Niềm vui nho nhỏ ấy không phải gia đình nào cũng có được khi cuộc sống hôm nay đã có nhiều đổi thay theo hoàn cảnh thời cuộc; văn hoá, phong tục tập quán; sự chuyển dịch mau lẹ của cấu trúc gia đình, quan niệm về tình cảm gia đình; sở thích ăn uống, sinh hoạt ở cả vùng quê và thành phố.
Bữa cơm chiều thường có ở nhiều gia đình từ lâu luôn là sự gặp gỡ của bố mẹ, cháu con (theo cấu trúc gia đình truyền thống đa thế hệ) hoặc gia đình trẻ hai thế hệ (ra ở riêng, độc lập nơi phố thị). Nhờ nết chịu thương chịu khó của người phụ nữ cùng thiên chức “tề gia nội trợ” mọi người trong nhà sẽ được tận hưởng bữa cơm tối “chuẩn cơm mẹ nấu” cùng những món ăn hợp khẩu vị, không khí ngập tràn tình thương yêu, sẻ chia mọi buồn vui, mệt nhọc vì bươn trải cuộc sống. Giữ được nếp sống ấy, hẳn ai cũng thấy nhẹ lòng, hạnh phúc sau bữa cơm dù đạm bạc không “mâm cao cỗ đầy” gì sất.
Mong mỏi nhỏ bé ấy giờ còn lại trong suy nghĩ của bao người, của chỉ riêng với người cao tuổi hay ở mọi lứa tuổi? Câu trả lời chân thành có được phải cậy nhờ ở điều tra xã hội. Quan sát kỹ một chút sẽ nhận thấy sự chuyển dịch mô hình đa thế hệ sang thu nhỏ thế hệ ở thành phố lớn kèm với bữa cơm gia đình ít thành viên, phần đông là người trẻ cùng tự do lựa chọn đồ ăn, giờ ăn theo sở thích và công việc nên bữa cơm chiều dường như không còn là nhu cầu, nếp văn hoá truyền thống nữa. May chăng nếp sống vùng quê nếu còn bảo tồn mới níu giữ được những bữa cơm đạm bạc mà chứa chan, đong đầy tình yêu thương, tận hưởng phút giây hạnh phúc, thư giãn tâm hồn.
Xã hội văn minh, hiện đại luôn đi kèm những đổi thay trong tư duy làm việc, nghỉ ngơi thụ hưởng vật chất, tinh thần. Bữa cơm truyền thống, giàu bản sắc vùng miền với nhiều món ăn làm nên văn hoá Việt, chinh phục thực khách nhiều quốc gia đến với Việt Nam dường như dần chia xa ở không ít gia đình. Tiếc ghê, không ít chị em bởi muôn vàn lí do lại ngại kết hôn, ngại sinh con, ngại vào bếp thể hiện tài nấu nướng vốn là thiên chức của họ. Ăn bất cứ giờ nào, món gì mình thích sẽ có dịch vụ đến tận nhà, mọi lúc, mọi nơi. Bữa cơm chiều trở nên xa lạ với nhiều gia đình, nhất là người trẻ.
Bữa cơm chiều, tối đôi khi còn là sự đợi chờ của cha mẹ với con cái; suất cơm phần người về muộn được đậy bởi chiếc lồng bàn lại gợi nhắc về sự đoàn tụ, gắn kết yêu thương, tình cảm vốn được vun đắp trong mỗi mái nhà, căn hộ. Nó chứa đựng ở đó không hẳn là văn hoá ẩm thực qua thức ăn, đồ uống ngon miệng mà hơn thế là giá trị tinh thần, bồi đắp, giữ gìn tình cảm ông bà, cha con, cháu chắt theo mãi với thời gian, qua nhiều thế hệ. Người già sống lâu, sống thọ dựa nhiều vào con cháu hiếu nghĩa, thuận hoà, chăm sóc miếng ăn, giấc ngủ. Người trẻ ngộ ra nhiều điều bổ ích từ người đi trước qua lời tâm sự, sẻ chia bên mâm cơm.
Mỗi khi đến ngày này tôi lại chợt buồn vì theo tháng năm mình dần ít được tận hưởng trọn vẹn những bữa cơm như thế. Dẫu biết đôi khi chỉ là ý nghĩ viển vông, tư duy cũ, muốn níu kéo quá khứ của người già lẩm cẩm nên chỉ còn cách cứ viết ra để chia sẻ với mọi người. Thế là nhẹ lòng lắm chẳng ngại đúng sai.