Phát hiện vùng trà cổ thụ hàng trăm năm tuổi trên độ cao hơn 600 mét
Hoạt động khảo sát và đánh giá thực địa diễn ra vào ngày 14/7 tại khu vực núi Hòn Chảo, thuộc xã Hòa Mỹ, , Đắk Lắk với sự phối hợp của các cơ quan chuyên môn nông nghiệp, lâm nghiệp cùng đại diện các doanh nghiệp chè. Kết quả ghi nhận thực tế cho thấy khu vực này đang sở hữu một quần thể trà cổ thụ phân bố tự nhiên có giá trị sinh học cao.
Quần thể trà này mọc tập trung ở vách đá cheo leo trên độ cao từ 625 m đến 723 m so với mực nước biển, chủ yếu tại khu vực tiểu khu 364 thuộc địa bàn thôn Mỹ Thành. Với tổng diện tích khảo sát đạt hơn 3.8 ha và mật độ phân bố khoảng 1700 cây trên mỗi ha, đây được xem là một trong những vùng trà hoang dã có mật độ tập trung cao. Nhiều gốc trà cổ thụ tại đây đạt đường kính thân lên tới 30 cm, tương đương với tuổi đời hàng trăm năm, thích nghi hoàn hảo với điều kiện khí hậu sương mù và thổ nhưỡng khắc nghiệt của vùng núi đá dốc.
Đặc tính sinh học nổi bật và yêu cầu nghiên cứu khoa học
Ông Hoàng Vĩnh Long, Chủ tịch Hiệp hội Chè Việt Nam khẳng định, đây là giống trà cổ có tên khoa học là Camellia Sinensis, quần thể này khá tập trung. Nhiều cây mọc trên núi đá có đường kính khoảng 30 cm tương đương hàng trăm năm tuổi. Các chuyên gia nông nghiệp nhận định giống trà cổ này thuộc loài Camellia Sinensis nhưng sở hữu các đặc tính thích nghi sinh học độc đáo do điều kiện sống đặc thù. Sinh trưởng hoàn toàn tự nhiên trên các vách đá dốc cao, bộ rễ của cây phải cắm sâu vào các kẽ đá để tìm kiếm nguồn nước và tích lũy các hợp chất khoáng chất vi lượng.
Khi pha thử nghiệm, nước trà mang sắc thái vàng xanh trong trẻo, hương thơm dịu tự nhiên và hậu vị ngọt kéo dài mà không bị đắng chát gắt. Tuy nhiên, để có thể xây dựng phương án bảo tồn và khai thác giá trị một cách bền vững, các nhà khoa học từ Viện Khoa học kỹ thuật nông lâm nghiệp miền núi phía Bắc cho biết sẽ tiến hành các phân tích chuyên sâu trong phòng thí nghiệm nhằm giải mã trình tự gen, xác định rõ cấu trúc hóa sinh và các hoạt chất đặc hữu của dòng trà này. Trước mắt, chính quyền địa phương đã phối hợp với ngành lâm nghiệp để thắt chặt công tác quản lý khu vực tiểu khu 364, nhằm ngăn chặn tình trạng khai thác tự phát hoặc bứt cành, bứng gốc cây mang đi tiêu thụ trái phép.
Triển vọng kết hợp bảo tồn nguồn gen với du lịch sinh thái
Sự tồn tại của quần thể trà cổ thụ trên đỉnh Hòn Chảo không chỉ mang ý nghĩa lớn về mặt đa dạng sinh học mà còn mở ra cơ hội kinh tế thiết thực cho người dân thôn Mỹ Thành. Theo định hướng quy hoạch của địa phương, dòng trà đặc hữu này nếu được khai thác khoa học sẽ tạo ra các sản phẩm trà khô có giá trị thương mại cao, đáp ứng phân khúc thị trường quà tặng cao cấp nhờ tính khan hiếm và câu chuyện di sản độc đáo.
Bên cạnh đó, mô hình du lịch sinh thái trải nghiệm leo núi kết hợp thưởng trà cổ thụ tại chỗ cũng là một hướng đi khả thi đang được cân nhắc. Việc phát triển du lịch sẽ được kiểm soát chặt chẽ về mật độ du khách để bảo vệ nguyên vẹn hệ sinh thái xung quanh gốc trà trăm tuổi. Hướng tiếp cận đồng bộ giữa bảo tồn nguồn gen quý và tạo sinh kế bền vững hứa hẹn sẽ giúp xã Hòa Mỹ biến nguồn tài nguyên thiên nhiên hoang dã thành động lực phát triển kinh tế xã hội lâu dài.
Bảo An