Cuộc phân cực trên bản đồ thị phần giao đồ ăn
Thị trường giao đồ ăn tại Việt Nam bước vào năm 2025 và 2026 với những biến động đầy bất ngờ, nơi mà sự thống trị không còn chỉ dựa vào những cuộc đua đốt tiền khuyến mãi mù quáng. Theo những dữ liệu mới nhất từ báo cáo của iPOS.vn và Nestlé Professional, GrabFood đã chính thức xác lập một vị thế áp đảo khi nắm giữ tới 52,2% thị phần doanh thu toàn ngành. Con số này không chỉ đơn thuần là một chỉ dấu về quy mô, mà nó còn phản ánh sự thay đổi sâu sắc trong chiến lược tiếp cận người dùng.
Đứng ở vị trí thứ 2, ShopeeFood đang duy trì mức 39,7%, tạo nên một thế chân kiềng không cân sức với nhóm còn lại gồm BeFood chỉ vỏn vẹn 2,9% và các nền tảng khác chiếm khoảng 5,2%. Khoảng cách hơn 12% giữa hai "ông lớn" dẫn đầu cho thấy thị trường đang dần tập trung vào những hệ sinh thái có khả năng tích hợp đa dịch vụ và sở hữu lượng dữ liệu khách hàng khổng lồ. Sự phân hóa này không chỉ nằm ở những con số doanh thu khô khan mà còn thể hiện rõ nét qua chân dung khách hàng và đối tác. GrabFood hiện đang chiếm ưu thế trong việc thu hút các chuỗi cửa hàng quy mô trung bình đến lớn, nơi có quy trình vận hành ổn định và giá trị đơn hàng trung bình cao.
Ngược lại, ShopeeFood vẫn là vùng đất của phân khúc bình dân và các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, nơi người mua thường có tâm lý nhạy cảm về giá và luôn săn đón những mã giảm giá vận chuyển.
Bước ngoặt trong mạng lưới đối tác và sự trỗi dậy của những "tân binh"
Một trong những diễn biến đáng chú ý nhất trong năm 2025 chính là cuộc hoán đổi vị trí ở phía nguồn cung, tức các đơn vị bán hàng. Lần đầu tiên trong lịch sử cạnh tranh, GrabFood đã vượt qua đối thủ trực tiếp để trở thành ứng dụng có tỷ lệ cửa hàng tham gia cao nhất với 42,29%, trong khi ShopeeFood bám đuổi sát nút ở mức 41,32%. Đây là một minh chứng cho thấy nỗ lực mở rộng tầm ảnh hưởng của Grab trong việc thuyết phục các chủ doanh nghiệp về tính hiệu quả của nền tảng.
Tuy nhiên, sự chú ý của giới chuyên môn còn đổ dồn vào sự xuất hiện của Xanh SM Ngon. Dù chỉ mới gia nhập thị trường, nền tảng gắn liền với hệ sinh thái xe điện này đã nhanh chóng vượt qua BeFood để vươn lên vị trí thứ 3 về tỷ lệ cửa hàng đối tác tham gia. Sự tăng trưởng thần tốc này phần nào giải mã sức hút của mô hình giao vận xanh và chiến lược tập trung vào hai đô thị trọng điểm là Hà Nội và TP.HCM. Dù độ phủ chưa thể sánh bằng các nền tảng đã có thâm niên hàng thập kỷ trên toàn quốc, nhưng sức ép mà các tân binh tạo ra buộc những người dẫn đầu phải liên tục làm mới mình để không bị rơi vào trạng thái bão hòa.
Nghịch lý về doanh thu: Khi food app chỉ là "món phụ" trên bàn tiệc F&B
Dù các ứng dụng giao đồ ăn phủ sóng khắp mọi ngõ ngách và trở thành thói quen không thể thiếu của người dân đô thị, một sự thật đầy bất ngờ đã được hé lộ: phần lớn doanh nghiệp F&B vẫn chưa coi đây là "nguồn sống" chính. Số liệu phân tích cho thấy có tới 39,94% đơn vị kinh doanh ghi nhận doanh thu từ các ứng dụng này chỉ chiếm dưới 10% tổng thu nhập hàng tháng. Thêm vào đó, khoảng 39,32% doanh nghiệp khác cho biết tỷ trọng này dao động từ 10% đến 30%.
Như vậy, có gần 80% các quán ăn và chuỗi nhà hàng tại Việt Nam hiện nay duy trì mức độ phụ thuộc vào kênh trực tuyến ở mức dưới 30%. Điều này phản ánh một thực tế rằng, dù công nghệ có phát triển đến đâu, cốt lõi của ngành ẩm thực vẫn nằm ở trải nghiệm tại chỗ. Các ứng dụng giao hàng hiện đóng vai trò như một công cụ tiếp thị, giúp mở rộng tệp khách hàng và gia tăng nhận diện thương hiệu hơn là một kênh bán hàng thay thế hoàn toàn cửa trực tiếp. Các chủ quán ăn dường như đang rất thận trọng trong việc đặt tất cả trứng vào một giỏ, nhất là khi mức chiết khấu từ các nền tảng thường dao động từ 20% đến 30%, gây áp lực lớn lên biên lợi nhuận của họ.
Phân tích sâu về sự thận trọng của người làm nghề
Tại sao các doanh nghiệp F&B vẫn giữ khoảng cách nhất định với các "ông lớn" công nghệ dù nhu cầu đặt hàng online vẫn tăng đều? Câu trả lời nằm ở bài toán quản trị và giữ gìn bản sắc thương hiệu. Việc quá phụ thuộc vào ứng dụng giao hàng đồng nghĩa với việc doanh nghiệp mất đi khả năng kiểm soát trải nghiệm của khách hàng từ khâu đóng gói đến khi món ăn được trao tay. Một bát phở có thể mất đi hương vị tinh túy nếu thời gian giao hàng kéo dài, hoặc một chiếc bánh ngọt có thể bị biến dạng trong quá trình vận chuyển. Hơn nữa, việc cạnh tranh về giá trên các ứng dụng vô hình trung đẩy các quán ăn vào cuộc chiến giảm giá không hồi kết, làm xói mòn giá trị thương hiệu mà họ đã dày công xây dựng.
Chính vì vậy, xu hướng "hybrid" – kết hợp linh hoạt giữa bán tại chỗ và bán mang về đang trở thành chiến lược bền vững nhất. Các doanh nghiệp sử dụng food app như một kênh để tận dụng thời gian nhàn rỗi của nhân viên hoặc để tiếp cận những khách hàng ở xa, nhưng nguồn doanh thu ổn định và bền vững nhất vẫn phải đến từ những thực khách trực tiếp ngồi tại quán, nơi họ có thể thưởng thức không gian, dịch vụ và sự chăm sóc tận tâm.
Thị trường giao đồ ăn tại Việt Nam dự kiến sẽ không còn chứng kiến những cú bùng nổ về số lượng người dùng mới mà sẽ chuyển sang giai đoạn tối ưu hóa chất lượng dịch vụ. Các nền tảng dẫn đầu như GrabFood hay ShopeeFood sẽ phải đối mặt với yêu cầu ngày càng khắt khe từ phía đối tác về việc giảm chi phí vận hành và cung cấp các công cụ phân tích dữ liệu khách hàng hiệu quả hơn. Đối với các doanh nghiệp F&B, dư địa tăng trưởng trên các ứng dụng vẫn còn rất lớn, nhưng sự tỉnh táo trong việc phân bổ tỷ trọng doanh thu sẽ quyết định khả năng sinh tồn của họ.
Việc duy trì kênh online ở mức hỗ trợ 20% đến 30% tổng doanh thu được các chuyên gia đánh giá là "vùng an toàn" lý tưởng, giúp quán ăn vừa tận dụng được sức mạnh công nghệ, vừa không bị cuốn trôi bởi những biến động về chính sách của các nền tảng trung gian. Sau tất cả, sự phát triển của các ứng dụng giao đồ ăn là một tín hiệu tích cực cho nền kinh tế số, nhưng "linh hồn" của ngành F&B sẽ luôn nằm ở hơi ấm của những căn bếp và sự kết nối trực tiếp giữa người nấu và người ăn.
Bảo An