn tài nguyên vô tận có thể biến đảo thành “trạm năng lượng tái tạo” của miền Trung. Những cánh quạt gió xoay trên đỉnh núi, những tấm pin mặt trời trải dài trên mái nhà sẽ vừa cung cấp điện, vừa làm biểu tượng cho một Lý Sơn hiện đại và bền vững.

Ngồi dưới bóng chiều nhập nhoạng, ông Trí lặng lẽ nói về con người. Theo ông, tất cả những kế hoạch lớn lao rồi cũng phải trở về với yếu tố con người. Chính con người mới giữ được hồn cốt văn hóa, mới làm nên bản lĩnh của đảo. Thế hệ trẻ hôm nay cần được học hành bài bản, có kỹ năng để làm du lịch, dịch vụ, nhưng cũng cần thấm nhuần truyền thống cha ông. “Nếu con người Lý Sơn vững vàng, tự tin và gắn bó với quê hương, thì đảo này dù sóng to gió cả đến đâu vẫn đứng vững như ngọn hải đăng”, ông tin tưởng.

Đi giữa đảo, tôi gặp những người nông dân đang lom khom vun gốc tỏi trên ruộng cát trắng. Họ kể về những mùa gió chướng, khi cát bay mù trời nhưng không ai rời ruộng, bởi đó là kế sinh nhai, là niềm tự hào của đảo. Tôi gặp những ngư dân trở về đón Tết từ chuyến biển dài ngày, nụ cười rám nắng trên khuôn mặt gió sương. Trong ánh mắt họ có cả vất vả, cả kiêu hãnh, bởi họ biết mỗi hải trình không chỉ mang lại cá tôm mà còn cắm thêm những cột mốc vô hình nơi biển khơi. Trẻ con thì ríu rít nô đùa bên cầu cảng, vô tư nhưng đôi mắt đã sớm quen với biển, như mang trong mình lời hẹn ước với sóng gió.

Những hình ảnh ấy khiến tôi hiểu rõ hơn điều ông Trí từng nói: mỗi gia đình ở đây chính là một cột mốc chủ quyền. Từng mái nhà, từng ngọn khói bếp, từng vườn hành, ruộng tỏi đều là minh chứng rằng đảo này không chỉ có sóng và đá, mà còn có sự sống, có tình người, có cội nguồn văn hóa bền bỉ.

Tầm nhìn cho tương lai, theo ông Trí, không chỉ dừng ở phát triển kinh tế. Lý Sơn còn có thể trở thành “trường học ngoài khơi” để giáo dục thế hệ trẻ cả nước về biển đảo. Mỗi học sinh, sinh viên đến đây sẽ được trải nghiệm thực tế, lắng nghe câu chuyện Hoàng Sa, học cách yêu và giữ biển từ chính người dân đảo. Một ngày nào đó, khi khách quốc tế tìm đến, họ sẽ không chỉ tắm biển hay ngắm san hô mà còn được sống trong một không gian văn hóa biển độc đáo, nơi lịch sử, thiên nhiên và con người giao hòa.

Chiều muộn, mặt trời đỏ rực buông xuống phía biển, bóng ông Trí trải dài trên cát. Ông chậm rãi nói như gửi gắm vào sóng: “Đưa Lý Sơn thành trung tâm du lịch biển đảo không chỉ là một mục tiêu kinh tế. Đó còn là trách nhiệm giữ gìn hồn cốt văn hóa, là cách để thế hệ hôm nay tri ân và tiếp nối lớp lớp tiền nhân”. Trong ánh mắt ông bỗng sáng lên, không chỉ là niềm tin của riêng mình mà còn thấp thoáng khát vọng chung của bao thế hệ người dân miền biển. Khát vọng ấy, ông tin sẽ thành hiện thực, bởi hôm nay ý chí của con người đã hòa cùng cơ chế, chính sách và kỳ vọng của cả một đất nước hướng về biển.

Trên những ngọn núi lửa đã ngủ yên hàng triệu năm, lớp lớp vách đá dựng đứng vẫn sừng sững như tường thành giữ nước. Mỗi phiến đá, mỗi lớp trầm tích như một trang sách cổ ghi dấu thời gian. Dưới đáy biển, những rạn san hô lấp lánh, ôm lấy đảo như một dải thắt lưng ngọc, chở che cho đảo nhỏ trước sóng to gió lớn. Trên ruộng cát trắng, từng củ hành, tép tỏi gầy guộc mà bền bỉ, chắt lọc tinh túy của đất trời, của gió mặn và nắng gắt để thành sản vật nức tiếng. Và trên tất cả, là lớp lớp con người cần mẫn, kiên cường, dồn máu thịt vào từng chuyến ra khơi, nuôi ký ức Hoàng Sa trong huyết quản, để mỗi con sóng vỗ vào bờ đá cũng như một lời nhắc nhớ về chủ quyền thiêng liêng.

Lúc ấy tôi chợt nhận ra, Lý Sơn không chỉ là một hòn đảo đẹp. Lý Sơn là một khát vọng. Khát vọng ấy không nằm trên giấy mà hiện hữu trong từng công trình đang xây, trong từng đổi thay trong tư duy phát triển, và trên hết trong tình yêu biển đảo mặn mòi của con người nơi đây. Một ngày nào đó, khi du khách khắp nơi tìm đến, không chỉ để ngắm san hô hay thưởng thức tỏi Lý Sơn mà còn để sống trong câu chuyện Hoàng Sa, trong tiếng hát bả trạo vang vọng dưới trăng, thì lời hẹn ước hôm nay sẽ thành hiện thực. Và khi ấy, đảo tiền tiêu này sẽ cất lên bản trường ca của mình: bản trường ca về biển, về người, và về khát vọng nối dài mãi mãi.