Lào Cai có điều kiện tự nhiên đặc biệt thuận lợi cho phát triển nông nghiệp sinh thái. Địa hình núi cao, khí hậu mát mẻ quanh năm cùng hệ sinh thái rừng phong phú tạo nên môi trường lý tưởng cho nhiều loại cây trồng có giá trị, đặc biệt là cây chè. Những đồi chè trải dài trên sườn núi không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân mà còn góp phần bảo vệ đất, giữ nước và duy trì cân bằng sinh thái vùng cao.
Cây chè không chỉ tạo sinh kế cho người dân mà còn trở thành “lá phổi xanh”, góp phần giảm phát thải và bảo vệ hệ sinh thái vùng cao Lào Cai.
Tuy nhiên, cũng giống như nhiều địa phương khác, sản xuất nông nghiệp truyền thống vẫn tiềm ẩn nguy cơ phát thải khí nhà kính từ việc sử dụng phân bón hóa học, đốt phụ phẩm sau thu hoạch hoặc quản lý đất đai chưa hiệu quả. Nhận thức rõ thách thức này, Lào Cai đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm chuyển đổi phương thức sản xuất theo hướng bền vững.
Một trong những bước đi quan trọng là việc triển khai Đề án “Sản xuất giảm phát thải trong lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025–2035, tầm nhìn đến năm 2050”. Theo định hướng của đề án, đến năm 2035, ngành trồng trọt của tỉnh Lào Cai phấn đấu giảm ít nhất 15% tổng lượng phát thải khí nhà kính so với năm cơ sở 2020. Đồng thời, khoảng 70% diện tích lúa và 60% diện tích cây trồng cạn, trong đó có cây chè, sẽ áp dụng các kỹ thuật quản lý canh tác bền vững nhằm giảm phát thải và nâng cao hiệu quả sản xuất.
Trong chiến lược này, cây chè được đánh giá là một trong những loại cây trồng có tiềm năng lớn để phát triển theo hướng nông nghiệp carbon thấp. Tỉnh Lào Cai hiện có hơn 16.000 ha chè với sản lượng búp tươi mỗi năm gần 129.000 tấn, tạo sinh kế cho hàng chục nghìn hộ dân vùng cao. Đặc biệt, nhiều vùng chè Shan tuyết cổ thụ tại các địa phương như Suối Giàng, Bản Liền, Phình Hồ hay các khu vực vùng cao khác đã tồn tại hàng trăm năm, phát triển gần như tự nhiên trong môi trường sinh thái rừng.
Những cây chè cổ thụ này không chỉ tạo ra sản phẩm trà đặc sản có giá trị cao mà còn đóng vai trò như những “bể hấp thụ carbon tự nhiên”. Với tán cây rộng, hệ rễ sâu và chu kỳ sinh trưởng lâu dài, cây chè có khả năng hấp thụ và lưu trữ một lượng đáng kể khí CO₂ trong sinh khối và đất. Điều này giúp giảm phát thải trong hệ thống sản xuất nông nghiệp, đồng thời góp phần bảo vệ môi trường.
Song song với việc bảo tồn các vùng chè cổ thụ, Lào Cai cũng đang mở rộng diện tích chè canh tác theo hướng hữu cơ và thân thiện với môi trường. Hiện nay, toàn tỉnh Lào Cai đã hình thành hơn 2.500 ha chè sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ và các quy trình nông nghiệp bền vững. Tại các vùng chè này, nông dân trông chè đã từng bước thay thế phân bón hóa học bằng phân hữu cơ, sử dụng chế phẩm sinh học để phòng trừ sâu bệnh và áp dụng các biện pháp quản lý sức khỏe cây trồng theo hướng tổng hợp.
Những thay đổi trong phương thức canh tác không chỉ giúp giảm lượng phát thải khí nhà kính mà còn cải thiện chất lượng đất, bảo vệ nguồn nước và duy trì đa dạng sinh học trong hệ sinh thái nông nghiệp. Nhờ đó, chất lượng búp chè được nâng cao, hương vị tự nhiên được giữ trọn vẹn và sản phẩm dễ dàng đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường xuất khẩu.
Trong xu hướng tiêu dùng toàn cầu hiện nay, người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến yếu tố bền vững của sản phẩm. Không chỉ chú trọng đến hương vị hay chất lượng, nhiều thị trường còn đặt ra yêu cầu về quy trình sản xuất thân thiện với môi trường và mức độ phát thải carbon. Chính vì vậy, việc xây dựng thương hiệu chè gắn với tiêu chí “xanh” và “phát thải thấp” được xem là cơ hội để nông sản Lào Cai gia tăng giá trị.
Thực tế cho thấy, nhiều sản phẩm chè đặc sản của tỉnh đã từng bước khẳng định vị thế trên thị trường. Chè Shan tuyết Bản Liền, một trong những dòng trà nổi tiếng của vùng cao, đã được chứng nhận sản phẩm OCOP 5 sao và ngày càng được người tiêu dùng trong và ngoài nước ưa chuộng. Bên cạnh chè xanh truyền thống, các doanh nghiệp địa phương cũng phát triển thêm nhiều dòng sản phẩm như chè đen, chè ô long hay trà đặc sản chế biến sâu nhằm đa dạng hóa thị trường.
Không chỉ tập trung vào sản xuất, Lào Cai còn đặt mục tiêu xây dựng hệ thống quản lý phát thải trong nông nghiệp. Tỉnh đang từng bước thiết lập cơ sở dữ liệu số hóa về phát thải trong lĩnh vực trồng trọt, kết nối với hệ thống kiểm kê khí nhà kính quốc gia. Các mô hình canh tác cũng được hướng tới đo lường, báo cáo và thẩm định theo tiêu chuẩn quốc tế, tạo nền tảng cho việc tham gia thị trường tín chỉ carbon trong tương lai.
Song song với đó, các chương trình đào tạo kỹ thuật cho nông dân, hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư công nghệ chế biến và đẩy mạnh xúc tiến thương mại cũng đang được triển khai. Những hoạt động này không chỉ giúp nâng cao năng lực sản xuất mà còn góp phần xây dựng chuỗi giá trị nông sản phát thải thấp, đáp ứng xu hướng tiêu dùng xanh đang ngày càng lan rộng trên thế giới.
Tầm nhìn đến năm 2050, Lào Cai đặt mục tiêu toàn bộ diện tích cây trồng chủ lực của tỉnh sẽ áp dụng quy trình canh tác bền vững và giảm phát thải. Khi đó, những đồi chè xanh mướt trên các sườn núi không chỉ là biểu tượng của văn hóa trà vùng cao mà còn trở thành minh chứng cho một nền nông nghiệp hiện đại, nơi giá trị kinh tế gắn liền với trách nhiệm bảo vệ môi trường.
Từ những búp chè nhỏ bé trên các triền núi hôm nay, hành trình xây dựng nông nghiệp carbon thấp của Lào Cai đang dần hình thành. Và khi xu hướng tiêu dùng xanh tiếp tục lan rộng, chè Lào Cai hoàn toàn có cơ hội vươn xa hơn trên bản đồ nông sản thế giới, trở thành biểu tượng cho một mô hình phát triển bền vững của nông nghiệp Việt Nam.