Thí nghiệm khoa học Nhật Bản và phát hiện đáng giật mình
Vào năm 1986, các nhà khoa học Nhật Bản thực hiện một thí nghiệm đơn giản nhưng có kết quả gây ngạc nhiên: họ so sánh trà xanh được cho tiếp xúc với ánh sáng và trà được bảo quản trong điều kiện tối. Kết quả cho thấy chỉ sau một ngày tiếp xúc với ánh sáng, trà đã bắt đầu xuất hiện hương vị lạ. Sau bốn ngày, hương vị đã thay đổi rõ rệt đến mức người uống có thể cảm nhận được sự khác biệt.
Ba năm sau, nghiên cứu tiếp theo năm 1989 đi sâu hơn để lý giải cơ chế đằng sau hiện tượng này. Khi lá trà xanh bị tiếp xúc với ánh sáng liên tục, các phản ứng hóa học xảy ra tạo ra một loạt hợp chất không mong muốn như pentanal, 1-penten-3-ol, butanol, 2-methyl propanal, propanal và đặc biệt là bovolide - một hợp chất có mùi cay như gia vị, hoàn toàn xa lạ với hương vị tươi mát đặc trưng của trà xanh.
Điều đáng lo ngại hơn là bovolide bắt đầu xuất hiện ngay cả khi chỉ có một chút ánh sáng nhẹ tác động lên lá trà. Trong khi đó, những thành phần tạo ra hương vị tươi mới đặc trưng như dimethyl sulfide lại bị mất đi đáng kể khi lá trà bị phơi sáng liên tục. Kết quả là trà mất đi những gì tạo nên vẻ cuốn hút của nó, đồng thời tích lũy thêm những thứ làm hỏng trải nghiệm thưởng thức.
Tại sao người ta vẫn bán trà trong túi nylon trong suốt?
Nếu khoa học đã chứng minh rõ ràng như vậy, tại sao đến tận bây giờ nhiều cửa hàng và nhà sản xuất vẫn đựng trà trong túi nylon trong suốt hay lọ thủy tinh? Câu trả lời nằm ở thói quen mua sắm của người tiêu dùng, đặc biệt tại thị trường Việt Nam.
Người mua trà thường có tâm lý muốn nhìn thấy trực tiếp sản phẩm bên trong trước khi quyết định mua - để kiểm tra màu sắc cánh trà, xem trà có đều không, có bị vụn hay lẫn tạp chất không. Túi nylon trong hay lọ thủy tinh đáp ứng đúng nhu cầu tâm lý này, giúp người bán dễ tạo niềm tin ban đầu với người mua. Nhưng chính sự tiện lợi trong khâu bán hàng đó lại vô tình làm giảm chất lượng của sản phẩm trong suốt quá trình trưng bày và sau khi mua về.
Đây là sự đánh đổi mà cả người bán lẫn người mua đều ít khi nhận ra. Một gói trà được trưng bày trong túi nylon trong dưới ánh đèn cửa hàng có thể đã bắt đầu biến đổi hương vị ngay từ những ngày đầu. Và khi người mua mang về nhà đặt lên kệ bếp dưới ánh sáng tự nhiên hay đèn, quá trình đó tiếp tục diễn ra.
Ánh sáng tác động như thế nào đến các loại trà khác nhau?
Hầu hết nghiên cứu hiện có về tác động của ánh sáng lên trà tập trung vào trà xanh - loại trà nhạy cảm nhất với ánh sáng do không trải qua quá trình oxy hóa. Dù chưa có đủ nghiên cứu chi tiết về từng loại trà khác như hồng trà hay ô long, nguyên tắc cơ bản về tác động của ánh sáng lên thực phẩm là phổ quát: ánh sáng gây ra các phản ứng quang hóa tạo ra những hợp chất mùi bất thường trong hầu hết các loại thực phẩm, và những "hương vị ánh sáng" này thường không dễ chịu.
Điều này có nghĩa là dù bạn đang bảo quản trà xanh Tân Cương, hồng trà Shan tuyết hay ô long Thiết Quan Âm, nguyên tắc tránh ánh sáng vẫn áp dụng như nhau. Chỉ có một ngoại lệ đáng chú ý: những loại trà đòi hỏi quá trình hậu lên men như trà Phổ Nhĩ hay bạch trà già có thể có yêu cầu bảo quản đặc thù hơn, vì chúng cần điều kiện để lên men tiếp tục diễn ra theo thời gian.
Cách bảo quản trà đúng cách - từ đơn giản đến tỉ mỉ
Tin tốt là bảo quản trà đúng cách không đòi hỏi đầu tư tốn kém. Nguyên tắc cơ bản chỉ có hai yếu tố: tránh ánh sáng và tránh không khí. Hũ sứ hoặc gốm không tráng men trong với nắp kín là lựa chọn lý tưởng nhất - chúng ngăn cả ánh sáng lẫn không khí, đồng thời không phản ứng hóa học với trà như một số chất liệu kim loại. Trên thị trường hiện nay có nhiều cửa hàng bán đồ trà với những chiếc hũ sứ hay gốm tử sa tinh xảo, vừa bảo quản tốt vừa trang trí thêm vẻ trang nhã cho không gian thưởng trà.
Với những ai không muốn đầu tư vào hũ đựng chuyên dụng, có một giải pháp cực kỳ đơn giản và tiết kiệm: sau mỗi lần lấy trà, bóp cho hơi khí trong túi ra hết, gấp miệng túi lại thành vài nếp gấp rồi kẹp chặt bằng kẹp sắt văn phòng phẩm thông thường. Những chiếc kẹp này có giá chỉ vài nghìn đồng tại bất kỳ cửa hàng văn phòng phẩm nào nhưng lại là giải pháp bảo quản hiệu quả bất ngờ.
Khi mua trà, nên ưu tiên chọn những sản phẩm được đóng gói bằng túi polymer bạc nhiều lớp không trong suốt, túi hút chân không hoặc túi zipper có thể tái đóng kín. Đây là những hình thức đóng gói thể hiện sự chú trọng đến chất lượng thực sự của nhà sản xuất, dù trông kém hấp dẫn hơn về mặt thị giác so với túi nylon trong. Một gói trà được đóng gói kín ánh sáng tuy không cho bạn nhìn thấy cánh trà bên trong, nhưng lại đảm bảo rằng hương vị bạn nhận được khi pha sẽ là hương vị thực sự mà nhà sản xuất đã tạo ra, chứ không phải phiên bản đã bị ánh sáng và không khí làm biến đổi theo thời gian.
Bảo An