Một trong những nét duyên ấy chính là Chè Truồi – thức uống thanh tao được ví như "mảnh hồn xanh" của vùng đất thần kinh, một danh trà không cầu kỳ trong chế biến nhưng lại khiến người thưởng thức phải nhớ mãi khôn nguôi bởi hương vị độc bản không thể tìm thấy ở bất kỳ đâu khác. Hành trình tìm về xứ Truồi để "mục sở thị" loại trà này không chỉ là một chuyến đi tìm kiếm hương vị, mà còn là sự chạm vào mạch nguồn văn hóa đời thường đầy thi vị của người dân xứ Huế.
Xứ sở của những huyền thoại và hương vị
Làng Truồi thuộc huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên – Huế, từ lâu đã đi vào ca dao tục ngữ như một miền quê trù phú và yên bình. Nằm trong quần thể "xứ Truồi" với núi non điệp trùng, sông nước hữu tình và hồ Truồi xanh ngắt, vùng đất này được thiên nhiên ưu đãi một tiểu khí hậu vô cùng đặc biệt. Người xưa có câu "Xứ Truồi ngọt mít, thơm dâu" để ca ngợi những sản vật ngọt lành của vùng đất này.
Tuy nhiên, theo dòng chảy của thời gian, bên cạnh mít ngọt dâu thơm, những vườn chè xanh ngát đã vươn lên trở thành biểu tượng mới, một niềm tự hào của người dân địa phương. Không phải ngẫu nhiên mà cây chè lại bén rễ và thăng hoa trên mảnh đất này. Chính sự giao hòa giữa thổ nhưỡng màu mỡ dưới chân núi Bạch Mã và nguồn nước mát lành từ sông hồ đã hun đúc nên hương vị riêng biệt cho cây chè Truồi, biến nó thành một đặc sản không thể thay thế, một thứ "hương đồng gió nội" níu chân bất kỳ ai từng một lần ghé qua.
Sự khác biệt đến từ những chiếc lá "già"
Nếu những vùng chè nổi tiếng thường tự hào về búp non ngậm sương, thì Chè Truồi lại mang một nét duyên thầm rất khác. Nguyên liệu làm nên danh tiếng của thức uống này không phải là búp non, mà là những lá chè tươi đã trưởng thành. Những chiếc lá được tuyển chọn phải có màu xanh đậm, phiến lá dày dặn và mang độ giòn đặc trưng. Khi cầm trên tay và bẻ nhẹ, ta sẽ nghe thấy tiếng "rắc" gãy gọn, vui tai – đó chính là dấu hiệu của một phẩm trà đạt chuẩn, chứa đựng nguồn nhựa sống dồi dào và cô đọng nhất.
Quy trình thu hái và chế biến Chè Truồi cũng mang đậm nét văn hóa phóng khoáng, giản đơn của người miền Trung. Người dân không sao khô hay tẩm ướp cầu kỳ mà giữ nguyên dạng lá tươi để nấu hoặc ủ. Chính cách làm này đã giữ lại trọn vẹn "linh hồn" của lá trà, đảm bảo rằng những gì tinh túy nhất mà đất trời xứ Truồi gửi gắm vào cây chè sẽ được chuyển tải nguyên vẹn đến chén nước của người thưởng thức. Đây là một sự thách thức đối với vị giác, bởi thông thường lá trà già sẽ đi kèm với vị chát đắng khó uống, nhưng Chè Truồi lại là một ngoại lệ kỳ diệu của tạo hóa.
Điều khiến Chè Truồi trở thành "độc nhất vô nhị" trong làng trà tươi Việt Nam chính là hương vị thanh tao đến ngỡ ngàng. Trái ngược hoàn toàn với vẻ ngoài có phần thô ráp của những chiếc lá già, nước chè sau khi ủ lại mang một màu vàng nhẹ nhàng, trong trẻo như nắng sớm. Điểm đặc biệt nhất, và cũng là điều khiến bao thực khách say mê, chính là vị ngọt hậu sâu lắng và khả năng "khước từ" vị đắng chát. Ngay cả khi bạn lỡ tay ủ trà lâu quá thời gian quy định, hay ngâm trà trong ấm suốt 10 đến 15 phút, nước trà vẫn giữ được sự êm dịu, không hề gắt gỏng.
Uống một ngụm Chè Truồi, cảm giác đầu tiên ập đến là sự mát lành lan tỏa khắp khoang miệng, sau đó là hương thơm thoang thoảng lưu lại rất lâu nơi cuống họng. Cái cảm giác thư thái, nhẹ nhõm mà chén trà mang lại giống như một liều thuốc tinh thần, xua tan đi cái oi ả của nắng gió miền Trung hay những mệt mỏi của cuộc sống thường nhật. Có lẽ chính nhờ điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng đặc thù của vùng Phú Lộc đã "khử" đi cái chát, chỉ giữ lại cái ngọt, cái thơm cho loài cây này, tạo nên một hương vị mà không phẩm trà nào có thể sao chép được.
Dược liệu quý từ vườn nhà
Xét dưới góc độ khoa học, cây Chè Truồi cũng thuộc giống trà Camellia var Sinensis, một loài thực vật đã được nhân loại tôn vinh hàng nghìn năm qua không chỉ như một thức uống mà còn là một loại thảo dược quý. Chính vì sử dụng lá tươi nguyên chất, Chè Truồi bảo toàn được lượng lớn các hợp chất chống oxy hóa tự nhiên, vitamin và khoáng chất. Trong dân gian, người Huế coi Chè Truồi như một bài thuốc "bỏ túi" cho sức khỏe cả gia đình.
Việc duy trì thói quen uống Chè Truồi thường xuyên được chứng minh là mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Các hoạt chất trong lá chè giúp tăng cường hệ miễn dịch, tạo nên lớp lá chắn tự nhiên bảo vệ cơ thể trước các tác nhân gây hại. Bên cạnh đó, khả năng giảm stress, xoa dịu thần kinh của loại trà này cũng được đánh giá cao, mang lại giấc ngủ ngon và tinh thần sảng khoái. Đặc biệt, với đặc tính hỗ trợ tiêu hóa và thanh lọc cơ thể, Chè Truồi là người bạn đồng hành tuyệt vời trong những bữa ăn nhiều đạm, giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch và duy trì sức khỏe tổng thể bền vững. Điều đáng ngạc nhiên là dù lá trà già, nhưng khi uống vào lại thấy người "trẻ" ra nhờ sự thanh lọc từ bên trong.
Nghệ thuật pha Chè Truồi
Cách thưởng thức Chè Truồi cũng phản ánh đúng tính cách của con người nơi đây: mộc mạc, chân thành và không màu mè. Để có một ấm trà ngon, người ta không cần đến những bộ dụng cụ trà đạo đắt tiền hay quy tắc pha chế nghiêm ngặt. Chỉ cần một chiếc ấm đất nung hoặc ấm thủy tinh lớn, khoảng chục lá chè tươi rửa sạch và nước tinh khiết đun sôi 100 độ C là đủ để bắt đầu một "nghi thức" thưởng trà.
Lá chè sau khi được vò nhẹ (hoặc để nguyên tùy sở thích) sẽ được ủ trong nước sôi khoảng 10 đến 15 phút. Đây là khoảng thời gian "vàng" để các tinh chất trong lá trà tiết ra, hòa quyện vào làn nước nóng. Nếu muốn cân bằng tính hàn - nhiệt, đặc biệt trong những ngày mưa lạnh, người pha có thể thả thêm một lát gừng tươi đập dập. Hương nồng ấm của gừng quyện với vị thanh ngọt của chè tạo nên một thức uống ấm lòng người viễn xứ. Không chỉ uống nóng, nước Chè Truồi sau khi chiết ra còn có thể bảo quản trong tủ lạnh để dùng dần như một loại nước giải khát thanh nhiệt tuyệt vời cho những ngày hè oi ả.
Chè Truồi, với tất cả sự bình dị và tinh túy, không chỉ là một loại thức uống ngon mà còn là một phần máu thịt của văn hóa ẩm thực Huế. Nó là minh chứng cho thấy những điều tuyệt vời nhất đôi khi lại đến từ những gì giản đơn nhất. Nếu có dịp ghé thăm vùng đất Cố đô, đừng quên dành thời gian tìm về xứ Truồi, ngồi dưới tán cây xanh, thưởng thức một chén trà tươi để cảm nhận trọn vẹn hương vị của đất trời và tình người nơi đây.
Bảo An