Theo nghiên cứu, bệnh do các vi rút đường ruột như Coxsackie A16 và đặc biệt là Enterovirus 71 (EV71) gây ra. Triệu chứng điển hình gồm sốt, loét miệng, phát ban kèm bóng nước ở lòng bàn tay, bàn chân, đầu gối, mông. Tuy nhiên, không ít trường hợp nhiễm bệnh không biểu hiện rõ ràng, khiến việc phát hiện và kiểm soát trở nên khó khăn hơn.
Đáng lo ngại, dù phần lớn ca bệnh ở thể nhẹ, vẫn có khoảng 18% trường hợp có thể chuyển biến nặng, trong đó 5% có nguy cơ tử vong chủ yếu liên quan đến chủng EV71, loại vi rút đang chiếm ưu thế hiện nay.
Tay chân miệng dễ dàng lây lan từ người sang người thông qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết như nước bọt, dịch mũi họng, phân hoặc dịch từ các bóng nước vỡ. Các vật dụng quen thuộc như đồ chơi, bàn ghế, dụng cụ sinh hoạt… cũng có thể trở thành “trung gian truyền bệnh”.
Đáng chú ý, nhiều người lớn nhiễm vi rút nhưng không có triệu chứng vẫn có thể lây bệnh cho trẻ nhỏ, khiến nguy cơ bùng phát dịch trong cộng đồng càng khó kiểm soát.
Hơn 70% ca bệnh tập trung ở phía Nam
Theo Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), bệnh tay chân miệng hiện ghi nhận tại hầu hết các tỉnh, thành trên cả nước, trong đó khu vực phía Nam chiếm hơn 70% tổng số ca mắc.
Từ cuối năm 2025, Viện Pasteur TP.HCM đã sớm dự báo xu hướng gia tăng của bệnh khi tỷ lệ mẫu bệnh phẩm dương tính với EV71 tăng cao. Trước diễn biến này, Viện đã chủ động triển khai hàng loạt biện pháp: Phối hợp địa phương điều tra, xử lý ổ dịch; Tăng cường xét nghiệm xác định tác nhân gây bệnh; Tổ chức giám sát trực tiếp tại các tỉnh có số ca cao; Họp trực tuyến với hệ thống y tế khu vực trước Tết Nguyên đán...
Đặc biệt, ngày 24/3/2026, Viện đã tổ chức cuộc họp với các đơn vị y tế tuyến cuối nhằm đánh giá tình hình và thống nhất phương hướng kiểm soát dịch trong thời gian tới.
Viện Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh họp với Sở Y tế, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh và các bệnh viện tuyến cuối tại Thành phố Hồ Chí Minh về tình hình và các biện pháp đáp ứng, kiểm soát bệnh truyền nhiễm tại khu vực phía Nam ngày 24/3/2026
PGS.TS.BS. Nguyễn Vũ Thượng, Phó Viện trưởng Viện Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh, đang kiểm tra Sổ theo dõi trẻ nghỉ học vì bệnh của trường mầm non tại Đồng Nai
Viện Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp cùng Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới giám sát, hỗ trợ hoạt động phòng chống bệnh tay chân miệng tại tỉnh Đồng Nai
Cán bộ Viện Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh kiểm tra, giám sát việc thực hiện phòng chống bệnh tay chân miệng tại trường mầm non
Phòng bệnh: Không chỉ là chuyện của riêng gia đình
Các chuyên gia y tế nhấn mạnh, tay chân miệng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu thực hiện tốt các biện pháp vệ sinh: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng; Vệ sinh đồ chơi, sàn nhà, bề mặt tiếp xúc hằng ngày; Ăn chín, uống chín, đảm bảo an toàn thực phẩm; Sử dụng riêng đồ dùng cá nhân cho trẻ; Thực hiện “3 sạch” tại trường học: ăn sạch – ở sạch – tay sạch...
Khi trẻ có dấu hiệu nghi ngờ như sốt, nổi bóng nước ở tay chân hoặc loét miệng, phụ huynh cần cho trẻ nghỉ học và đưa đến cơ sở y tế sớm, đồng thời hạn chế tiếp xúc để tránh lây lan.
Đặc biệt, các dấu hiệu như sốt cao, giật mình, lừ đừ, nôn nhiều, run chi, đi loạng choạng… là cảnh báo biến chứng nặng, cần được xử lý khẩn cấp
Sự gia tăng của bệnh tay chân miệng, cùng với sự xuất hiện trở lại của chủng vi rút EV71 nguy hiểm, là lời cảnh báo rõ ràng rằng dịch bệnh này chưa bao giờ “nguội”.
Trong bối cảnh đó, vai trò của hệ thống y tế từ Viện Pasteur TP.HCM đến các cơ sở địa phương cùng với ý thức phòng bệnh của mỗi gia đình sẽ là “lá chắn” quan trọng nhất để bảo vệ trẻ em trước nguy cơ dịch bệnh đang âm thầm lan rộng.
PHÁT HOÀNG