UBND tỉnh Khánh Hòa vừa ban hành Kế hoạch thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới gắn với phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2030, với tổng nguồn vốn 4.545,349 tỷ đồng.
Trong cơ cấu nguồn vốn, ngân sách tỉnh đóng góp 2.520,037 tỷ đồng, chiếm 55,4%; ngân sách Trung ương 1.695,870 tỷ đồng, chiếm 37,3%; ngân sách cấp xã 329,442 tỷ đồng, chiếm 7,3%. Nguồn lực được phân bổ cho hợp phần chung toàn tỉnh 2.810,816 tỷ đồng và hợp phần đặc thù vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi 1.734,533 tỷ đồng. Trong đó, vốn đầu tư phát triển là 3.333,569 tỷ đồng, chiếm khoảng 73,3%; kinh phí thường xuyên 1.211,780 tỷ đồng, chiếm khoảng 26,7%.
Phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập cho người dân là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong xây dựng nông thôn mới tại Khánh Hòa. Ảnh minh họa
Theo kế hoạch, đến năm 2030, tỉnh phấn đấu thu nhập bình quân của người dân nông thôn tăng gấp 2,5 - 3 lần so với năm 2020; tỷ lệ nghèo đa chiều giảm bình quân 1 - 1,5% mỗi năm trên địa bàn toàn tỉnh và xuống dưới 10% tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi. Tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo thuộc nhóm dân tộc thiểu số có khó khăn đặc thù giảm ít nhất 50% so với năm 2024.
Về xây dựng nông thôn mới, Khánh Hòa đặt mục tiêu 100% số xã đạt chuẩn, trong đó ít nhất 10% đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại; không còn xã đặc biệt khó khăn và cơ bản không còn thôn đặc biệt khó khăn tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi.
Tỉnh cũng phấn đấu 100% đồng bào dân tộc thiểu số tham gia bảo hiểm y tế; 90,2% người dân nông thôn sử dụng nước sạch từ công trình cấp nước tập trung; 40% lao động người dân tộc thiểu số làm việc trong lĩnh vực phi nông nghiệp và 80% hộ dân tộc thiểu số tham gia phát triển kinh tế hàng hóa. Mỗi năm, tỉnh hướng đến phát triển ít nhất 100 sản phẩm OCOP mới, có tối thiểu 10 sản phẩm OCOP đạt 5 sao cấp quốc gia và hình thành ít nhất 25 chuỗi liên kết giá trị hoàn chỉnh.
Để hiện thực hóa các mục tiêu, chương trình tập trung hoàn thiện quy hoạch, số hóa dữ liệu trên nền tảng GIS; đầu tư hạ tầng giao thông, thủy lợi, trường học, viễn thông và các công trình thích ứng với biến đổi khí hậu. Trong lĩnh vực sản xuất, tỉnh khuyến khích ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; phát triển nông nghiệp theo tiêu chuẩn an toàn, nuôi trồng thủy sản công nghệ cao, mở rộng liên kết tiêu thụ nông sản và phát triển sản phẩm OCOP gắn với du lịch nông thôn.
Cùng với đầu tư hạ tầng và phát triển sản xuất, Khánh Hòa dự kiến đào tạo nghề cho 16.500 lao động nông thôn, trong đó lao động người dân tộc thiểu số chiếm 70%; tổ chức ít nhất 50 phiên giao dịch việc làm và hỗ trợ tối thiểu 500 lao động vùng khó khăn đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Các mô hình thôn thông minh, ứng dụng camera trí tuệ nhân tạo trong giám sát an ninh và cung cấp dịch vụ công không phụ thuộc địa giới hành chính cũng được chú trọng triển khai.
Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, chương trình ưu tiên sắp xếp dân cư tại những khu vực có nguy cơ thiên tai; phát triển sinh kế gắn với bảo vệ rừng, khai thác tiềm năng dược liệu quý bản địa và mô hình nông lâm kết hợp. Công tác bảo tồn lễ hội truyền thống gắn với du lịch cộng đồng, nâng cao dân trí, bồi dưỡng tiếng dân tộc thiểu số cho cán bộ, hạn chế tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống cũng được xác định là những nhiệm vụ quan trọng.
Theo lộ trình, năm 2026 có 13 xã phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới; năm 2027 có thêm 24 xã, nâng tổng số lên 37 xã. Bốn xã Cà Ná, Ninh Sơn, Suối Hiệp và Xuân Hải được định hướng đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại trong năm 2027. Giai đoạn 2028 - 2030, tỉnh tiếp tục duy trì 37/37 xã đạt chuẩn nông thôn mới, đồng thời nâng số xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại và tập trung hỗ trợ những địa bàn còn khó khăn.
UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường làm cơ quan thường trực chương trình, chủ trì phối hợp triển khai, quản lý dữ liệu, theo dõi tiến độ, kiểm tra liên ngành và thực hiện các nhiệm vụ về xây dựng nông thôn mới, OCOP. Sở Dân tộc và Tôn giáo chủ trì hợp phần đặc thù vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; Sở Tài chính tham mưu phân bổ vốn, hướng dẫn cơ chế tài chính.
UBND cấp xã trực tiếp tổ chức thực hiện, xây dựng kế hoạch hằng năm, quản lý công trình, dự án, sử dụng hiệu quả nguồn vốn, huy động các nguồn lực hợp pháp và cập nhật dữ liệu về hộ nghèo, hộ cận nghèo cùng các tiêu chí nông thôn mới. Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh và các tổ chức chính trị - xã hội phối hợp tuyên truyền, vận động người dân tham gia xây dựng nông thôn mới, giám sát, phản biện xã hội và lấy ý kiến về mức độ hài lòng của người dân.
Bùi Quốc Dũng