Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà vừa ký ban hành Chỉ thị số 18/CT-TTg ngày 8/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ về nâng cao chất lượng cán bộ, công chức chính quyền địa phương cấp xã, đáp ứng yêu cầu của tình hình mới.
Cán bộ cấp xã giải quyết thủ tục hành chính cho người dân tại trung tâm hành chính công (ảnh - PV)
Chỉ thị được ban hành trong bối cảnh cả nước đang triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và cải cách hành chính ở cơ sở. Theo Chính phủ, đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã thời gian qua cơ bản được kiện toàn, từng bước thích ứng với yêu cầu nhiệm vụ mới; năng lực lãnh đạo, điều hành được nâng lên; phương thức làm việc từng bước đáp ứng mục tiêu kiến tạo, phát triển và phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn.
Tuy nhiên, trong giai đoạn phát triển mới, chức năng và nhiệm vụ của cấp cơ sở ngày càng mở rộng, yêu cầu tăng trưởng cao, phát triển bền vững cùng áp lực đổi mới phương thức quản trị đặt ra nhiều thách thức đối với đội ngũ cán bộ cấp xã. Chính phủ xác định việc nâng cao chất lượng cán bộ, công chức cấp cơ sở là nhiệm vụ thường xuyên, có ý nghĩa quyết định đến hiệu quả quản trị và năng lực điều hành của bộ máy nhà nước.
Rà soát toàn diện đội ngũ cán bộ cấp xã
Theo Chỉ thị, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phải khẩn trương xây dựng kế hoạch, giải pháp nâng cao chất lượng cán bộ, công chức cấp xã phù hợp với đặc thù từng địa bàn, vùng miền và hoàn thành trong tháng 5/2026.
Các địa phương đồng thời phải rà soát, đánh giá tổng thể chất lượng, trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã; hoàn thiện tiêu chuẩn, tiêu chí theo yêu cầu vị trí việc làm theo quy định của Đảng và pháp luật hiện hành, hoàn thành trong tháng 6/2026.
Một trong những nội dung đáng chú ý của Chỉ thị là yêu cầu tham mưu cấp ủy bố trí, sắp xếp cán bộ bảo đảm nguyên tắc “đúng người, đúng việc, đúng thời điểm, đúng địa bàn”, phát huy năng lực thực tiễn, sở trường và kinh nghiệm công tác của từng cá nhân.
Đặc biệt, Thủ tướng yêu cầu các địa phương thực hiện triệt để việc phân công, điều động đối với các lãnh đạo, quản lý cấp phó đang vượt số lượng quy định tại các cơ quan, đơn vị thuộc tỉnh, thành ủy và UBND cấp tỉnh về công tác tại cấp xã.
Theo đánh giá, đây là giải pháp nhằm tăng cường nguồn nhân lực có kinh nghiệm cho cơ sở trong bối cảnh cấp xã đang đảm nhận ngày càng nhiều nhiệm vụ sau khi thực hiện phân cấp, phân quyền mạnh hơn.
Ưu tiên cán bộ có năng lực ở địa bàn phức tạp
Chỉ thị yêu cầu ưu tiên bố trí cán bộ, công chức có bản lĩnh, khả năng chịu áp lực và kinh nghiệm xử lý tình huống tại các địa bàn phức tạp, khối lượng công việc lớn; nhất là ở các lĩnh vực nhạy cảm như đất đai, xây dựng, dân tộc, tôn giáo, khiếu nại, tố cáo.
Chính phủ nhấn mạnh yêu cầu kiên quyết không để xảy ra tình trạng phân công cán bộ không phù hợp với năng lực, sở trường công tác; nội dung này phải hoàn thành trong quý III/2026.
Bên cạnh đó, việc đánh giá cán bộ cấp xã sẽ được thực hiện thường xuyên trên cơ sở tiến độ, chất lượng xử lý công việc, năng lực phối hợp, tinh thần trách nhiệm, thái độ phục vụ và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp.
Đối với những trường hợp năng lực yếu kém, thiếu tinh thần trách nhiệm hoặc không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, các địa phương phải thực hiện tinh giản biên chế theo quy định.
Song song với việc sắp xếp đội ngũ hiện có, Chính phủ yêu cầu thực hiện tuyển dụng để bổ sung nguồn nhân lực cho cấp xã, ưu tiên những người có tài năng, có kinh nghiệm thực tiễn và có thể đáp ứng ngay yêu cầu công việc.
Đẩy mạnh đào tạo, chuyển đổi số trong thực thi công vụ
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Chỉ thị đặt ra là xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng và tập huấn cán bộ cấp xã theo yêu cầu vị trí việc làm, gắn với thực tiễn địa bàn.
Nội dung đào tạo tập trung vào nâng cao năng lực thực thi công vụ, kỹ năng xử lý tình huống, năng lực điều hành, phát triển và thích ứng với môi trường làm việc mới. Các địa phương được yêu cầu tăng cường hình thức hướng dẫn tại chỗ, tạo điều kiện để cán bộ vừa học vừa làm nhưng không làm gián đoạn hoạt động của cơ quan, đơn vị.
Đáng chú ý, Chính phủ yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý cán bộ và thực thi công vụ. Theo đó, hồ sơ cán bộ sẽ được số hóa; quá trình công tác, đào tạo, đánh giá năng lực được theo dõi trên môi trường điện tử nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và minh bạch hóa công tác cán bộ.
Cán bộ, công chức cấp xã cũng phải nâng cao kỹ năng số trong xử lý văn bản điện tử, sử dụng dịch vụ công trực tuyến, họp trực tuyến, khai thác cơ sở dữ liệu và bảo mật thông tin để đáp ứng yêu cầu làm việc trong môi trường số.
Chỉ thị nhấn mạnh việc gắn chuyển đổi số với công tác cán bộ nhằm nâng cao tốc độ xử lý công việc, khả năng phối hợp liên thông và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Siết chặt kỷ luật công vụ, nâng cao trách nhiệm phục vụ
Thủ tướng Chính phủ yêu cầu nâng cao kỷ luật, kỷ cương hành chính, đạo đức công vụ và trách nhiệm giải trình của cán bộ, công chức cấp xã.
Các địa phương phải siết chặt kỷ luật lao động, thực hiện nghiêm quy trình xử lý hồ sơ, thời hạn trả kết quả trên môi trường điện tử; đồng thời ngăn chặn các biểu hiện quan liêu, hách dịch, cửa quyền và chậm trễ trong giải quyết công việc cho người dân, doanh nghiệp.
Cùng với đó, các bộ, ngành được giao tiếp tục hoàn thiện thể chế liên quan đến mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; rà soát, cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính phù hợp với năng lực cán bộ cấp cơ sở và yêu cầu vận hành bộ máy mới.
Trong lĩnh vực hạ tầng và điều kiện làm việc, Chính phủ yêu cầu bố trí kinh phí, đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng số, trang thiết bị phục vụ hoạt động của chính quyền cấp xã.
Bộ Nội vụ được giao hướng dẫn các hình thức tuyển dụng đặc thù nhằm kịp thời bổ sung nguồn nhân lực cho cấp xã trong quý II/2026; đồng thời xây dựng hệ thống học liệu số dùng chung toàn quốc trên nền tảng “Bình dân học vụ số”, hoàn thành trong tháng 12/2026.
Đáng chú ý, Bộ Xây dựng được giao xây dựng chính sách nhà ở xã hội dành cho cán bộ, công chức, viên chức có khó khăn về nhà ở, hoàn thành trong quý III/2026.
Theo Chính phủ, việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã là yêu cầu cấp thiết nhằm xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, hiện đại, hoạt động hiệu lực, hiệu quả và phục vụ người dân tốt hơn trong giai đoạn phát triển mới.
Bùi Quốc Dũng