Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội quý II và 6 tháng đầu năm 2026 do Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố sáng 3/7 cho thấy một bức tranh kinh tế nhiều gam màu sáng, dù áp lực từ bên ngoài và những thách thức nội tại vẫn còn không nhỏ.
Kinh tế Việt Nam 6 tháng đầu năm 2026: Nhiều điểm sáng giữa bối cảnh toàn cầu biến động
Theo Cục Thống kê, GDP quý II/2026 ước tăng 8,39% so với cùng kỳ năm trước, đưa mức tăng trưởng chung của 6 tháng đầu năm lên 8,18%, cao hơn đáng kể so với mức 7,63% của cùng kỳ năm 2025 và là mức tăng cao nhất của nửa đầu năm kể từ đầu những năm 2000, thời điểm cơ quan này bắt đầu công bố số liệu kinh tế - xã hội định kỳ.
Cả ba khu vực kinh tế đều đóng góp tích cực vào bức tranh tăng trưởng chung. Khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 3,87%, tiếp tục giữ vai trò "bệ đỡ" của nền kinh tế; khu vực công nghiệp và xây dựng tăng 9,81%, đóng góp lớn nhất với 47,2%; khu vực dịch vụ tăng 8,09%, đóng góp 47,14%. Đáng chú ý, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục là động lực dẫn dắt với mức tăng 10,23%, trong khi ngành xây dựng cũng tăng tới 9,51% nhờ hiệu ứng lan tỏa từ các dự án đầu tư công trọng điểm.
Kết quả này đạt được trong bối cảnh kinh tế thế giới đối mặt nhiều biến động khó lường từ xung đột địa chính trị, an ninh năng lượng, lương thực và tài chính toàn cầu, song nhiều tổ chức quốc tế vẫn đánh giá Việt Nam sẽ là nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng cao nhất Đông Nam Á trong năm 2026, vượt qua Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore và Thái Lan.
Xuất khẩu bứt phá, cán cân thương mại đảo chiều
Điểm sáng nổi bật nhất của bức tranh kinh tế nửa đầu năm là hoạt động ngoại thương. Xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ 6 tháng đầu năm tăng tới 20,18% so với cùng kỳ, trong khi tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt hơn 550 tỷ USD, tăng 27,1%. Nhóm công nghiệp chế biến tiếp tục dẫn dắt đà tăng với các mặt hàng điện tử, máy tính, linh kiện, điện thoại, giày dép, trong khi nông, lâm, thủy sản cải thiện nhờ tỷ trọng hàng chế biến sâu tăng lên; riêng thủy sản đạt gần 5,8 tỷ USD, tăng 12,8%.
Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng nhập khẩu vượt trội hơn xuất khẩu đã khiến cán cân thương mại đảo chiều, từ trạng thái xuất siêu của cùng kỳ năm trước sang nhập siêu trong nửa đầu năm nay. Theo giới phân tích, phần lớn kim ngạch nhập khẩu tăng mạnh đến từ máy móc, linh kiện và nguyên liệu phục vụ sản xuất, phản ánh xu hướng doanh nghiệp tích trữ đầu vào để đón đầu đà tăng đơn hàng xuất khẩu trong quý III và cuối năm, đồng thời cho thấy khả năng tự chủ nguyên phụ liệu trong nước vẫn còn hạn chế.
Bộ Công Thương cho biết hoạt động xuất nhập khẩu đang đối mặt bốn rủi ro lớn: độ mở của nền kinh tế quá cao, phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu, tập trung vào một số thị trường chủ lực và chưa làm chủ được chuỗi logistics quốc tế. Xung đột tại Trung Đông cùng chính sách thuế quan của Mỹ tiếp tục đẩy giá dầu và cước vận tải biển lên cao, trong khi các thị trường nhập khẩu lớn ngày càng siết chặt yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, phát thải carbon và chống phá rừng. Việt Nam cũng đang xúc tiến làm việc với phía Mỹ để thúc đẩy ký kết một hiệp định thuế đối ứng cân bằng, công bằng hơn.
FDI tiếp tục là điểm tựa quan trọng
Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tiếp tục là điểm sáng đáng chú ý. Tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam tính đến ngày 30/6/2026, bao gồm vốn đăng ký cấp mới, vốn điều chỉnh và giá trị góp vốn, mua cổ phần, đạt 34,65 tỷ USD, tăng tới 61% so với cùng kỳ năm trước. Vốn FDI thực hiện ước đạt 13,03 tỷ USD, tăng 11,2%, mức cao nhất trong 5 năm qua, cho thấy niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài vào triển vọng trung và dài hạn của nền kinh tế vẫn được duy trì bất chấp các biến động ngắn hạn.
Bên cạnh đó, cộng đồng doanh nghiệp trong nước cũng cho thấy tín hiệu tích cực khi có gần 111.700 doanh nghiệp thành lập mới trong nửa đầu năm, tăng 22,5% so với cùng kỳ. Nếu tính cả doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, cả nước có gần 170.000 doanh nghiệp gia nhập thị trường, bình quân hơn 28.000 doanh nghiệp mỗi tháng, với tổng vốn đăng ký bổ sung vào nền kinh tế đạt gần 3,1 triệu tỷ đồng. Kết quả điều tra xu hướng kinh doanh cho thấy gần 84% doanh nghiệp chế biến, chế tạo dự báo hoạt động sản xuất kinh doanh quý III sẽ tốt hơn hoặc ổn định so với quý II.
Tiêu dùng, du lịch và ngân sách nhà nước
Ở phía cầu, tiêu dùng cuối cùng 6 tháng đầu năm tăng 8,15%, tích lũy tài sản tăng mạnh 15,2%, phản ánh hoạt động đầu tư trong nền kinh tế sôi động hơn. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt gần 3,89 triệu tỷ đồng, tăng 12,9%, trong đó vận tải kho bãi tăng 10,18%, bán buôn bán lẻ tăng 9,67% và lưu trú, ăn uống tăng 8,05%.
Ngành du lịch cũng khởi sắc rõ rệt nhờ chính sách thị thực thuận lợi và hoạt động quảng bá được đẩy mạnh. Riêng tháng 6/2026, Việt Nam đón 1,68 triệu lượt khách quốc tế, tăng 14,7%; tính chung 6 tháng, cả nước đón 12,3 triệu lượt khách quốc tế, tăng 14,9% so với cùng kỳ. Về ngân sách, thu ngân sách nhà nước 6 tháng đạt khoảng 62% dự toán, tăng 17,2% so với cùng kỳ, dù Chính phủ đã thực hiện miễn, giảm thuế cho doanh nghiệp và người dân với tổng giá trị khoảng 89.000 tỷ đồng.
Tuy nhiên, mặt trái của tăng trưởng cao là áp lực lên mặt bằng giá. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 6 tháng đầu năm tăng 4,38%, trong khi lạm phát cơ bản tăng 4,12%. Việc lạm phát cơ bản thấp hơn CPI bình quân cho thấy áp lực tăng giá chủ yếu đến từ các nhóm hàng biến động mạnh như xăng dầu, gas và thực phẩm, thay vì xuất phát từ xu hướng tăng giá nền của toàn nền kinh tế, song đây vẫn là yếu tố cần theo dõi sát trong bối cảnh giá dầu thế giới còn nhiều bất định.
Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 6/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ghi nhận những kết quả tích cực nói trên nhưng cũng thẳng thắn chỉ ra rằng để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số cả năm, 6 tháng cuối năm nền kinh tế phải tăng tới 11,9%, một thách thức rất lớn. Tiến độ giải ngân vốn đầu tư công tại một số bộ, ngành, địa phương còn chậm, trong khi dư địa điều hành vĩ mô đang thu hẹp, nếu không kiểm soát chặt chẽ có thể khiến áp lực lạm phát, tỷ giá, lãi suất và thanh khoản xuất hiện đồng thời.
Bức tranh kinh tế 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy Việt Nam vẫn giữ được đà tăng trưởng tích cực nhờ sự điều hành quyết liệt của Chính phủ, sự thích ứng linh hoạt của cộng đồng doanh nghiệp và hiệu quả bước đầu của mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Tuy vậy, nửa cuối năm sẽ là giai đoạn thử thách thực sự khi nền kinh tế phải đồng thời xử lý bài toán duy trì tốc độ tăng trưởng cao, kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá và ứng phó với những biến số khó lường từ chính sách thương mại toàn cầu.
Minh Trí