Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường ghi nhận những nỗ lực của Ban Chỉ đạo công tác Người khuyết tật Thành phố. Ảnh CTTP
Bảo đảm quyền tiếp cận, nâng cao chất lượng sống
Ngày 16/10 vừa qua, UBND TP.HCM tổ chức hội nghị sơ kết Chương trình trợ giúp người khuyết tật giai đoạn 2022–2025 và triển khai nhiệm vụ giai đoạn 2026–2030. Những kết quả đạt được trong thời gian qua cho thấy sự quan tâm của Thành phố đối với nhóm yếu thế, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện chính sách theo hướng đồng bộ, thực chất, lấy quyền và nhu cầu của người khuyết tật làm trọng tâm.
Theo báo cáo của ông Nguyễn Tăng Minh, Phó Giám đốc Sở Y tế, TP.HCM hiện có khoảng 107.263 người khuyết tật, trong đó 102.046 người đã được cấp giấy xác nhận mức độ khuyết tật. Thành phố đang thực hiện chi trả trợ cấp xã hội hằng tháng cho 80.261 người, cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí cho 84.855 người và chăm sóc, nuôi dưỡng 4.594 người tại các cơ sở bảo trợ xã hội.
Đây là những chính sách quan trọng góp phần bảo đảm đời sống, hỗ trợ chăm sóc sức khỏe và giảm bớt khó khăn cho người khuyết tật. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ dừng ở hỗ trợ tài chính hay chăm sóc trực tiếp, mà còn phải tạo điều kiện để người khuyết tật tiếp cận bình đẳng các cơ hội học tập, lao động, tham gia hoạt động xã hội và phát huy khả năng của bản thân.
Trong giai đoạn 2022–2025, công tác trợ giúp người khuyết tật trên địa bàn Thành phố được triển khai trên nhiều lĩnh vực như y tế, giáo dục, đào tạo nghề, việc làm, giao thông, trợ giúp pháp lý, văn hóa, thể thao và tiếp cận công nghệ thông tin. Sự phối hợp giữa các sở, ngành, địa phương và tổ chức xã hội đã góp phần từng bước cải thiện điều kiện sống, mở rộng cơ hội hòa nhập cộng đồng.
Trong lĩnh vực y tế, Thành phố chú trọng phát triển mạng lưới phục hồi chức năng, nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ y tế cơ sở, tổ chức khám sàng lọc và tư vấn sức khỏe. Việc phát hiện sớm khuyết tật, can thiệp kịp thời và hỗ trợ phục hồi chức năng có ý nghĩa quan trọng, giúp giảm thiểu những hạn chế trong sinh hoạt, học tập và lao động, nhất là đối với trẻ em.
Giáo dục hòa nhập cũng đạt những kết quả đáng ghi nhận. Thành phố hiện có 39 cơ sở giáo dục đặc biệt, với 10.441 học sinh khuyết tật học hòa nhập và 3.312 học sinh học tại các cơ sở giáo dục chuyên biệt. Tỷ lệ trẻ khuyết tật trong độ tuổi mầm non và phổ thông được tiếp cận giáo dục đạt 96,8%.
Kết quả này cho thấy nỗ lực mở rộng cơ hội học tập cho trẻ em khuyết tật. Dù vậy, để bảo đảm quyền học tập một cách thực chất, việc tiếp tục cải thiện cơ sở vật chất, phương pháp giảng dạy, điều kiện hỗ trợ và năng lực của đội ngũ giáo viên vẫn là những yêu cầu cần được quan tâm. Mục tiêu không chỉ là đưa trẻ đến trường mà còn giúp các em tiếp thu kiến thức, phát triển kỹ năng và có cơ hội lựa chọn con đường tương lai phù hợp.
Ở lĩnh vực việc làm, hơn 1.900 người khuyết tật trong độ tuổi lao động, còn khả năng lao động đã được học nghề và tạo việc làm phù hợp. Các chương trình tư vấn, giới thiệu việc làm, hỗ trợ vay vốn và tạo sinh kế góp phần giúp người khuyết tật nâng cao tính tự chủ, giảm phụ thuộc vào trợ giúp xã hội.
Bên cạnh nguồn lực từ ngân sách, các tổ chức hội đã triển khai nhiều hoạt động chăm lo với tổng kinh phí hơn 23 tỷ đồng, hỗ trợ trên 10.000 lượt người khuyết tật, trẻ em mồ côi và nạn nhân chất độc da cam. Sự chung tay của cộng đồng tiếp tục khẳng định vai trò của tinh thần đoàn kết, trách nhiệm xã hội trong thực hiện chính sách an sinh.
Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn những khó khăn liên quan đến việc áp dụng chính sách, xác định mức độ khuyết tật, bố trí nguồn lực và tổ chức thực hiện tại cơ sở trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Những hạn chế này đòi hỏi Thành phố tăng cường hướng dẫn chuyên môn, hoàn thiện cơ chế phối hợp và nâng cao năng lực đội ngũ trực tiếp thực hiện nhiệm vụ.
Xây dựng Thành phố không rào cản, phát huy vai trò người khuyết tật
Giai đoạn 2026–2030, TP.HCM đặt mục tiêu hằng năm bảo đảm 90% người khuyết tật được tiếp cận các dịch vụ y tế dưới nhiều hình thức; 80% trẻ em từ sơ sinh đến 6 tuổi được sàng lọc phát hiện sớm khuyết tật bẩm sinh, rối loạn phát triển và được can thiệp sớm.
Trong giáo dục, Thành phố phấn đấu có ít nhất 90% trẻ khuyết tật trong độ tuổi mầm non và phổ thông được tiếp cận giáo dục. Đồng thời, hỗ trợ 7.000 người khuyết tật có nhu cầu và đủ điều kiện được đào tạo nghề, tạo việc làm; bảo đảm ít nhất 50% người khuyết tật có nhu cầu tham gia giao thông được sử dụng phương tiện giao thông. Thành phố cũng hướng đến nâng cao khả năng tiếp cận, sử dụng dịch vụ công nghệ thông tin và truyền thông của người khuyết tật.
Các mục tiêu này thể hiện định hướng chuyển từ trợ giúp đơn lẻ sang xây dựng hệ thống hỗ trợ toàn diện, trong đó y tế, giáo dục, việc làm, giao thông và công nghệ thông tin có sự kết nối. Khi được tiếp cận đầy đủ các dịch vụ thiết yếu, người khuyết tật sẽ có thêm điều kiện phát triển năng lực, chủ động trong cuộc sống và tham gia vào quá trình phát triển kinh tế – xã hội.
Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường ghi nhận những nỗ lực của Ban Chỉ đạo công tác Người khuyết tật Thành phố, các sở, ngành, tổ chức chính trị – xã hội và địa phương trong triển khai chương trình thời gian qua.
Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, trợ giúp người khuyết tật là nhiệm vụ đòi hỏi tinh thần trách nhiệm cao, sự kiên trì và nỗ lực của cả hệ thống chính trị. Hoạt động này không chỉ dừng lại ở tinh thần từ thiện hay sẻ chia, mà quan trọng hơn là tạo điều kiện để người khuyết tật phát huy năng lực, tự tin hòa nhập cộng đồng, tiếp cận bình đẳng các dịch vụ và tham gia đầy đủ vào đời sống xã hội.
Phó Chủ tịch UBND Thành phố nhấn mạnh mục tiêu xây dựng TP.HCM trở thành đô thị không rào cản, hòa nhập, bình đẳng và tôn trọng quyền con người. Để thực hiện mục tiêu đó, các sở, ngành và địa phương cần khẩn trương triển khai nhiệm vụ của chương trình giai đoạn 2026–2030; tăng cường phối hợp liên ngành, thường xuyên kiểm tra, đánh giá kết quả và kịp thời tháo gỡ những khó khăn phát sinh.
Cùng với việc thực hiện chính sách hỗ trợ trực tiếp, Thành phố cần quan tâm xây dựng môi trường sống thuận tiện, giảm rào cản trong sinh hoạt và đi lại, mở rộng cơ hội học tập, đào tạo nghề, việc làm và tiếp cận dịch vụ thiết yếu. Đây là điều kiện để người khuyết tật không chỉ được bảo vệ mà còn có thể phát huy vai trò, đóng góp vào đời sống cộng đồng.
Phó Chủ tịch UBND Thành phố yêu cầu các cơ quan liên quan đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức xã hội, thúc đẩy sự thấu hiểu và tôn trọng quyền của người khuyết tật. Đồng thời, cần rà soát các chính sách hiện hành, kịp thời đề xuất điều chỉnh những nội dung chưa phù hợp với thực tiễn, bảo đảm chính sách được triển khai hiệu quả và đến đúng đối tượng.
Ngành Y tế được đề nghị tiếp tục nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng. Ngành Giáo dục và Đào tạo cần chủ động tháo gỡ khó khăn về cơ sở vật chất, điều kiện dạy và học, tạo điều kiện để trẻ em khuyết tật được học tập phù hợp, tiếp cận tri thức và phát triển năng lực. Thành phố cũng cần quan tâm điều kiện làm việc của cán bộ, giáo viên, nhân viên y tế và nhân viên công tác xã hội trực tiếp chăm sóc, hỗ trợ người khuyết tật tại các cơ sở bảo trợ xã hội.
Xây dựng một đô thị phát triển bền vững không chỉ được đánh giá qua tốc độ tăng trưởng kinh tế hay chất lượng hạ tầng, mà còn qua khả năng bảo đảm cơ hội phát triển cho mọi người dân. Với người khuyết tật, việc tháo gỡ rào cản, bảo đảm quyền tiếp cận và mở rộng cơ hội tham gia xã hội chính là nền tảng để phát huy năng lực, nâng cao chất lượng cuộc sống và củng cố tính nhân văn của đô thị.
Bạch Dương