Trong bối cảnh kinh tế thế giới vẫn chịu ảnh hưởng sâu rộng từ những biến động hậu đại dịch, xung đột địa chính trị và chi phí logistics gia tăng, ngành chè Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng trong chuỗi giá trị xuất khẩu nông sản quốc gia. Dù tổng khối lượng và giá trị xuất khẩu chè trong năm 2025 có giảm nhẹ so với năm trước, con số 136.952 tấn và gần 238 triệu USD vẫn phản ánh sự bền bỉ và khả năng thích nghi của ngành trước những thách thức mang tính toàn cầu.
Trong nhiều năm liên tiếp, Pakistan vẫn là thị trường nhập khẩu chè Việt Nam lớn nhất, và năm 2025 không phải ngoại lệ. Ảnh minh họa
Chè không chỉ là một loại nông sản đơn thuần mà còn mang trong mình giá trị văn hóa, sức khỏe và tiềm năng kinh tế bền vững. Trong năm 2025, xuất khẩu chè Việt Nam tiếp tục được dẫn dắt bởi một số thị trường tiêu thụ chủ lực, với Pakistan, Đài Loan, Trung Quốc, Nga/CIS và Hoa Kỳ – mỗi thị trường đều có vai trò và đặc điểm riêng, góp phần tạo nên bức tranh tổng thể về hoạt động xuất khẩu.
Pakistan – Trụ cột tiêu thụ và bài toán phụ thuộc thị trường
Trong nhiều năm liên tiếp, Pakistan vẫn là thị trường nhập khẩu chè Việt Nam lớn nhất, và năm 2025 không phải ngoại lệ. Quốc gia Nam Á này chiếm tới khoảng gần 40% tổng kim ngạch xuất khẩu chè của Việt Nam, một tỷ trọng đủ lớn để trở thành “trụ cột” cho toàn ngành.
Lý do Pakistan giữ vai trò số một nằm ở sự giao thoa giữa văn hóa trà lâu đời, dân số đông và thói quen tiêu dùng ổn định. Trà, đặc biệt là trà đen và trà CTC, không chỉ là thức uống mà còn là một phần của đời sống thường nhật tại Pakistan. Chè Việt Nam, với lợi thế về giá cả cạnh tranh và khả năng cung ứng khối lượng lớn, đáp ứng tốt nhu cầu này.
Tuy nhiên, chính tỷ trọng quá lớn ấy cũng đặt ra một cảnh báo rõ ràng: phụ thuộc sâu vào một thị trường đồng nghĩa với rủi ro cao. Bất kỳ biến động nào về chính sách nhập khẩu, tỷ giá, hay căng thẳng địa chính trị đều có thể tác động trực tiếp đến đầu ra của ngành chè Việt. Năm 2025 vì thế không chỉ củng cố vai trò của Pakistan, mà còn gióng lên hồi chuông về sự cần thiết của đa dạng hóa thị trường.
Đài Loan – Thước đo cho tham vọng “xuất khẩu giá trị”
Xếp thứ hai trong danh sách các thị trường tiêu thụ chè Việt là Đài Loan, với khoảng 11,5% tổng giá trị xuất khẩu. Dù quy mô nhỏ hơn Pakistan, nhưng tầm quan trọng của Đài Loan lại nằm ở một khía cạnh khác: đây là thị trường phản ánh rõ nhất khả năng nâng cấp giá trị của chè Việt Nam.
Đài Loan sở hữu văn hóa trà tinh tế, nơi người tiêu dùng không chỉ uống trà mà còn “thưởng” trà. Các tiêu chí về giống chè, phương pháp chế biến, độ sạch, hương vị và câu chuyện sản phẩm đều được đặt lên hàng đầu. Việc chè Việt duy trì được thị phần tại đây cho thấy một điều: ngành chè Việt không còn chỉ xuất khẩu nguyên liệu thô, mà đang từng bước tiếp cận phân khúc trung – cao cấp.
Thị trường Đài Loan vì thế đóng vai trò như một “phòng thí nghiệm” cho chiến lược xuất khẩu mới: chuyển từ bán khối lượng sang bán giá trị, bán chất lượng và bán trải nghiệm.
Trung Quốc – Thị trường khổng lồ và cơ hội khác biệt hóa
Là cái nôi của văn hóa trà thế giới, Trung Quốc tưởng như không còn “chỗ đứng” cho trà nhập khẩu. Nhưng thực tế năm 2025 cho thấy điều ngược lại: Trung Quốc vẫn chiếm khoảng 9,2% tổng kim ngạch xuất khẩu chè của Việt Nam.
Sự tăng trưởng của tầng lớp trung lưu, cùng với xu hướng tiêu dùng ngày càng đa dạng, đã mở ra những phân khúc mới: trà xanh chất lượng cao, trà hữu cơ, trà có nguồn gốc rõ ràng và hương vị khác biệt. Đây chính là khe cửa hẹp nhưng đầy tiềm năng cho chè Việt Nam.
Thay vì cạnh tranh trực diện với các vùng trà truyền thống của Trung Quốc, chè Việt có cơ hội khẳng định mình bằng bản sắc riêng, từ điều kiện thổ nhưỡng, phương pháp canh tác đến phong cách chế biến. Thị trường Trung Quốc vì thế không chỉ là đầu ra, mà là phép thử cho khả năng xây dựng thương hiệu chè Việt trong một môi trường cạnh tranh khốc liệt.
Nga và các nước CIS – Thị trường ổn định trong biến động
Nga và các quốc gia thuộc Cộng đồng Các quốc gia Độc lập (CIS) tiếp tục là điểm đến quen thuộc của chè Việt, chiếm khoảng 5–7% tổng kim ngạch xuất khẩu trong năm 2025.
Khác với châu Á, trà tại Nga và CIS gắn liền với khí hậu lạnh và thói quen sinh hoạt hàng ngày. Người tiêu dùng ưa chuộng trà đen đậm vị, giá hợp lý và nguồn cung ổn định – những yếu tố phù hợp với năng lực sản xuất của Việt Nam.
Dù không phải thị trường tăng trưởng nóng, Nga và CIS mang lại tính ổn định dài hạn, đóng vai trò “đệm an toàn” cho xuất khẩu chè trong những giai đoạn biến động toàn cầu.
Hoa Kỳ – Cánh cửa cho chè cao cấp và câu chuyện thương hiệu
Đứng thứ năm trong bảng xếp hạng là Hoa Kỳ, với khoảng 5% tổng kim ngạch xuất khẩu chè Việt Nam. Tỷ trọng chưa lớn, nhưng ý nghĩa chiến lược lại rất rõ ràng.
Tại Mỹ, trà đang được tái định vị như một thức uống lành mạnh, gắn với xu hướng sống xanh, tiêu dùng bền vững và chăm sóc sức khỏe. Người tiêu dùng sẵn sàng trả giá cao cho sản phẩm hữu cơ, minh bạch nguồn gốc và có câu chuyện thương hiệu rõ ràng.
Đây chính là thị trường mà chè Việt không thể đi bằng con đường cũ. Muốn chinh phục Hoa Kỳ, doanh nghiệp Việt buộc phải đầu tư vào chất lượng, tiêu chuẩn quốc tế, bao bì, truyền thông và giá trị cảm xúc. Nhưng đổi lại, nếu thành công, đây sẽ là thị trường giúp chè Việt thoát khỏi hình ảnh “nguyên liệu giá rẻ”.
Từ bức tranh thị trường đến chiến lược dài hạn
Nhìn tổng thể, xuất khẩu chè Việt Nam năm 2025 cho thấy một bức tranh đa chiều: có trụ cột, có thị trường thử thách, có phân khúc ổn định và có cánh cửa tương lai. Pakistan mang lại quy mô, Đài Loan và Trung Quốc mở đường cho giá trị, Nga – CIS đảm bảo tính bền vững, còn Hoa Kỳ đại diện cho khát vọng nâng tầm thương hiệu.
Thách thức lớn nhất của ngành chè Việt không còn nằm ở sản lượng, mà ở cách chúng ta kể câu chuyện của chè Việt với thế giới. Khi chất lượng, bản sắc và chiến lược thị trường được đặt đúng vị trí, chè Việt hoàn toàn có thể bước sang một giai đoạn mới, nơi xuất khẩu không chỉ là bán sản phẩm, mà là bán giá trị văn hóa và niềm tin tiêu dùng toàn cầu.