Việt Nam hiện nằm trong nhóm quốc gia sản xuất và xuất khẩu chè hàng đầu thế giới, với sản lượng thường niên vượt 100.000 tấn và kim ngạch xuất khẩu xấp xỉ 190 triệu USD chỉ trong 10 tháng đầu năm 2025. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế ngày càng sâu rộng, Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương – CPTPP đang mở ra những “đường băng” mới cho chè Việt Nam, đặc biệt tại Peru, một thị trường giàu tiềm năng nhưng chưa được khai thác đúng mức.
Peru tham gia CPTPP mở ra cơ hội hiếm có cho chè Việt tiến sâu vào Nam Mỹ.
Peru, thị trường tiềm năng còn bỏ ngỏ
Peru chính thức tham gia CPTPP từ cuối năm 2021, qua đó cam kết xóa bỏ khoảng 81% dòng thuế ngay khi hiệp định có hiệu lực, tương đương 62% kim ngạch nhập khẩu từ Việt Nam, và tiến tới xóa bỏ 99,4% dòng thuế sau 17 năm. Đáng chú ý, nhiều mặt hàng nông sản thế mạnh của Việt Nam như hạt điều, hồ tiêu và chè được hưởng thuế suất 0% ngay từ đầu, tạo lợi thế cạnh tranh rõ rệt so với các đối thủ ngoài khối CPTPP.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy kim ngạch xuất khẩu chè Việt sang Peru hiện vẫn ở mức rất khiêm tốn. Thị trường này chủ yếu nhập khẩu chè đen và một số dòng trà từ Trung Quốc, Sri Lanka hay Ấn Độ, trong khi sản phẩm từ Việt Nam chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ. Khoảng trống thị phần ấy phản ánh một thực tế tích cực: Peru vẫn là thị trường “mở”, nơi cơ hội đang lớn hơn nhiều so với mức độ khai thác hiện tại.
CPTPP, bệ phóng chiến lược vào Nam Mỹ
Không chỉ dừng lại ở ưu đãi thuế quan, CPTPP còn tạo động lực cải cách mạnh mẽ về tiêu chuẩn sản xuất, thương mại và quản trị chuỗi cung ứng. Với thuế nhập khẩu bằng 0%, chè Việt có thể tiếp cận thị trường Peru với chi phí thấp hơn, gia tăng sức hấp dẫn về giá trong bối cảnh người tiêu dùng Nam Mỹ ngày càng quan tâm đến sản phẩm chất lượng với mức chi tiêu hợp lý.
Song song đó, các cam kết về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và minh bạch hóa quy trình sản xuất trong CPTPP buộc doanh nghiệp xuất khẩu phải nâng chuẩn chất lượng. Đây chính là “tấm vé thông hành” giúp chè Việt từng bước xây dựng hình ảnh đáng tin cậy, thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá như trước.
Một lợi thế khác nằm ở cấu trúc thị trường Peru, nơi khoảng 75% doanh nghiệp xuất, nhập khẩu là doanh nghiệp vừa và nhỏ. Điều này tạo dư địa linh hoạt cho các nhà xuất khẩu chè Việt tiếp cận đối tác, thử nghiệm sản phẩm và mở rộng phân phối nếu đáp ứng tốt yêu cầu về chất lượng và thị hiếu.
Tiềm năng tiêu thụ chè tại Peru
Theo số liệu thương mại quốc tế, năm 2024 Peru nhập khẩu khoảng 104.654 kg chè đen và chè bán lên men, với tổng giá trị hơn 543.000 USD. Con số này tuy chưa lớn nhưng cho thấy nhu cầu tiêu thụ chè đã hình thành, đặc biệt tại các đô thị lớn, nơi xu hướng tiêu dùng đồ uống có lợi cho sức khỏe đang gia tăng.
Trong bối cảnh đó, chè Việt có nhiều cơ hội chen chân nếu tận dụng tốt ưu đãi CPTPP để cải thiện khả năng cạnh tranh. Việc gia nhập thị trường từ giai đoạn “đang mở” cho phép doanh nghiệp Việt xây dựng vị thế sớm, thay vì đối đầu trực diện ở những thị trường đã bão hòa.
Lợi thế cạnh tranh của chè Việt
Chè Việt Nam sở hữu nhiều điểm mạnh đáng chú ý. Trước hết là giá thành cạnh tranh, thường thấp hơn so với sản phẩm từ châu Âu hoặc một số nước châu Á khác. Bên cạnh đó là sự đa dạng chủng loại, từ chè đen truyền thống, chè xanh đến các dòng chè đặc sản, phù hợp với nhiều phân khúc tiêu dùng khác nhau.
Quan trọng hơn, tiềm năng phát triển các chứng nhận như hữu cơ, nông sản sạch và truy xuất nguồn gốc đang ngày càng rõ nét. Đây chính là “chìa khóa” để chè Việt tiếp cận nhóm người tiêu dùng trung lưu và cao cấp tại Peru, nhóm sẵn sàng chi trả cho sản phẩm có câu chuyện nguồn gốc và giá trị bền vững.
Chiến lược để chè Việt “tiến sâu”
Để tận dụng hiệu quả CPTPP, doanh nghiệp chè Việt cần một chiến lược dài hạn và đồng bộ. Trước hết là chuẩn hóa chất lượng theo tiêu chuẩn quốc tế, coi đây là điều kiện tiên quyết chứ không phải lợi thế cộng thêm. Kế đến là phát triển sản phẩm phù hợp thị hiếu địa phương, từ chè đen dễ pha chế đến các dòng trà xanh, trà túi lọc hoặc trà pha lạnh.
Song hành với sản phẩm là chiến lược xây dựng thương hiệu. CPTPP có thể xem như bệ phóng, nhưng thương hiệu mới là yếu tố giữ chân người tiêu dùng. Việc tham gia hội chợ quốc tế, hợp tác với nhà phân phối Peru và kể câu chuyện về vùng nguyên liệu, văn hóa trà Việt sẽ giúp gia tăng nhận diện và niềm tin.
Cuối cùng, liên kết chuỗi cung ứng và hợp tác địa phương đóng vai trò quyết định tốc độ thâm nhập thị trường. Khi có đối tác bản địa am hiểu hệ thống phân phối và hành vi tiêu dùng, chè Việt sẽ rút ngắn đáng kể con đường đến tay người tiêu dùng Peru.
Peru hôm nay có thể chưa phải thị trường xuất khẩu chè lớn của Việt Nam, nhưng với ưu đãi thuế quan từ CPTPP, đây chính là “cửa ngõ” chiến lược để chè Việt tiến sâu vào khu vực Mỹ Latinh. Nếu được chuẩn bị bài bản về chất lượng, thương hiệu và chiến lược thị trường, chè Việt hoàn toàn có thể trở thành lựa chọn quen thuộc tại Peru, góp phần nâng tầm giá trị xuất khẩu và khẳng định vị thế trà Việt trên bản đồ thế giới.