Đoàn đưa rước Nghinh Ông
Hàng trăm tàu, thuyền cùng hướng về biển lớn
Sáng 26/9, nhằm ngày 16/8 âm lịch, Lễ Nghinh Ông trên biển, còn gọi là Lễ cúng Ông, được tổ chức trang trọng tại xã Cần Giờ. Hàng trăm tàu, thuyền của ngư dân địa phương và khu vực lân cận đồng loạt ra khơi tham gia nghi thức đưa - rước Nghinh Ông. Giữa không gian biển trời rộng lớn, đoàn tàu nối dài mang theo niềm tin, sự thành kính và ước vọng của cư dân miền biển về một năm mưa thuận gió hòa, biển yên sóng lặng, đánh bắt thuận lợi, mùa biển bội thu.
Từ sáng sớm, không khí lễ hội đã trở nên nhộn nhịp. Hàng trăm tàu, thuyền đánh cá được chuẩn bị chu đáo, trang trí theo nghi thức, cùng tham gia đoàn đưa - rước Nghinh Ông. Những con tàu vốn quen thuộc với hành trình mưu sinh trên biển nay cùng hội tụ trong một hành trình đặc biệt, tạo nên hình ảnh giàu sức gợi về cộng đồng cư dân Cần Giờ gắn bó với biển qua nhiều thế hệ.
Đối với ngư dân, biển vừa là không gian sinh tồn, vừa là nơi gửi gắm bao hy vọng về cuộc sống. Mỗi chuyến ra khơi luôn đi cùng những yếu tố khó lường của thời tiết và sóng gió. Bởi vậy, nghi thức Nghinh Ông được duy trì như một cách để người dân bày tỏ lòng thành kính, cầu mong bình an cho người đi biển, thuận lợi trong đánh bắt và một mùa biển nhiều tôm cá.
Nghi lễ đưa - rước được thực hiện long trọng, trang nghiêm. Dẫn đầu đoàn là đội Lân - Sư - Rồng, tiếp đến là xe hoa được trang trí rực rỡ nhưng trang nhã. Theo sau là đoàn thiếu nhi, các bô lão và đại diện lãnh đạo chính quyền địa phương. Kiệu Ông được hộ tống bởi hình ảnh “binh tôm, tướng cá”, tái hiện màu sắc đặc trưng của tín ngưỡng dân gian vùng biển. Khép lại đoàn rước là đội hình đi cà kheo do địa phương tổ chức.
Trong suốt quá trình nghi lễ, tiếng trống, tiếng chiêng của các ban nhạc lễ vang lên hòa cùng khói hương nghi ngút. Không khí trang nghiêm, linh thiêng bao trùm cả đoàn rước. Trên biển, những chiếc tàu nối tiếp nhau tạo thành một đoàn dài, thể hiện sự đồng lòng của cộng đồng cư dân vùng biển trong một nghi lễ đã trở thành nét văn hóa quen thuộc.
Giữ hồn lễ hội, gửi gắm ước vọng mùa biển bội thu
Nếu đoàn tàu Nghinh Ông tạo nên một không gian văn hóa đặc sắc trên biển thì tại mỗi gia đình, nghi lễ lại được tiếp nối bằng những mâm lễ giản dị nhưng chứa đựng nhiều ý nghĩa. Năm nay, các hộ gia đình tiếp tục lập bàn hương án, chuẩn bị mâm cỗ với gạo, muối, rượu, trà, hương đèn, hoa quả để đón Nghinh Ông trở về.
Những lễ vật không cầu kỳ nhưng thể hiện sự thành kính của người dân. Sau một năm lao động trên biển, điều mà ngư dân mong cầu trước hết vẫn là sự bình an cho mỗi chuyến ra khơi, gia đình thuận hòa, thời tiết thuận lợi và công việc đánh bắt đạt kết quả tốt. Xa hơn, đó là ước vọng về một mùa biển bội thu, cuộc sống ngày càng ổn định và cộng đồng ngày càng phát triển.
Lễ đưa - rước Nghinh Ông vì thế không chỉ là một nghi thức được thực hành trong khuôn khổ lễ hội. Qua thời gian, nghi lễ đã trở thành một phần trong đời sống tinh thần của người dân Cần Giờ, nơi những giá trị văn hóa truyền thống được gìn giữ bằng chính sự tham gia của cộng đồng.
Đáng chú ý, Lễ hội Nghinh Ông Cần Giờ đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Việc duy trì nghi thức đưa - rước Nghinh Ông trên biển có ý nghĩa quan trọng trong bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa đặc trưng của cư dân vùng biển. Đây cũng là không gian để các thế hệ tiếp nối hiểu hơn về lịch sử, phong tục, tín ngưỡng và những giá trị cộng đồng đã được hình thành trong quá trình con người gắn bó với biển.
Trong bối cảnh đời sống hiện đại không ngừng thay đổi, việc gìn giữ những nghi lễ truyền thống càng cho thấy vai trò của văn hóa trong việc kết nối cộng đồng. Hình ảnh hàng trăm tàu, thuyền cùng tham gia đoàn Nghinh Ông không chỉ tạo nên điểm nhấn của lễ hội mà còn khắc họa sinh động tinh thần đoàn kết của ngư dân Cần Giờ.
Đoàn tàu ghe trong lễ đưa - rước Nghinh Ông
Từ đất liền ra biển lớn, đoàn tàu Nghinh Ông mang theo lòng thành kính và những ước vọng bình dị của người dân. Đó là ước vọng về biển yên, trời thuận; về những chuyến ra khơi trở về an toàn; về tôm cá đầy khoang và một mùa biển bội thu. Chính những ước vọng ấy đã làm nên sức sống của Lễ Nghinh Ông, để một nghi lễ dân gian không chỉ được gìn giữ như một di sản mà tiếp tục hiện diện tự nhiên trong đời sống của cộng đồng cư dân Cần Giờ hôm nay.
Lễ Tôn Vương – nghi thức khép lại Lễ hội Nghinh Ông năm 2026
Tối 27/9, nhằm ngày 17 tháng 8 âm lịch, Hội Vạn Lạch Cần Thạnh tổ chức Lễ Tôn Vương, một nghi thức cổ truyền gắn với nghệ thuật Hát bội, tuồng cổ và đời sống văn hóa tín ngưỡng của cư dân Nam Bộ.
Lễ Tôn Vương thường được thực hiện vào cuối các kỳ hát cúng thần, thành hoàng, mang ý nghĩa tạ ơn thần linh, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, đồng thời gửi gắm ước vọng về quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và cuộc sống bình an cho người dân.
Trong nghệ thuật Hát bội, Lễ Tôn Vương cùng với Lễ Đại Bội là những nghi thức quan trọng, có thể được tổ chức ở phần mở đầu hoặc kết thúc chuỗi ngày hát cúng. Qua các nghi thức mang tính biểu tượng, nghệ sĩ thể hiện sự tôn kính đối với trời đất, thần linh và các bậc tiền nhân đã phù trợ, che chở cho cộng đồng.
Tại buổi lễ, các nghệ sĩ tuồng cổ, Hát bội khoác lên mình những bộ trang phục mão giáp, xiêm hài trang nghiêm, thực hiện các điệu múa mang tính nghi lễ, dâng lên các đấng thần linh. Không gian lễ vừa trang trọng, linh thiêng, vừa đậm đà bản sắc nghệ thuật truyền thống Nam Bộ.
Lễ Tôn Vương cũng là nghi thức bế mạc Lễ hội Nghinh Ông Cần Giờ. Trong dịp này, ngư dân và du khách tiếp tục trở về Lăng Ông Thủy Tướng tham dự Đại lễ tạ ơn Ông, cầu bình an, tài lộc và hạnh phúc cho gia đình.
Việc duy trì Lễ Tôn Vương góp phần bảo tồn những giá trị văn hóa tín ngưỡng đặc sắc của cư dân vùng biển Cần Giờ, đồng thời nối dài mạch nguồn văn hóa truyền thống qua các thế hệ.
Hải Phong – Bạch Dương (Ảnh:BTC)