Theo Sở Xây dựng Quảng Ngãi, dự báo đến năm 2030, tổng nhu cầu khoáng sản làm vật liệu xây dựng trên địa bàn tỉnh khoảng 61,2 triệu m³. Trong đó, nhu cầu đất san lấp khoảng 30,92 triệu m³, đá xây dựng khoảng 17,23 triệu m³ và cát xây dựng khoảng 13,05 triệu m³.
Quảng Ngãi đẩy mạnh đấu giá quyền khai thác khoáng sản, mở rộng nguồn cung vật liệu xây dựng phục vụ các dự án hạ tầng và công trình trọng điểm trên địa bàn. (Ảnh minh họa)
Để đáp ứng nhu cầu này, tỉnh đã quy hoạch 730 khu vực khoáng sản với trữ lượng dự báo lớn, tạo cơ sở phát triển nguồn cung vật liệu xây dựng trong dài hạn. Riêng trong năm 2026, Quảng Ngãi sẽ đấu giá quyền khai thác 54 khu vực khoáng sản, gồm 27 mỏ cát, 6 mỏ đá xây dựng, 20 mỏ đất san lấp và 1 mỏ đất sét.
Song song với hoạt động đấu giá, tỉnh tiếp tục triển khai cơ chế đặc thù trong khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường để phục vụ các dự án trọng điểm như Dự án nâng cấp, mở rộng Nhà máy Lọc dầu Dung Quất, tuyến đường Hoàng Sa – Dốc Sỏi và Dự án cải tạo, nâng cấp Tỉnh lộ 676.
Mặc dù công tác quy hoạch, quản lý và khai thác khoáng sản được tăng cường, song tại Kỳ họp thứ 5, HĐND tỉnh Quảng Ngãi khóa XIV, nhiều đại biểu vẫn bày tỏ lo ngại về tình trạng thiếu vật liệu xây dựng cục bộ ở một số thời điểm, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai các công trình, dự án đầu tư trên địa bàn.
Theo ông Nguyễn Phúc Nhân, Giám đốc Sở Xây dựng Quảng Ngãi, tình trạng này xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Trước hết, nhu cầu vật liệu xây dựng tăng đột biến khi nhiều dự án giao thông, khu tái định cư và công trình hạ tầng được triển khai đồng loạt. Bên cạnh đó, công tác dự báo nhu cầu vật liệu của một số chủ đầu tư chưa sát thực tế, thiếu phương án dự phòng nên gặp khó khăn khi khối lượng phát sinh.
Ngoài ra, quá trình hoàn thiện thủ tục đấu giá, thăm dò, cấp phép khai thác còn kéo dài; một số doanh nghiệp sau khi trúng đấu giá gặp khó khăn về năng lực tài chính, nhân lực hoặc vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng, làm chậm tiến độ đưa mỏ vào khai thác.
Một số mỏ khoáng sản cũng chưa khai thác đạt công suất theo giấy phép được cấp, trong khi công tác phối hợp, chia sẻ dữ liệu và điều phối nguồn cung giữa các sở, ngành, địa phương có thời điểm chưa kịp thời, làm gia tăng chi phí vận chuyển và ảnh hưởng đến giá vật liệu xây dựng.
Để khắc phục những tồn tại trên, Sở Xây dựng Quảng Ngãi đã tham mưu UBND tỉnh triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trong đó, yêu cầu các chủ đầu tư chủ động khảo sát, đánh giá khả năng cung ứng vật liệu ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án nhằm xây dựng phương án sử dụng phù hợp.
Đồng thời, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao đẩy nhanh tiến độ đấu giá quyền khai thác khoáng sản, rút ngắn thời gian hoàn thiện thủ tục cấp phép và đôn đốc các doanh nghiệp trúng đấu giá sớm đưa mỏ vào hoạt động.
Chính quyền các địa phương tiếp tục tăng cường quản lý đất đai, đẩy nhanh công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, tạo sự đồng thuận của người dân để sớm bàn giao mặt bằng cho doanh nghiệp triển khai khai thác theo quy định.
Bên cạnh đó, Sở Xây dựng sẽ thường xuyên rà soát, cập nhật tình hình cung - cầu vật liệu xây dựng trên địa bàn, kịp thời tham mưu điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch khai thác phù hợp với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội và tiến độ các dự án đầu tư.
Việc đấu giá 54 khu vực khoáng sản cùng các giải pháp đồng bộ trong quản lý, khai thác và điều phối nguồn vật liệu được kỳ vọng sẽ góp phần ổn định thị trường vật liệu xây dựng, bảo đảm nguồn cung cho các công trình trọng điểm, tạo nền tảng thúc đẩy phát triển hạ tầng và tăng trưởng kinh tế của tỉnh Quảng Ngãi trong giai đoạn 2026–2031.
Bùi Quốc Dũng