Ngày 22/7, UBND TP. Huế ban hành Kế hoạch quản lý, khai thác khoáng sản bảo đảm nguồn cung vật liệu xây dựng phục vụ các công trình, dự án trên địa bàn giai đoạn 2026-2030. Kế hoạch nhằm triển khai Kết luận số 310-KL/TU của Ban Thường vụ Thành ủy Huế, hướng đến mục tiêu chủ động nguồn vật liệu cho các dự án đầu tư công, công trình trọng điểm và nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Toàn cảnh hoạt động khai thác khoáng sản và vận chuyển vật liệu xây dựng tại TP. Huế. Giai đoạn 2026-2030, thành phố sẽ mở rộng 18 mỏ, đấu giá thêm 7 mỏ khoáng sản nhằm chủ động nguồn cung cho các dự án trọng điểm, đồng thời tăng cường kiểm soát giá và quản lý hoạt động khai thác
Theo kế hoạch, thành phố sẽ rà soát, dự báo nhu cầu vật liệu xây dựng; phân bổ hợp lý nguồn cung từ các mỏ đang hoạt động; nâng cao hiệu quả quản lý khai thác, chế biến, vận chuyển và sử dụng khoáng sản theo hướng tiết kiệm, hiệu quả, gắn với bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Nguồn vật liệu được ưu tiên cho các dự án trọng điểm quốc gia, công trình trọng điểm của thành phố, các dự án phòng, chống thiên tai, ứng phó biến đổi khí hậu và công trình an sinh xã hội.
Mở rộng toàn bộ 18 mỏ đá, đấu giá thêm 7 mỏ khoáng sản
Hiện TP. Huế có 18 mỏ đá làm vật liệu xây dựng thông thường còn hiệu lực, gồm 15 mỏ đang hoạt động, một mỏ chưa khai thác và hai mỏ tạm dừng hoạt động. Tổng diện tích cấp phép hơn 107 ha, trữ lượng được phê duyệt trên 35 triệu m³ (thể tự nhiên), công suất khai thác khoảng 1,75 triệu m³/năm.
Ba mỏ đã được nâng công suất theo Nghị quyết số 66.4/2026/NQ-CP, bổ sung khoảng 360.000 m³ đá phục vụ các dự án trọng điểm. Theo đánh giá của UBND TP. Huế, tổng nguồn đá từ các mỏ đang hoạt động và các mỏ dự kiến cấp phép có thể cung cấp hơn 49,2 triệu m³ (thể tự nhiên), tương đương khoảng 72,67 triệu m³ nguyên khai.
Đáng chú ý, thành phố sẽ triển khai thăm dò mở rộng toàn bộ 18 mỏ đá còn hiệu lực theo quy định của Luật Địa chất và Khoáng sản. Diện tích mở rộng dự kiến khoảng 61,17 ha, bổ sung khoảng 21,55 triệu m³ trữ lượng, tạo dư địa nâng công suất khai thác trong các năm tiếp theo.
Theo dự báo, năm 2026 nhu cầu đá xây dựng của thành phố khoảng 3,932 triệu m³, trong khi khả năng khai thác chỉ đạt khoảng 2,431 triệu m³, thiếu gần 1,5 triệu m³. Tuy nhiên, từ năm 2027 đến năm 2030, khi các mỏ mới đi vào hoạt động, tổng nguồn cung dự kiến đạt khoảng 72,67 triệu m³, vượt nhu cầu khoảng 16,24 triệu m³.
Để bảo đảm nguồn cung, TP. Huế sẽ tổ chức ký kết hợp đồng cung ứng vật liệu giữa doanh nghiệp khai thác và các chủ đầu tư. Đồng thời, thành phố sẽ đấu giá quyền khai thác 7 mỏ khoáng sản mới, gồm 3 mỏ đá làm vật liệu xây dựng thông thường tại xã Lộc An, xã Khe Tre và phường Kim Long; cùng 4 mỏ đất làm vật liệu san lấp tại phường Phú Bài với tổng trữ lượng dự kiến hơn 12 triệu m³. Việc đấu giá dự kiến triển khai từ cuối năm 2026 đến năm 2027.
Đất, cát vẫn là "điểm nghẽn" nguồn cung
Đối với đất làm vật liệu san lấp, toàn thành phố hiện có 18 mỏ, gồm 13 mỏ đang hoạt động và 5 mỏ chưa hoạt động, với tổng trữ lượng hơn 29 triệu m³. Sau khi tính toán trữ lượng còn lại và các mỏ dự kiến cấp phép, tổng khả năng cung ứng đạt khoảng 68 triệu m³ nguyên khai.
Tuy nhiên, nhu cầu sử dụng đất san lấp tiếp tục ở mức rất cao. Năm 2026, thành phố cần khoảng 15,164 triệu m³ nhưng khả năng cung ứng chỉ khoảng 5,92 triệu m³, thiếu hơn 9,24 triệu m³. Giai đoạn 2027-2030, nhu cầu dự báo khoảng 108,575 triệu m³, trong khi nguồn cung chỉ đạt khoảng 68 triệu m³, thiếu trên 40,57 triệu m³.
Để khắc phục tình trạng thiếu hụt, TP. Huế sẽ đấu giá 4 mỏ đất tại phường Phú Bài, đẩy nhanh cấp phép khai thác theo cơ chế đặc thù và khảo sát bổ sung các khu vực ngoài quy hoạch. Đồng thời, các địa bàn Phong Điền, Hương Trà, Kim Long, Thủy Xuân, Hương Thủy, Phú Lộc, Chân Mây - Lăng Cô, A Lưới và Nam Đông sẽ được khảo sát nhằm bổ sung nguồn vật liệu phục vụ các dự án lớn.
Đối với cát xây dựng, hiện thành phố chỉ còn một mỏ được cấp phép khai thác với trữ lượng rất hạn chế. Năm 2026, nhu cầu khoảng 1,816 triệu m³ nhưng nguồn cung chỉ hơn 10.500 m³. Giai đoạn 2027-2030, nhu cầu khoảng 8,71 triệu m³, trong khi trữ lượng còn lại của mỏ hiện hữu chỉ hơn 13.000 m³.
Để bổ sung nguồn cát, thành phố sẽ cấp phép khai thác tại các xã thuộc khu vực A Lưới phục vụ các dự án trọng điểm; nghiên cứu nạo vét lòng sông, suối, hồ thủy lợi kết hợp thu hồi khoáng sản; đồng thời khai thác cát, sỏi tại các hồ thủy điện Hương Điền, Bình Điền và hồ Tả Trạch theo đúng quy định, bảo đảm hài hòa giữa khai thác tài nguyên và an toàn công trình.
Song song với việc phát triển nguồn cung, UBND TP. Huế yêu cầu các sở, ngành tăng cường công bố giá vật liệu xây dựng hằng tháng; kiểm tra việc kê khai, niêm yết giá; xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng, nâng giá bất hợp lý. Các địa phương cũng sẽ tăng cường kiểm tra hoạt động khai thác khoáng sản, ngăn chặn khai thác trái phép, vận chuyển và kinh doanh vật liệu xây dựng không đúng quy định, góp phần ổn định thị trường và bảo đảm tiến độ các công trình, dự án trên địa bàn.
Bùi Quốc Dũng