Bước qua giới hạn của chiếc ấm pha truyền thống
Suốt nhiều thế hệ, cây chè Thái Nguyên gần như chỉ gắn liền với chiếc ấm sành và văn hóa thưởng trà thanh cảnh. Búp chè dù ở dạng hãm tươi nơi quán cóc hay sao suốt đóng gói cao cấp đều chỉ đóng vai trò là một thức uống giải khát thuần túy. Sự kiện ẩm thực diễn ra chiều 30/10/2026 tại phố đi bộ trung tâm phường Phan Đình Phùng đã thay đổi góc nhìn này khi quy tụ hơn 30 đầu bếp và nghệ nhân trong nước cùng các đại diện đến từ Hàn Quốc và Mexico. Đặt lá chè cạnh thớt thịt, lát cá và ngọn lửa lớn trên chảo chiên là phép thử thực tế để đưa nông sản trung du bước vào không gian ẩm thực đương đại.
Trong kỹ thuật nấu nướng, chè là một nguyên liệu khó xử lý do hàm lượng tannin cao dễ gây vị chát đắng khi gặp nhiệt, trong khi hương thơm thảo mộc lại rất dễ bay hơi. Để dung hòa đặc tính này, các đầu bếp đã biến điểm yếu thành điểm nhấn, tiêu biểu như món bê quay trà xanh dùng lá non để khử mùi và giảm độ ngấy của mỡ động vật, hay món cá ngừ xông khói tận dụng nhiệt khói từ lá chè khô để ủ hương thơm dịu nhẹ vào từng thớ cá biển.
Sản phẩm chè còn cho thấy khả năng thích ứng linh hoạt với ẩm thực thường nhật qua các món lươn cuộn trà xanh đậm đà vị ngọt đồng quê, salad tôm quê lá chè giòn tươi, xôi chiên phồng ngả màu xanh ngọc, chiếc bánh mì trà xanh nặng 10 kg và món phở trà cuộn ba miền thanh mát. Những sáng tạo này cho thấy lá chè hoàn toàn có thể trở thành gia vị khử mùi và nguyên liệu tạo hương độc đáo, thay vì chỉ đóng khung trong thói quen pha nước uống.
Từ sân khấu biểu diễn đến bài toán kinh doanh F&B
Sáng tạo một món ăn bắt mắt tại lễ hội là việc nằm trong tầm tay của các đầu bếp lành nghề, nhưng đưa món ăn đó vào phục vụ thường xuyên tại các cơ sở ăn uống lại là bài toán hoàn toàn khác. Một món ăn muốn đứng vững trên thực đơn thương mại bắt buộc phải giải quyết được 3 yếu tố then chốt: chi phí nguyên liệu hợp lý, tốc độ ra món nhanh và chất lượng hương vị đồng đều giữa các mẻ nấu.
Đầu bếp nhà hàng không thể mỗi ngày đều dùng tay tỉ mẩn chọn từng búp chè tươi hay canh chỉnh độ lửa cho từng đĩa thức ăn. Điều này đòi hỏi các hợp tác xã sản xuất phải sớm cung ứng được các dòng nguyên liệu phái sinh chuyên biệt cho nấu nướng như bột trà xanh mịn chuẩn hóa, sốt cốt trà đậm đặc hoặc dầu trà tinh luyện. Khi khâu chuẩn bị nguyên liệu được tiện lợi hóa và quy trình chế biến được rút gọn, các nhà hàng mới đủ tự tin đưa món ăn từ trà vào phục vụ thực khách lâu dài thay vì chỉ dừng lại ở các đợt hội thảo phong trào.
Đòn bẩy gia tăng giá trị và kích cầu du lịch
Khai thác chè dưới góc độ ẩm thực là hướng đi thực tế để nâng cao biên lợi nhuận cho chuỗi giá trị nông nghiệp địa phương. Bán một kilôgam chè búp khô chỉ mang lại mức thu cố định, nhưng nếu đưa nguyên liệu đó vào các món ăn đặc sản phục vụ du khách, giá trị gia tăng thu về có thể gấp từ 5 đến 7 lần. Trải nghiệm thưởng thức món ăn mang hương vị trà ngay tại vùng nguyên liệu sẽ tạo thành sản phẩm du lịch độc đáo, thúc đẩy du khách kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu.
Chuyển đổi búp chè từ thức uống giải khát sang nguyên liệu nấu ăn là bước tiến cần thiết để làm mới hình ảnh nông sản xứ trà. Khi được bảo chứng bằng quy trình chế biến tiện lợi và mức giá phải chăng, ẩm thực từ chè Thái Nguyên sẽ không chỉ dừng lại ở những buổi biểu diễn thị giác, mà sẽ thực sự bước vào đời sống thường nhật, tạo thêm sinh kế bền vững cho người làm nông và ngành dịch vụ địa phương.
Bảo An