Ngày 20/1, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế chính thức khởi công dự án Bảo tồn, tôn tạo thích nghi di tích Quốc Tử Giám – Kinh thành Huế, đánh dấu bước khởi động quan trọng trong nỗ lực gìn giữ và phục hồi không gian khoa cử bậc nhất triều Nguyễn.
Di Luân Đường (Quốc Tử Giám) chuẩn bị được hạ giải hoàn toàn để đại trùng tu
Với tổng mức đầu tư hơn 108 tỉ đồng, dự án tập trung tu bổ hệ thống công trình cốt lõi gồm Di Luân Đường, nhà Học tả – Học hữu, hai nhà Giám sinh tả – hữu, nhà Trù, Kiều gia, bia Huỳnh Tự Thư Thanh, cổng Tam quan, cùng các hạng mục hạ tầng kỹ thuật, phòng cháy chữa cháy, sân vườn và bãi đỗ xe. Đây là lần trùng tu quy mô lớn nhất tại Quốc Tử Giám Huế trong nhiều thập niên.
Trước đó, sau khi Bảo tàng Lịch sử TP.Huế di dời trụ sở, toàn bộ khu di tích tại số 1 đường 23 Tháng 8 (phường Phú Xuân) đã được bàn giao lại cho Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế để triển khai công tác bảo tồn. Thực tế cho thấy, nhiều hạng mục đã xuống cấp nghiêm trọng, đặc biệt là Di Luân Đường – công trình gỗ truyền thống trung tâm – với kết cấu chịu lực suy giảm, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cục bộ.
Theo Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, việc bảo tồn, tôn tạo Quốc Tử Giám không chỉ nhằm chống xuống cấp một thành phần quan trọng của Di sản Văn hóa Thế giới được UNESCO công nhận, mà còn góp phần hoàn thiện tổng thể kiến trúc Quần thể di tích Cố đô Huế. Khi hoàn thành, khu di tích sẽ trở thành điểm kết nối văn hóa – lịch sử với Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế (điện Long An), Cơ Mật Viện và hệ thống di tích Hoàng thành, hình thành tuyến tham quan và trải nghiệm chuyên đề về giáo dục, khoa cử truyền thống.
Song song đó, Trung tâm cũng khởi công dự án Tu bổ, tôn tạo và phục hồi thích nghi di tích Văn Miếu tại phường Kim Long, với tổng kinh phí hơn 132,1 tỉ đồng. Dự án tập trung phục hồi toàn bộ Đại Thành Điện (diện tích 830m²), tu bổ sân miếu, Đại Thành Môn, Kim Thanh Môn, Ngọc Chấn Môn, phục hồi Văn Miếu Môn, bến thuyền, hệ thống cây xanh, cảnh quan và hạ tầng kỹ thuật.
Được xây dựng cách đây hơn 200 năm, Văn Miếu Huế đã chịu nhiều tổn thất qua thời gian. Nhiều công trình gỗ, trong đó có điện chính, hiện chỉ còn nền móng. Việc phục hồi lần này không chỉ mang ý nghĩa kiến trúc, mà còn góp phần tái hiện không gian tôn vinh Nho học và truyền thống hiếu học của đất Thần Kinh.
Sau khi hoàn thành, Văn Miếu Huế sẽ bổ sung giá trị cho quần thể di sản khu vực Kim Long – chùa Thiên Mụ – Văn Miếu, tạo nên một trục văn hóa – tâm linh – giáo dục đặc sắc bên bờ sông Hương.
Theo kế hoạch, dự án Quốc Tử Giám dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2029, trong khi dự án Văn Miếu sẽ hoàn thành vào cuối năm 2028. Hai công trình này được kỳ vọng sẽ trở thành những điểm nhấn mới trong hành trình bảo tồn di sản Huế theo hướng bền vững, thích nghi và gắn với trải nghiệm văn hóa đương đại.
Bùi Quốc Dũng