Milano Coffee - ông lớn thầm lặng với 2.500 điểm bán
Nếu xét thuần túy về số lượng cửa hàng, Milano Coffee đang là chuỗi đồ uống lớn nhất Việt Nam với hơn 2.500 điểm bán - con số đưa thương hiệu này không chỉ dẫn đầu trong nước mà còn lọt vào top 4 toàn khu vực Đông Nam Á về mạng lưới chuỗi cà phê, đứng ngang hàng với Starbucks ở tiêu chí này.
Điều thú vị là Milano Coffee đạt được quy mô ấn tượng đó bằng một chiến lược hoàn toàn khác biệt so với các đối thủ: mô hình nhượng quyền bình dân với chi phí đầu tư thấp, không gian nhỏ gọn và tập trung vào phân khúc khách hàng đại chúng ở các con phố, khu dân cư và thị trường ngoài trung tâm. Thay vì cạnh tranh về không gian hay trải nghiệm cao cấp, Milano cạnh tranh về khả năng tiếp cận - mang cà phê đến gần nhất với người tiêu dùng bình dân.
Mô hình này tạo ra tốc độ mở rộng cực nhanh nhưng cũng đặt ra thách thức về kiểm soát chất lượng đồng nhất trên toàn hệ thống - bài toán mà bất kỳ chuỗi nhượng quyền quy mô lớn nào cũng phải đối mặt.
Highlands Coffee - thương hiệu cao cấp chuẩn bị lên sàn
Ở phân khúc hoàn toàn đối lập, Highlands Coffee đang giữ vị trí chuỗi cà phê hiện đại lớn nhất theo tiêu chí doanh thu và thương hiệu. Với gần 985 cửa hàng tính đến cuối năm 2025, phục vụ hơn 100 triệu lượt khách mỗi năm và lợi nhuận EBITDA tăng 5,7% trong năm vừa qua, Highlands đang vận hành một trong những mô hình chuỗi cà phê bài bản nhất Việt Nam.
Khác với Milano, Highlands lựa chọn phát triển có kiểm soát thay vì tốc độ. Mỗi cửa hàng đều được đầu tư về không gian, tiêu chuẩn dịch vụ và vị trí - thường là các trung tâm thương mại, tòa nhà văn phòng và địa điểm đắc địa. Mô hình này tạo ra biên lợi nhuận tốt hơn trên mỗi cửa hàng nhưng đòi hỏi vốn đầu tư lớn hơn đáng kể.
Hiện Highlands Coffee thuộc quyền chi phối của tập đoàn Jollibee Foods Corporation Philippines với 60% cổ phần. Điều đáng chú ý nhất là kế hoạch IPO đang được chuẩn bị, dự kiến thực hiện vào quý I/2027 với mục tiêu huy động 300 đến 400 triệu USD. Đây sẽ là một trong những thương vụ IPO lớn nhất lịch sử ngành F&B Việt Nam nếu được thực hiện thành công.
Phúc Long - từ trà đặc sản đến chuỗi đa dạng
Phúc Long là cái tên thú vị nhất trong nhóm các ông lớn, bởi thương hiệu này bắt đầu từ nền tảng hoàn toàn khác: chuyên môn về trà đặc sản. Ra đời từ vùng trà Bảo Lộc, Lâm Đồng, Phúc Long xây dựng được uy tín về chất lượng nguyên liệu trà trước khi mở rộng sang cà phê và các loại đồ uống kết hợp.
Mô hình của Phúc Long có sự đa dạng hiếm thấy: từ cửa hàng flagship quy mô lớn với đầy đủ menu đến các ki-ốt nhỏ trong siêu thị WinMart - mô hình shop-in-shop giúp thương hiệu tiếp cận lượng
khách hàng khổng lồ từ chuỗi bán lẻ. Sự kết hợp giữa VinCommerce và Masan trong cấu trúc cổ đông của Phúc Long tạo ra lợi thế phân phối đặc biệt mà không đối thủ nào trong ngành đồ uống thuần túy có thể dễ dàng tái tạo.
Mixue - ông lớn ngoại đang điều chỉnh chiến lược
Không thể bỏ qua Mixue khi nói về thị trường chuỗi đồ uống Việt Nam. Chuỗi trà sữa và kem bình dân từ Trung Quốc này từng mở rộng cực nhanh tại Việt Nam nhờ mức giá thấp và tốc độ nhân rộng nhượng quyền ấn tượng. Tuy nhiên, báo cáo nửa đầu năm 2025 của Mixue Group cho thấy thương hiệu này đang thu hẹp quy mô tại thị trường Việt Nam - một dấu hiệu cho thấy tốc độ mở rộng quá nhanh không đảm bảo sự bền vững trong một thị trường có văn hóa uống đồ uống đặc thù và cạnh tranh khốc liệt như Việt Nam.
Sự điều chỉnh của Mixue là bài học đáng suy nghĩ: quy mô toàn cầu không đảm bảo thành công tại một thị trường cụ thể. Người tiêu dùng Việt có khẩu vị, thói quen và kỳ vọng về giá trị riêng mà không phải công thức thành công nào ở thị trường khác cũng áp dụng trực tiếp được.
Giai đoạn mới: Không còn là cuộc đua mở cửa hàng
Điều mà các nhà phân tích tại Momentum Works chỉ ra là khi mạng lưới cửa hàng dần đạt đến độ chín muồi, bản chất cạnh tranh đang thay đổi căn bản. Những năm 2021 đến 2023 là giai đoạn của cuộc đua mở rộng điểm bán - ai có nhiều cửa hàng hơn, ai phủ được nhiều địa điểm hơn thì có lợi thế. Giai đoạn từ 2025 trở đi đang chuyển sang cuộc đua về hiệu quả vận hành trên từng cửa hàng.
Năng suất phục vụ, trải nghiệm khách hàng và bài toán kinh tế trên từng đơn vị điểm bán đang trở thành những yếu tố quyết định. Một chuỗi phục vụ được 600 đến 800 ly mỗi ngày trên mỗi cửa hàng tạo ra giá trị lớn hơn nhiều so với chuỗi có số lượng cửa hàng gấp đôi nhưng mỗi nơi chỉ đạt 200 đến 300 ly. Đây là lý do Highlands Coffee đang đầu tư bài bản vào chuẩn hóa quy trình trước thềm IPO, còn Milano đang phải giải quyết bài toán kiểm soát chất lượng trên mạng lưới 2.500 điểm bán.
Thị trường chuỗi đồ uống Việt Nam 1,34 tỷ USD đang bước vào giai đoạn trưởng thành - nơi những ông lớn đã định hình xong vị trí của mình và cuộc chiến thực sự mới bắt đầu: không phải về quy mô mà về chất lượng, hiệu quả và khả năng giữ chân khách hàng trong dài hạn.
Bảo An