Nâng cao vị thế cây chè trong kinh tế đồ uống

Việt Nam hiện đứng thứ 6 thế giới về sản xuất và xuất khẩu chè, nhưng giá trị kinh tế mà ngành hàng này mang lại vẫn chưa tương xứng với tiềm năng vốn có. Trong bối cảnh thị trường đồ uống liên tục đổi mới và cạnh tranh mạnh mẽ, câu chuyện nâng tầm chè Việt không chỉ là bài toán của người trồng chè hay doanh nghiệp chế biến, mà còn là khát vọng chung về xây dựng một ngành đồ uống mang bản sắc quốc gia, có sức cạnh tranh và giá trị bền vững trên thị trường quốc tế.

Hàng triệu người Việt Nam cũng như nhiều quốc gia khác sử dụng đa dạng các loại trà với hàng trăm tên gọi bản địa khác nhau để làm nên ngành Chè thế giới. Người dân các nước Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Việt Nam… vốn đều thích uống trà. Người Việt Nam, ở nhiều lứa tuổi, từ nông thôn đến thành thị đều biết uống trà; văn hoá trà được hình thành và trở thành di sản văn hoá đã góp phần thúc đẩy ngành Chè phát triển. Trà xanh, trà đen, trà san tuyết, trà mạn, trà ô long, trà suối giàng; nhiều dịa phương trên cả nước đều trồng chè nên đã hình thành thương hiệu sản phẩm riêng có: Thái Nguyên, Cao Bằng, Bắc Cạn, Sơn la, Lai Châu, Yên Bái, Lâm Đồng, Đà Lạt… Tuy vậy, trà Việt Nam được xuất khẩu đến một số nước như Ấn, Slilanka, Indonexia, Kenya, Malaisia… hầu hết đều là nước có nền kinh tế còn hạn chế.

Nâng cao vị thế cây chè trong kinh tế đồ uống - Ảnh 1

Người dân phía Nam vốn ưa thích loại đồ uống “bình dân” là cà phê, nay đã quen dần và hội nhập với trà miền Bắc. Văn hoá trà của Trung Quốc phát triển rất đa dạng, phong phú đang từng bước lan toả, thẩm thấu vào nhiều quốc gia khác bởi thế mạnh bắt nguồn từ lịch sử; lợi thế thiên nhiên, thổ nhưỡng, kinh nghiệm sao tẩm, chế biến, công nghệ từ hàng nghìn năm. Người Việt đã dần quen với trà Anh, Pháp, Nga… sau những chuyến công tác, du lịch ở nước bạn. Người Việt không xa lạ với đồ uống Tây, cà phê, trà với các tên gọi đặc tiếng Anh, Pháp… khá sành điệu. Các nước thuộc khu vực Đông Nam Á và Châu Á thường là thị trường tiêu thụ chè nhiều hơn nhưng với sản lượng thấp nên ngành chè phát triển còn khiêm tốn.

Những năm gần đây, do biến đổi khí hậu cực đoan, số ngày nóng bức ở nhiều quốc gia trong đó có Việt Nam đang trong xu hướng tăng mạnh. Thời tiết oi bức trong cả ba miền kéo dài làm cho nhiều tỉnh, thành thị trường giải nhiệt tăng lên từng ngày. Giải toả cơn khát, nóng bằng rất nhiều cách, sản phẩm trà với hàng chục loại được ướp lạnh, kèm đá, trà xanh không độ, trà tắc, Đốc tơ Thanh… đã thân quen với người tiêu dùng cả nước, nhất là phía Nam. Mỗi khi thời tiết oi nóng, nhiều quán nước mát số lượng ly, cốc nước bán tăng đột biến; mang lại hiệu quả kinh doanh rõ rệt; sâm bí đao, nước mía, nước mát, trà tắc, trà đá… đan xen được nhiều người tiêu dùng chọn lựa.

Ở ngành hàng đồ uống, nền tảng ShopeeFood cho biết đang triển khai nhiều chương trình ưu đãi “giải nhiệt” như “Trà sữa cả tuần - deal hoài không chán” đi cùng với nhiều đồ uống liên quan đến trà được pha chế tự nhiên, từ tươi đến khô, từ mát đến lạnh không ngừng sáng tạo về hương vị, mẫu mã, dịch vụ phục vụ khách hàng mọi nơi, mọi lúc…

Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng đồ uống được làm ra từ lá chè không dễ thu phục người tiêu dùng thế giới. Bởi vậy, trà luôn là thức uống đang từng bước hội nhập sâu, cạnh tranh mạnh mẽ với nền kinh tế đồ uống đa dạng; văn hoá trà, đồ uống luôn đi kèm với văn hoá ẩm thực, âm nhạc, hội hoạ, thơ ca hò vè… để làm nên bản sắc riêng có của từng quốc gia, dân tộc, vùng miền, địa phương theo từng tiêu chí, sở thích vị giác, khứu giác khác nhau để làm nên điều thú vị sau mỗi chén trà đậm đà hồn dân tộc. Trong cái khó luôn cần sự bứt phá, sáng tạo, không ngừng học hỏi các quốc gia trồng chè của những người làm trong ngành chè, vượt qua các đồ uống có cồn, có đường, không đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm đang từng bước bị kiểm soát nghiêm ngặt.