Trong không gian ấm cúng của các xưởng chế biến tại xã La Bằng, tiếng lửa củi reo tí tách dưới những chiếc chảo gang lâu đời quyện cùng hương thơm mộc mạc của lá trà non. Từng cánh chè trung du bản địa được đảo đều hoàn toàn bằng phương pháp thủ công, chuẩn bị kỹ lưỡng để xuất hiện tại Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên diễn ra vào năm 2026. Trong khi phần lớn các vùng trồng tập trung giới thiệu các dòng sản phẩm OCOP hiện đại hay những đồi chè xanh mướt canh tác theo xu hướng mới, La Bằng lại chọn cho mình một lối đi riêng khi tôn vinh những cây chè trung du cổ thụ vẫn tồn tại bền bỉ qua bao năm tháng.
Việc lưu giữ giống chè này xuất phát từ mong muốn bảo tồn hương vị nguyên bản đã làm nên thương hiệu của trà địa phương từ hàng chục năm trước. Hiện nay, một số đơn vị sản xuất trên địa bàn vẫn dành hơn 3 ha diện tích để canh tác tự nhiên, hoàn toàn không sử dụng chất hóa học. Các công đoạn thu hái và chế biến đều tuân thủ phương pháp truyền thống, sao chảo gang bằng củi lửa qua nhiều thế hệ. Đáng chú ý, để chuẩn bị cho kỳ Festival lần này, người dân còn chăm sóc tỉ mỉ gần 10 cây chè trung du cổ có tuổi đời hơn một thế kỷ nhằm đưa đến không gian trưng bày, giúp du khách trực tiếp chiêm ngưỡng di sản sống của vùng đất này.
Khác biệt với nhiều giống chè cải tiến được đưa vào sản xuất đại trà nhằm tối ưu năng suất, giống chè trung du cổ tại La Bằng, bao gồm cả các dòng chè tím và chè tía, chỉ phát triển tốt khi được trồng trên các sườn đồi và triền núi tự nhiên. Đặc tính sinh học của giống chè này nằm ở bộ rễ cắm sâu từ 1,5 đến 1,8 m vào lòng đất để hấp thụ nguồn khoáng chất phong phú. Nhờ sức sống kiên cường đó, nhiều cây chè đã tồn tại hơn 100 năm, trở thành chứng nhân lịch sử đồng hành qua nhiều thế hệ người làm nghề nơi đây.
Tính đến sáu tháng đầu năm 2026, xã La Bằng sở hữu hơn 1.135 ha chè với hơn 1.000 ha đang cho thu hoạch, đạt sản lượng búp tươi khoảng 6.650 tấn. Trong đó, gần 60 ha chè trung du cổ vẫn đang được duy trì và chăm sóc cẩn trọng. Dù diện tích này không quá lớn so với tổng thể quy hoạch, việc giữ gìn giống chè lâu đời vẫn được các hộ dân và hợp tác xã kiên trì thực hiện. Địa phương cũng đã gặt hái được nhiều thành công trong chương trình OCOP, nổi bật là việc sở hữu 1 sản phẩm OCOP 5 sao cấp quốc gia.
Để hưởng ứng Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026, xã La Bằng triển khai hàng loạt hoạt động trải nghiệm đa dạng cho du khách như trình diễn kỹ thuật sao chè thủ công, thưởng trà tại không gian đồi chè, triển lãm các sản phẩm OCOP đặc trưng và giới thiệu nét đẹp văn hóa bản địa. Chính quyền địa phương cũng đang tích cực đẩy mạnh chỉnh trang các điểm du lịch cộng đồng, hoàn thiện hạ tầng đón tiếp nhằm kết nối việc quảng bá thương hiệu trà với phát triển du lịch làng nghề truyền thống.
Lý do giúp dòng chè trung du cổ tồn tại vững chắc trước sự lấn lướt của các giống chè mới chính là phân khúc khách hàng sành trà. Dòng sản phẩm này chinh phục những người thưởng thức lâu năm nhờ sắc nước và hương vị đặc trưng: vị đậm nhưng không gắt, chát nhẹ lúc ban đầu rồi chuyển sang hậu ngọt sâu đọng lại lâu trong khoang miệng. Với những người đã gắn bó nhiều thập kỷ cùng trà Thái Nguyên, đây không chỉ là thức uống thư thái hằng ngày mà còn là nhịp cầu tìm lại ký ức, gợi nhớ về những đồi chè rợp bóng thời xa xưa.
Sự góp mặt của những mẻ chè sao tay cùng các cây chè cổ thụ tại sự kiện quốc tế lần này là minh chứng cho sự tôn vinh các giá trị di sản. Bằng sự kiên trì và tình yêu nghề của người dân bản địa, câu chuyện về cây chè trung du La Bằng sẽ tiếp tục được lan tỏa, khẳng định sức sống bền bỉ của một thương hiệu trà Việt qua thời gian.
Bảo An