Tầm nhìn chiến lược về y học dự phòng
Phó Thủ tướng Chính phủ Mai Văn Chính chủ trì buổi làm việc với Viện Đông y Việt Nam
Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Thủ tướng Mai Văn Chính khẳng định Đảng và Nhà nước luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân. Trong bối cảnh chi phí y tế ngày càng tăng và các bệnh mạn tính có xu hướng trẻ hóa, việc chuyển dịch nhận thức từ "chữa bệnh" sang "giữ gìn sức khỏe" là yếu cầu cấp thiết. Đây chính là tinh thần cốt lõi của dưỡng sinh phương Đông – một hệ thống tri thức đã được các danh y đã đặt nền móng qua hàng nghìn năm.
Phó Thủ tướng đánh giá cao nỗ lực của Viện Đông y Việt Nam trong việc thí điểm đào tạo lương y bài bản. Ông nhấn mạnh rằng, việc đưa dưỡng sinh vào chương trình đào tạo chính quy không chỉ giúp kế thừa những bài thuốc quý mà còn là bước đi quan trọng để bảo tồn bản sắc Việt Nam trong bối cảnh hội nhập. Phó Thủ tướng cũng gợi mở việc cần có những chính sách đặc thù để tạo điều kiện cho lĩnh vực này phát triển mạnh mẽ hơn, đáp ứng yêu cầu chăm sóc sức khỏe nhân dân trong giai đoạn mới.
Báo cáo tại buổi làm việc, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tuấn Hưng, Viện trưởng Viện Đông y Việt Nam khẳng định, Y học cổ truyền Việt Nam là một bộ phận quan trọng của nền văn hóa và tri thức dân tộc, được hình thành và phát triển qua hàng nghìn năm lịch sử. Những danh y như Thiền sư Tuệ Tĩnh và Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác là những người đặt nền móng cho một hệ thống lý luận và thực hành y học mang đậm bản sắc Việt Nam.
Trải qua các thời kỳ lịch sử, đặc biệt từ khi đất nước giành được độc lập, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm phát triển y học cổ truyền với định hướng kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại trong công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe Nhân dân. Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị “Về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân” cũng đã chỉ rõ những nội dung cụ thể.
Thực hiện chủ trương của Hội Đông y Việt Nam về tập hợp đội ngũ lương y, thầy thuốc đông y trên cả nước, góp phần kế thừa, bảo tồn và phát huy những giá trị quý báu của nền y học dân tộc, Viện Đông y Việt Nam được thành lập với chức năng nghiên cứu, bảo tồn, ứng dụng và đào tạo trong lĩnh vực y học cổ truyền.
Trong thời gian qua, Viện đã từng bước xây dựng đội ngũ chuyên gia, lương y, giảng viên; tổ chức nhiều hoạt động nghiên cứu, khám chữa bệnh, bảo tồn các bài thuốc cổ truyền và phổ biến kiến thức y học cổ truyền trong cộng đồng.
Viện cũng đã tích cực tham gia vào công tác đào tạo, bồi dưỡng và truyền nghề cho đội ngũ lương y, góp phần gìn giữ tri thức y học cổ truyền của dân tộc. Viện Đông y Việt Nam đã được cơ quan có thẩm quyền cho phép triển khai thí điểm đào tạo lương y, và hiện nay Viện là cơ sở duy nhất trên cả nước được phép thực hiện chương trình đào tạo này.
Trong quá trình triển khai, Viện đã xây dựng chương trình đào tạo bài bản, kết hợp giữa lý luận y học cổ truyền, thực hành lâm sàng và kế thừa các phương pháp chữa bệnh truyền thống. Nhiều học viên sau khi tham gia chương trình đào tạo đã có nền tảng chuyên môn vững vàng, góp phần lan tỏa giá trị của y học cổ truyền trong cộng đồng.
Ăn uống đúng khoa học: Chìa khóa của sự cân bằng
Tiếp nối tinh thần chỉ đạo của Chính phủ, dưới góc độ chuyên môn, PGS.TS Nguyễn Tuấn Hưng - Viện trưởng Viện Đông y Việt Nam cùng đội ngũ chuyên gia tại Viện đang nỗ lực hiện thực hóa các mục tiêu này. Với cương vị là Phó Trưởng bộ môn Dưỡng sinh trong Đông y của Viện Đông y Việt Nam, bà Trần Thị Luyến luôn ấp ủ một nguyện vọng mãnh liệt: Lan tỏa tri thức dưỡng sinh tới rộng rãi cộng đồng người Việt trong nước và kiều bào ở nước ngoài.
Theo bà, cốt lõi của sức khỏe bền vững nằm ở sự thấu hiểu cơ thể thông qua nguyên lý "Thuận tự nhiên". Một trong những trăn trở lớn nhất của bà là làm sao để mỗi người dân hiểu đúng về cách ăn uống khoa học theo triết lý Đông y. Đó không đơn thuần là việc nạp năng lượng, mà là nghệ thuật cân bằng Âm Dương - Ngũ Hành trong từng bữa ăn. Khi nắm vững nguyên lý này, mỗi cá nhân có thể tự điều chỉnh lối sống, điều hòa khí huyết, từ đó nâng cao thể trạng và hỗ trợ người thân phòng ngừa bệnh tật bằng các phương pháp an toàn, không quá phụ thuộc vào thuốc men.
Sức khỏe không đến từ những liều thuốc tức thời mà đến từ sự tích lũy qua chế độ ăn uống điều độ, vận động phù hợp và tinh thần ổn định. Đối với kiều bào xa xứ, việc duy trì lối sống dưỡng sinh Đông y còn là sợi dây kết nối với nguồn cội, giúp bà con bảo vệ sức khỏe nơi xứ người bằng chính tinh hoa của dân tộc mình.
Từ nông sản vùng cao đến tiêu chuẩn toàn cầu
Một điểm nhấn ấn tượng được giới thiệu trong buổi làm việc với Phó Thủ tướng chính là mô hình kết hợp giữa tri thức Đông y và phát triển kinh tế bản địa. Điển hình là các sản phẩm gia vị, sốt nướng thảo mộc được nghiên cứu dựa trên nguyên lý Ngũ hành của Đông y Việt Nam. Đây không chỉ là sản phẩm tiêu dùng đơn thuần mà còn là "dược thức" – thực phẩm mang tính thuốc.
Sản phẩm gây ấn tượng mạnh nhờ việc sử dụng hoàn toàn dược thức từ nông sản vùng núi Tây Bắc, được bà con đồng bào dân tộc thu hái thủ công. Mô hình này không chỉ giúp bảo tồn tri thức bản địa mà còn tạo ra sinh kế bền vững cho đồng bào vùng cao, góp phần vào công cuộc công nghiệp hóa sản phẩm nông nghiệp địa phương. Đặc biệt, việc đạt được chứng nhận Halal quốc tế đã mở ra cánh cửa rộng lớn cho gia vị thảo mộc Việt Nam tiến vào thị trường thế giới, mang theo niềm tự hào về một nền y học cổ truyền gắn liền với ẩm thực tinh tế.
Phó Thủ tướng Mai Văn Chính nhận định, việc kết hợp giữa Đông y với nông sản vùng cao và xuất khẩu chính là hướng đi đúng đắn, phản ánh tầm nhìn quốc gia trong việc đưa giá trị văn hóa vào kinh tế. Điều này không chỉ giúp nâng cao giá trị nông sản mà còn khẳng định vị thế của y học cổ truyền Việt Nam trên bản đồ y tế thế giới.
Khát vọng về một cộng đồng sức khỏe chủ động
Lễ khai giảng các khóa đào tạo dưỡng sinh tại Viện Đông y Việt Nam không chỉ là sự khởi đầu của một hành trình học tập, mà là khởi đầu của một cộng đồng thực hành sức khỏe chủ động. Ban tổ chức kỳ vọng mỗi học viên sau khóa học sẽ trở thành những hạt nhân lan tỏa kiến thức chăm sóc sức khỏe tới gia đình và xã hội.
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, việc phát triển y dược cổ truyền thành một ngành khoa học mạnh là nhiệm vụ trọng tâm. Những chương trình đào tạo bài bản, kết hợp giữa lý luận cổ truyền và thực hành lâm sàng hiện đại, sẽ tạo ra đội ngũ chuyên gia vững vàng, đủ sức bảo tồn và phát huy kho tàng tri thức dân tộc.
Hành trình chăm sóc sức khỏe từ gốc không chỉ là câu chuyện của ngành y, mà là sự chung tay của toàn xã hội. Với sự quan tâm của Chính phủ, sự tâm huyết của các chuyên gia và sự hưởng ứng của cộng đồng, y học cổ truyền Việt Nam chắc chắn sẽ tiếp tục tỏa sáng, mang lại cuộc sống khỏe mạnh và bền vững cho người dân Việt Nam ở khắp mọi nơi trên thế giới.