Trụ sở UBND Quận 12 cũ chuyển thành Trường THCS-THPT Lê Thị Riêng.
Không để nguồn lực công bị bỏ phí
Theo Sở Tài chính TP. Hồ Chí Minh, thành phố đã thống kê 17.877 cơ sở nhà, đất thuộc thẩm quyền quản lý, trong đó 10.222 cơ sở thuộc phạm vi sắp xếp, xử lý. UBND thành phố cũng đã ban hành các quyết định giao tài sản công cho 168 xã, phường, đặc khu, với tổng số 8.811 cơ sở.
Quy mô tài sản lớn, phân bố rộng và có nguồn gốc, hiện trạng sử dụng khác nhau đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về một phương thức quản lý thống nhất, chặt chẽ nhưng đồng thời phải linh hoạt theo đặc điểm từng địa bàn.
Sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, một số trụ sở không còn phù hợp với nhu cầu sử dụng ban đầu. Nếu chỉ tiếp nhận, bảo quản và duy trì hiện trạng, nguồn lực này có nguy cơ bị sử dụng kém hiệu quả, thậm chí để trống trong thời gian dài. Vì vậy, thành phố đang nghiên cứu phương án điều chuyển, thu hồi và chuyển đổi công năng đối với những cơ sở có khả năng khai thác tốt hơn.
Đáng chú ý, 56 cơ sở nhà, đất dôi dư đã được xác định để chuyển đổi phục vụ các nhu cầu xã hội thiết yếu. Trong đó, 23 cơ sở được định hướng cho giáo dục, 5 cơ sở cho y tế và 28 cơ sở phục vụ văn hóa, cộng đồng.
Cách tiếp cận này cho thấy tài sản công đang được nhìn nhận không đơn thuần là những địa điểm cần quản lý mà còn là một nguồn lực có thể được tái phân bổ để giải quyết những nhu cầu thiết thực của người dân.
Những trụ sở không còn phù hợp với chức năng cũ có thể trở thành trường học, cơ sở chăm sóc sức khỏe, thiết chế văn hóa, thể thao hoặc không gian sinh hoạt cộng đồng. Quan trọng hơn, việc chuyển đổi phải xuất phát từ nhu cầu thực tế và gắn với quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của từng khu vực.
Thực tế tại TP. Hồ Chí Minh đã xuất hiện những mô hình chuyển đổi cụ thể. Trụ sở UBND Quận 12 cũ được chuyển thành Trường THCS-THPT Lê Thị Riêng, tạo thêm không gian học tập cho học sinh. Trụ sở UBND quận Tân Phú cũ cũng được chuyển đổi thành Trường THPT Thoại Ngọc Hầu tại phường Tân Phú, chính thức hoạt động từ năm học 2026-2027.
Đây là những ví dụ cho thấy nếu được rà soát đúng nhu cầu, một tài sản hành chính không còn cần thiết có thể nhanh chóng được chuyển thành một công trình trực tiếp phục vụ người dân.
Quản lý từ dữ liệu đến hiệu quả sử dụng
Tại phiên giám sát về công tác sắp xếp, bố trí, xử lý tài sản công là cơ sở nhà, đất, trụ sở làm việc, Đoàn giám sát của HĐND thành phố nhấn mạnh yêu cầu nhìn nhận việc sắp xếp tài sản trong tổng thể quá trình tổ chức lại không gian quản trị của TP. Hồ Chí Minh.
Theo đó, mục tiêu không chỉ là bảo đảm đủ trụ sở cho các cơ quan, đơn vị sau sắp xếp, mà còn phải có phương án sử dụng hiệu quả đối với những cơ sở không còn nhu cầu theo công năng cũ.
Ông Nguyễn Văn Thọ, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND thành phố, Trưởng Đoàn giám sát, đề nghị UBND thành phố tiếp tục rà soát tổng thể quỹ nhà, đất sau sắp xếp; đồng thời hoàn thiện cơ sở dữ liệu, phân loại tài sản theo hiện trạng, hồ sơ pháp lý, nhu cầu sử dụng và khả năng khai thác để xây dựng phương án xử lý phù hợp đối với từng nhóm tài sản.
Yêu cầu này đặc biệt có ý nghĩa khi 168 xã, phường, đặc khu trở thành cấp trực tiếp quản lý một khối lượng lớn tài sản công. Với lợi thế gần dân, chính quyền cơ sở có điều kiện nhận diện cụ thể hơn những nơi đang thiếu trường học, cơ sở y tế, thiết chế văn hóa, thể thao hay không gian công cộng.
Do đó, việc giao tài sản không nên được hiểu là hoàn thành khi địa phương tiếp nhận và quản lý theo hiện trạng. Điều quan trọng hơn là phải thường xuyên đánh giá mức độ sử dụng, công suất khai thác và nhu cầu phát sinh để kịp thời đề xuất phương án điều chỉnh.
Đối với những cơ sở sử dụng chưa hết công suất hoặc có tiềm năng chuyển đổi, địa phương cần phối hợp với các sở, ngành nghiên cứu phương án phù hợp, bảo đảm tuân thủ quy định về quản lý tài sản công và phù hợp với quy hoạch.
Trong lĩnh vực y tế, Trung tâm Y tế Quận 3 cũ được giao cho Bệnh viện Tai Mũi Họng làm nơi điều trị chuyên sâu. Thành phố cũng giao Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp Sở Y tế, UBND phường Tân Phú và phường Thới An nghiên cứu, đề xuất thí điểm mô hình y tế học đường tại hai trường.
Mô hình này hướng tới kết nối hoạt động của nhà trường với trạm y tế phường, qua đó tăng cường chăm sóc sức khỏe ban đầu, y tế dự phòng cho học sinh, đồng thời góp phần đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân trên địa bàn.
Từ những trường hợp cụ thể có thể thấy, hiệu quả của việc sắp xếp tài sản công không nên chỉ được đo bằng số lượng cơ sở đã xử lý. Thước đo quan trọng hơn là tài sản sau sắp xếp có được đưa vào sử dụng đúng mục đích, khai thác hết giá trị và tạo ra lợi ích thiết thực cho cộng đồng hay không.
Đây cũng là yêu cầu đặt ra trong giai đoạn mới: quản lý tài sản công phải chuyển từ tư duy “giữ tài sản” sang “phát huy giá trị tài sản”. Mỗi cơ sở nhà, đất được rà soát đầy đủ, có dữ liệu rõ ràng và được đặt trong bài toán nhu cầu phát triển của từng địa bàn sẽ có thêm cơ hội trở thành nguồn lực cho giáo dục, y tế, văn hóa và các dịch vụ công thiết yếu.
Với khối lượng tài sản lớn đang được phân loại và sắp xếp, nhiệm vụ phía trước không nhỏ. Nhưng nếu được thực hiện đồng bộ, công khai, đúng quy định và bám sát nhu cầu dân sinh, việc chuyển đổi các cơ sở dôi dư có thể góp phần giải quyết những điểm nghẽn về hạ tầng xã hội, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực công của thành phố.
Bạch Dương