Trong bối cảnh thị trường nông sản toàn cầu năm 2026 tiếp tục biến động bởi áp lực cạnh tranh, biến đổi khí hậu và sự dịch chuyển chuỗi cung ứng, ngành chè Việt Nam đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc mạnh mẽ. Nếu như nhiều năm trước, xuất khẩu chè phụ thuộc lớn vào một số thị trường truyền thống, thì nay bức tranh đang thay đổi. Trong dòng chuyển động ấy, Philippines nổi lên như một điểm sáng mới, không chỉ bởi tốc độ tăng trưởng ấn tượng mà còn bởi tiềm năng dài hạn trong chiến lược đa dạng hóa thị trường của chè Việt.
Tăng trưởng ba chữ số tại Phi-líp-pin phản ánh bước chuyển chiến lược của chè Việt: đa dạng hóa thị trường và hướng tới phát triển bền vững. Ảnh minh họa
Theo số liệu từ Cục Hải quan Việt Nam, tháng 01/2026, Việt Nam xuất khẩu 12.390 tấn chè, đạt kim ngạch 20,88 triệu USD. Dù giảm nhẹ so với tháng cuối năm 2025 do yếu tố mùa vụ và chu kỳ giao hàng, nhưng so với cùng kỳ năm trước, lượng xuất khẩu tăng 28% và trị giá tăng 27%. Đây không chỉ là sự phục hồi đơn thuần, mà phản ánh quá trình tái cân bằng thị trường xuất khẩu sau một năm nhiều biến động.
Giá xuất khẩu bình quân đạt 1.686 USD/tấn, gần như đi ngang so với cùng kỳ. Điều này cho thấy áp lực cạnh tranh về giá vẫn hiện hữu khi nguồn cung từ các quốc gia sản xuất lớn gia tăng. Tuy nhiên, nếu nhìn sâu hơn vào cơ cấu thị trường, có thể thấy xu hướng tích cực đang hình thành. Trong khi xuất khẩu sang Pakistan giảm mạnh hơn 70%, thì một số thị trường khác lại tăng trưởng tốt, đặc biệt là Philippines với mức tăng ba chữ số so với cùng kỳ.
Sự tăng tốc này không phải ngẫu nhiên. Philippines là quốc gia có dân số gần 120 triệu người, cơ cấu dân số trẻ và tốc độ đô thị hóa cao. Thu nhập bình quân đầu người tăng đều trong những năm gần đây kéo theo sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng. Người tiêu dùng quan tâm nhiều hơn đến sản phẩm tự nhiên, có lợi cho sức khỏe và nguồn gốc rõ ràng. Trong bối cảnh đó, chè – đặc biệt là chè xanh và chè đen – có dư địa mở rộng đáng kể.
Bên cạnh yếu tố nhân khẩu học, môi trường thương mại giữa Việt Nam và Philippines cũng thuận lợi hơn. Quan hệ song phương được thúc đẩy mạnh mẽ với mục tiêu nâng kim ngạch thương mại lên 10 tỷ USD trong những năm tới. Việc cùng tham gia các hiệp định thương mại khu vực trong ASEAN giúp giảm rào cản thuế quan và tạo điều kiện cho nông sản Việt thâm nhập sâu hơn vào hệ thống phân phối hiện đại tại Philippines.
Điểm đáng chú ý là thị trường này có sự tương thích nhất định với văn hóa tiêu dùng của Việt Nam. Người dân Philippines có thói quen sử dụng trà và các sản phẩm đồ uống từ lá chè trong sinh hoạt hàng ngày, từ trà nóng truyền thống đến các dòng trà pha sẵn, trà túi lọc. Điều này mở ra cơ hội cho doanh nghiệp Việt không chỉ xuất khẩu chè nguyên liệu mà còn phát triển các sản phẩm giá trị gia tăng như trà đóng gói tiện lợi, trà thảo mộc phối trộn hoặc các dòng sản phẩm mang câu chuyện văn hóa vùng nguyên liệu.
Trong tổng thể khu vực Đông Nam Á, xu hướng này càng trở nên rõ nét. Tại Malaysia, thị phần chè Việt đang tăng lên nhờ cải thiện chất lượng và nguồn cung ổn định, trong khi nhập khẩu từ một số đối thủ truyền thống giảm. Điều đó cho thấy chè Việt không chỉ cạnh tranh bằng giá mà đang từng bước nâng cao tiêu chuẩn sản xuất, truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm.
Tuy nhiên, cơ hội luôn đi kèm thách thức. Thị trường Philippines ngày càng đa dạng nguồn cung, với sự hiện diện của các nhà xuất khẩu từ Indonesia, Sri Lanka và Argentina. Người tiêu dùng tại đây ưa chuộng bao bì hiện đại, thông tin minh bạch và thương hiệu có câu chuyện rõ ràng. Nếu tiếp cận thị trường chỉ bằng lợi thế chi phí thấp, chè Việt sẽ khó duy trì tăng trưởng bền vững.
Do đó, chiến lược tiếp cận Philippines cần được thiết kế bài bản hơn. Thứ nhất, doanh nghiệp cần đầu tư vào chất lượng đồng đều, đảm bảo tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm theo quy định nhập khẩu. Thứ hai, phát triển dòng sản phẩm giá trị gia tăng thay vì chỉ xuất khẩu chè thô. Thứ ba, xây dựng thương hiệu gắn với vùng nguyên liệu đặc trưng, quy trình sản xuất bền vững và trách nhiệm môi trường – những yếu tố ngày càng được người tiêu dùng quan tâm.
Ở tầm vĩ mô, thị trường chè toàn cầu năm 2026 được dự báo tiếp tục phân hóa mạnh. Nguồn cung tăng nhưng chịu rủi ro từ biến đổi khí hậu; nhu cầu tiêu dùng chuyển dịch sang các sản phẩm tốt cho sức khỏe và thân thiện môi trường. Trong bối cảnh đó, đa dạng hóa thị trường là chiến lược sống còn để giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống dễ biến động.
Sự gia tăng xuất khẩu sang Philippines ngay trong tháng đầu năm 2026 cho thấy dư địa điều chỉnh thị trường còn lớn. Nếu tận dụng tốt cơ hội này, ngành chè Việt có thể tái cân bằng cơ cấu xuất khẩu, giảm rủi ro tập trung và nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị khu vực.
Quan trọng hơn, “điểm sáng” Philippines không chỉ là con số tăng trưởng ba chữ số trong ngắn hạn. Đó là tín hiệu cho thấy chè Việt đang bước vào giai đoạn phát triển mới: linh hoạt hơn trước biến động thị trường, chủ động hơn trong chiến lược và tập trung hơn vào giá trị gia tăng. Khi doanh nghiệp đầu tư bài bản vào chất lượng, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu phù hợp thị hiếu địa phương, Philippines hoàn toàn có thể trở thành một trụ cột tăng trưởng bền vững.
Trong hành trình ấy, thị trường này không chỉ đơn thuần là một điểm đến xuất khẩu mới, mà có thể trở thành bàn đạp chiến lược giúp chè Việt củng cố vị thế tại ASEAN, từng bước nâng cao hình ảnh và sức cạnh tranh trên bản đồ chè thế giới năm 2026 và những năm tiếp theo.