Chè Việt ra thế giới: Xuất khẩu tại chỗ và tư duy toàn cầu

Trong bức tranh chung của nông nghiệp Việt Nam bước vào năm 2026, ngành chè đang đứng trước một thời điểm mang tính bước ngoặt. Phát biểu tại Hội nghị toàn ngành, Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định nông nghiệp tiếp tục là “trụ đỡ” của nền kinh tế, với kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản vượt mốc 70 tỷ USD, một thành tựu lớn, góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, trong giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng hai con số, vai trò của nông nghiệp nói chung và ngành chè nói riêng không chỉ dừng lại ở việc giữ ổn định, mà phải trở thành động lực tăng trưởng mang tính đột phá.

Xuất khẩu tại chỗ, tư duy mới cho ngành chè

Một trong những gợi mở đáng chú ý của Thủ tướng là việc nhiều quốc gia sẵn sàng dành quỹ đất lớn cho Việt Nam trồng chè, trồng lúa, tiêu biểu như Algeria với hàng nghìn hecta đất. Đây không chỉ là câu chuyện mở rộng thị trường, mà là sự thay đổi căn bản trong cách tiếp cận xuất khẩu: từ “bán sản phẩm” sang “xuất khẩu tại chỗ”.

Xuất khẩu tại chỗ không đơn thuần là đưa lao động Việt Nam ra nước ngoài canh tác, mà là xuất khẩu cả một mô hình sản xuất nông nghiệp hoàn chỉnh. Với ngành chè, đó là việc mang theo giống cây phù hợp, quy trình canh tác bền vững, công nghệ chế biến, hệ thống quản trị chất lượng và đội ngũ nhân lực có tay nghề. Giá trị mà Việt Nam xuất khẩu không chỉ nằm trong từng kg chè, mà nằm ở tri thức, kinh nghiệm và uy tín của một quốc gia có truyền thống sản xuất chè lâu đời.

Lợi thế kinh tế và chiến lược dài hạn

Việc sản xuất chè ngay tại thị trường hoặc khu vực tiêu thụ giúp giảm đáng kể chi phí logistics, hạn chế rủi ro thương mại và đáp ứng nhanh hơn các tiêu chuẩn kỹ thuật, vệ sinh an toàn thực phẩm. Quan trọng hơn, mô hình này cho phép doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, giữ lại phần giá trị gia tăng vốn trước đây bị phân tán qua nhiều khâu trung gian.

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, khi các thị trường lớn siết chặt tiêu chuẩn môi trường, truy xuất nguồn gốc và phát thải carbon, xuất khẩu tại chỗ trở thành một giải pháp chiến lược. Chè Việt không chỉ hiện diện trên kệ hàng, mà hiện diện ngay trong không gian sản xuất, gắn liền với nhu cầu và thị hiếu của thị trường sở tại.

Tư duy toàn cầu, điều kiện tiên quyết để đi xa

Để hiện thực hóa mô hình này, ngành chè buộc phải thay đổi tư duy phát triển. Như Thủ tướng nhấn mạnh, nông nghiệp vẫn là trụ đỡ, nhưng phải được số hóa, hiện đại hóa, công nghiệp hóa và ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo. Với ngành chè, điều đó đồng nghĩa với việc chuẩn hóa từ giống, quy trình canh tác, chế biến đến quản trị doanh nghiệp và xây dựng thương hiệu.

Tư duy toàn cầu cũng đòi hỏi ngành chè nhìn nhận lại vai trò của nguồn nhân lực. Người làm chè không chỉ cần giỏi kỹ thuật, mà phải am hiểu thị trường quốc tế, luật pháp, văn hóa bản địa và các chuẩn mực phát triển bền vững. Đây là nền tảng để chè Việt không chỉ “đi ra”, mà còn “đứng vững” trên thị trường toàn cầu.

Gắn xuất khẩu tại chỗ với chiến lược thương hiệu quốc gia

Thủ tướng đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu xây dựng thương hiệu nông sản Việt Nam, đa dạng hóa thị trường, đa dạng hóa sản phẩm và chuỗi cung ứng. Xuất khẩu tại chỗ chính là một công cụ quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu này. Khi chè Việt được sản xuất và chế biến theo chuẩn mực cao ngay tại thị trường nước ngoài, thương hiệu “chè Việt” không còn là khái niệm trừu tượng, mà gắn với chất lượng ổn định, câu chuyện rõ ràng và giá trị bền vững.

Đồng thời, sự hiện diện trực tiếp tại thị trường quốc tế sẽ tạo ra dòng chảy thông tin hai chiều, giúp ngành chè trong nước nhanh chóng nắm bắt xu hướng tiêu dùng mới, từ đó thúc đẩy đổi mới sản phẩm, phát triển chè chế biến sâu, chè hữu cơ, chè sinh thái, những phân khúc có giá trị gia tăng cao.

Trách nhiệm và cơ hội song hành

Xuất khẩu tại chỗ đặt ra yêu cầu cao về thể chế, quản trị và bộ máy thực thi. Việc tinh gọn bộ máy, bỏ khâu trung gian, xây dựng đội ngũ cán bộ “bản lĩnh vững vàng – tư duy đột phá – am hiểu thực tiễn” như Thủ tướng nhấn mạnh chính là điều kiện để ngành chè triển khai thành công các mô hình mới, tránh dàn trải và manh mún.

Đây là sứ mệnh nặng nề nhưng cũng rất vẻ vang. Nếu được triển khai bài bản, xuất khẩu tại chỗ sẽ không chỉ mở ra không gian phát triển mới cho ngành chè, mà còn góp phần đưa nông nghiệp Việt Nam tiến gần hơn tới mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững trong giai đoạn 2026–2030.

Trong khí thế mới của năm 2026, chè Việt đứng trước cơ hội chuyển mình từ một ngành xuất khẩu truyền thống sang một ngành nông nghiệp hiện đại, chủ động hội nhập và có tư duy toàn cầu. Đó không chỉ là con đường đi ra thế giới của cây chè, mà còn là cách để khẳng định vị thế nông nghiệp Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới.