Triết lý "vị dẫn" và sự giao thoa nguyên bản
Việc đưa trà vào món ăn không phải là một ý tưởng hoàn toàn mới lạ trên thế giới, nhưng tại Thái Nguyên, cách tiếp cận này mang một sắc thái riêng biệt nhờ sự ưu đãi của thổ nhưỡng dành cho cây chè nơi đây. Minh chứng rõ nét nhất cho xu hướng này là thành công vang dội của thực đơn "Ẩm thực trà Xuân" do đội ngũ đầu bếp Khách sạn May Plaza thực hiện, vừa giành giải Nhất tại Hội thi ẩm thực "Trải nghiệm ẩm thực xứ Trà - Đậm đà bản sắc" năm 2025. Sự thành công này không đến từ sự phô trương kỹ thuật cầu kỳ mà xuất phát từ triết lý tôn trọng nguyên bản. Trà không đóng vai trò là nguyên liệu chính lấn át các thành phần khác, mà được sử dụng như một "vị dẫn" tinh tế.
Trong tư duy ẩm thực này, hương trà đóng vai trò như một chất xúc tác, kết nối và nâng tầm các nguyên liệu địa phương quen thuộc vốn là đặc sản của vùng trung du như gà đồi, lợn bản, mì gạo bao thai Định Hóa hay nấm hương Phú Bình. Thách thức lớn nhất của việc nấu ăn với trà là vị chát đặc trưng (tannin) có thể làm hỏng cấu trúc vị giác của món ăn nếu không được xử lý khéo léo. Tuy nhiên, khi được tính toán kỹ lưỡng về liều lượng và nhiệt độ, vị chát ấy lại chuyển hóa thành vị thanh, ngọt hậu, giúp cân bằng độ béo ngậy của thịt thà, tạo nên sự hài hòa đáng kinh ngạc. Bữa ăn được thiết kế với gam màu xanh chủ đạo, điểm xuyết sắc vàng ấm áp, gợi lên bức tranh thiên nhiên tươi đẹp của những nương chè vào xuân, khi những giọt sương sớm còn đọng trên búp non, mang lại trải nghiệm thị giác đầy mãn nhãn trước khi đánh thức vị giác.
Hành trình của hương vị: Từ thanh tao đến đậm đà
Thực khách bắt đầu hành trình khám phá với những nốt hương nhẹ nhàng của món khai vị "Súp hoa trà vờn cỏ xanh" và "Salad khoai môn trà xanh". Món súp là sự chắt lọc tinh túy từ nước trà non, hòa quyện cùng độ béo của trứng và sự tươi mát của rau củ, tạo nên một tổng thể thanh ngọt, phảng phất chút đắng dịu kích thích vị giác. Trong khi đó, món salad lại là cuộc chơi của kết cấu với khoai môn chiên giòn rụm, béo bùi được bao bọc bởi lớp sốt trà xanh mát lành. Sự khởi đầu này không gây choáng ngợp mà nhẹ nhàng dẫn dắt người ăn bước vào thế giới của hương trà.
Bước sang món chính, sự biến hóa của trà trở nên rõ nét và đậm đà hơn. Món "Gà cuộn trà xanh" sử dụng kỹ thuật ướp cốt trà vào thịt gà ta, sau đó cuộn chặt và chế biến sao cho lớp da bên ngoài vàng óng, thịt bên trong mềm mọng nước. Hương trà lúc này chỉ thoáng qua nơi đầu lưỡi nhưng đủ để triệt tiêu hoàn toàn mùi tanh, để lại dư vị thơm thoang thoảng. Đậm đà hơn là món "Lợn bản cuộn trà xanh", nơi thịt lợn được tẩm ướp cốt trà trong nhiều giờ và hấp cách thủy. Phương pháp này giúp giữ lại trọn vẹn độ ngọt của thịt, đồng thời hương trà thấm sâu vào từng thớ cơ, khiến vị ngọt trở nên sâu và bền hơn. Cách trình bày những lát thịt xếp tròn như cánh hoa nở không chỉ đẹp mắt mà còn thể hiện sự trân trọng đối với nguyên liệu.
Điểm sáng tạo đột phá, gây ấn tượng mạnh mẽ nhất với thực khách chính là món "Bánh cuốn trà sen". Vỏ bánh được pha chế từ nước trà sen, tráng mỏng tang như lụa, ánh lên màu xanh nhạt đầy chất thơ. Nhân bánh làm từ ruốc cá hồi vừa vặn, tạo nên sự kết hợp Đông - Tây thú vị. Nhiều du khách đã so sánh sự tinh tế của món ăn này với ẩm thực Nhật Bản, cho thấy khả năng vươn tầm quốc tế của ẩm thực trà Thái Nguyên
Chiến lược kinh tế và tầm nhìn du lịch
Không dừng lại ở những cuộc thi hay bàn tiệc hội nghị, ẩm thực trà đang được định hình như một sản phẩm du lịch chủ lực của Thái Nguyên. Bà Trần Nữ Ngọc Anh, Tổng Giám đốc Khách sạn May Plaza kiêm Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh Thái Nguyên, khẳng định rằng ẩm thực từ cây chè đang mở ra một hướng đi mới đầy tiềm năng. Với bộ sưu tập lên tới 120 món ăn về trà, các đơn vị kinh doanh không chỉ phục vụ nhu cầu thưởng thức tại chỗ mà còn nhanh nhạy nắm bắt xu hướng số hóa. Việc quảng bá và bán các sản phẩm ẩm thực trà qua mạng xã hội và gian hàng điện tử cho thấy tư duy kinh doanh hiện đại, biến món ăn thành hàng hóa thương mại có giá trị gia tăng cao.
Nhìn nhận một cách khách quan, việc đưa trà vào ẩm thực là một bước đi chiến lược kép. Thứ nhất, nó giải quyết bài toán đa dạng hóa sản phẩm cho ngành chè, giúp người nông dân có thêm đầu ra ngoài sản phẩm trà khô truyền thống. Thứ hai, nó tạo ra một "đại sứ văn hóa" mới cho du lịch Thái Nguyên. Du khách đến đây không chỉ để ngắm đồi chè, mua trà về làm quà mà còn để "ăn" hương vị của đất trời trung du. Qua những bữa ăn như "Ẩm thực trà Xuân", trà không còn là một vật thể tĩnh, mà trở thành một người kể chuyện sống động về lịch sử, về thổ nhưỡng và về bàn tay tài hoa của những con người đã gắn bó máu thịt với mảnh đất này. Đây chính là cách làm du lịch bền vững, đi từ giá trị cốt lõi của bản địa để chạm đến trái tim của du khách thập phương.
Bảo An