Ngày 17/7, Đoàn khảo sát của Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội do ông Triệu Thế Hùng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội làm Trưởng đoàn, đã có buổi làm việc với UBND TP Hồ Chí Minh về kết quả triển khai thực hiện các nghị quyết của Đảng, Quốc hội về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; đồng thời khảo sát việc thực hiện chủ trương từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
Đoàn khảo sát của Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội làm việc với UBND TP Hồ Chí Minh
Nguồn nhân lực chất lượng cao phải bắt đầu từ giáo dục
TP Hồ Chí Minh đang đặt mục tiêu trở thành trung tâm tài chính, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo của khu vực. Để hiện thực hóa mục tiêu này, thành phố cần một nền giáo dục đủ năng lực đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế số.
Thực tế, với hơn 3.438 cơ sở giáo dục và gần 2,58 triệu học sinh, TP Hồ Chí Minh là địa phương có quy mô giáo dục lớn nhất cả nước. Đây vừa là lợi thế, vừa đặt ra áp lực rất lớn về quản trị, đầu tư và nâng cao chất lượng giáo dục.
Theo Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP Hồ Chí Minh Nguyễn Tấn Phát, thành phố không chờ đến khi các chính sách hoàn thiện mới bắt đầu đổi mới mà đã chủ động cụ thể hóa các ghị quyết của Trung ương bằng nhiều chương trình, đề án phù hợp với điều kiện thực tế.
Ông Nguyễn Tấn Phát cho biết, chiến lược phát triển giáo dục đến năm 2030, tầm nhìn 2045 được xây dựng trên định hướng tăng quyền tự chủ cho các cơ sở giáo dục, đẩy mạnh chuyển đổi số, mở rộng hợp tác quốc tế và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Đây được xem là nền tảng để thành phố chuẩn bị cho giai đoạn phát triển mới.
Không chỉ duy trì chất lượng giáo dục phổ thông trong nhóm dẫn đầu cả nước, TP Hồ Chí Minh còn ưu tiên nguồn lực rất lớn cho lĩnh vực này. Riêng năm 2025, ngân sách dành cho giáo dục đạt hơn 47.500 tỷ đồng, chiếm trên 25% tổng chi ngân sách địa phương.
Theo lãnh đạo thành phố, đầu tư cho giáo dục không đơn thuần là đầu tư cho trường lớp mà là đầu tư cho năng lực cạnh tranh dài hạn.
Tiếng Anh không còn là môn học mà trở thành năng lực hội nhập
Trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực, việc từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học được TP Hồ Chí Minh xác định là nhiệm vụ có ý nghĩa lâu dài.
Theo ông Nguyễn Tấn Phát, thành phố có nhiều lợi thế khi đã triển khai các chương trình tiếng Anh tăng cường, chương trình tích hợp, mô hình song ngữ và giảng dạy một số môn học bằng tiếng Anh trong nhiều năm qua.
Đến nay, việc dạy và học tiếng Anh đã được triển khai ở tất cả các cấp học. Hơn 90% trường công lập có lớp tiếng Anh tăng cường hoặc song ngữ; hơn 206.000 trẻ mầm non được làm quen với tiếng Anh; nhiều trường đại học đào tạo chương trình bằng tiếng Anh.
Song song với mở rộng quy mô, thành phố cũng chú trọng nâng cao chất lượng đội ngũ. Gần 46.000 giáo viên đã được khảo sát năng lực để xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng phù hợp; tỷ lệ giáo viên đạt chuẩn năng lực ngoại ngữ ngày càng tăng.
Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường phát biểu tại buổi làm việc
Theo lộ trình của thành phố, từ nay đến năm 2045 sẽ từng bước hình thành môi trường sử dụng tiếng Anh trong trường học, mở rộng việc giảng dạy các môn khoa học bằng tiếng Anh và phát triển các chương trình tích hợp theo điều kiện của từng địa bàn.
Tuy nhiên, lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo cũng thẳng thắn nhìn nhận nhiều khó khăn như thiếu giáo viên có thể giảng dạy môn học bằng tiếng Anh, sự chênh lệch điều kiện giữa khu vực trung tâm và vùng ven cũng như cơ chế tuyển dụng, thu hút nhân lực chất lượng cao còn nhiều bất cập.
Hoàn thiện thể chế để tạo dư địa cho đổi mới
Không chỉ TP Hồ Chí Minh, nhiều địa phương trên cả nước cũng đang gặp những vướng mắc tương tự trong quá trình triển khai các chủ trương mới về giáo dục.
Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Triệu Thế Hùng, qua khảo sát thực tế, điều mà các địa phương mong muốn nhất hiện nay là có hệ thống tiêu chí và hướng dẫn thống nhất để triển khai chủ trương đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
Ông Triệu Thế Hùng cho rằng, mục tiêu của đề án đã nhận được sự đồng thuận rất cao. Vấn đề còn lại là sớm hoàn thiện hành lang pháp lý để các địa phương có căn cứ triển khai đồng bộ, tránh tình trạng mỗi nơi thực hiện theo một cách khác nhau.
Đánh giá về TP Hồ Chí Minh, ông Triệu Thế Hùng cho rằng đây là địa phương có nhiều điều kiện thuận lợi để tiên phong đổi mới giáo dục khi sở hữu hệ thống trường học đa dạng, tập trung nhiều trường đại học, viện nghiên cứu, chuyên gia và có khả năng huy động nguồn lực xã hội lớn.
TP Hồ Chí Minh đầu tư cho giáo dục hôm nay để tạo lợi thế cạnh tranh ngày mai
Với những cơ chế đặc thù mà Quốc hội đã trao, thành phố hoàn toàn có thể mạnh dạn thí điểm các mô hình giáo dục mới, từ đó tạo cơ sở thực tiễn để hoàn thiện chính sách ở quy mô quốc gia.
Ở góc độ quản lý địa phương, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường cho rằng áp lực lớn nhất hiện nay không chỉ là nâng cao chất lượng giáo dục mà còn phải bảo đảm điều kiện phát triển mạng lưới trường học phù hợp với tốc độ đô thị hóa.
Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, quỹ đất dành cho giáo dục tại khu vực trung tâm ngày càng hạn hẹp trong khi các tiêu chí trường chuẩn quốc gia liên tục được nâng cao. Vì vậy, thành phố kiến nghị nghiên cứu điều chỉnh một số tiêu chí theo hướng phù hợp hơn với điều kiện của các đô thị lớn, đồng thời tiếp tục hoàn thiện cơ chế thu hút đội ngũ chất lượng cao và đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục.
Thực tiễn của TP Hồ Chí Minh cho thấy, muốn tạo đột phá trong giáo dục không chỉ cần thêm nguồn lực đầu tư mà còn cần một thể chế đủ linh hoạt để khuyến khích đổi mới, phân cấp mạnh hơn cho địa phương và tạo điều kiện để các mô hình tiên tiến được thử nghiệm.
Trong bối cảnh cạnh tranh về nguồn nhân lực ngày càng gay gắt, đầu tư cho giáo dục hôm nay chính là đầu tư cho sức cạnh tranh của nền kinh tế trong nhiều thập niên tới. Với quy mô, tiềm lực và vai trò đầu tàu, TP Hồ Chí Minh được kỳ vọng sẽ tiếp tục là nơi mở đường cho những đổi mới về giáo dục, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao của cả nước.