Khẳng định vị thế tiên phong bằng những kết quả nổi bật

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, TP.HCM có 168 đơn vị hành chính cấp xã, 3.438 trường học từ mầm non đến THPT với hơn 2,59 triệu học sinh. Đây là quy mô giáo dục lớn nhất cả nước, đồng thời đặt lên vai ngành Giáo dục và Đào tạo Thành phố trách nhiệm đặc biệt trong việc bảo đảm chất lượng, cơ hội học tập và sự phát triển toàn diện cho người học.

Nhìn lại năm học 2025-2026, có thể thấy giáo dục Thành phố tiếp tục giữ vững vị trí dẫn đầu không chỉ về quy mô mà ngày càng thể hiện rõ ở chất lượng và mức độ đổi mới.

Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 được triển khai đồng bộ; chất lượng giáo dục đại trà và giáo dục mũi nhọn tiếp tục được nâng lên. Học sinh TP.HCM đạt nhiều thành tích cao tại các kỳ thi quốc gia và quốc tế. Công tác phổ cập giáo dục, xóa mù chữ, giáo dục hòa nhập được duy trì vững chắc, góp phần bảo đảm quyền tiếp cận giáo dục cho mọi đối tượng người học.

Cùng với nâng cao chất lượng chuyên môn, Thành phố đẩy mạnh xây dựng văn hóa học đường, giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống, bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng và xây dựng trường học hạnh phúc. Y tế học đường, giáo dục thể chất và thể thao trường học tiếp tục được quan tâm.

Đặc biệt, chuyển đổi số đang tạo nên một diện mạo mới cho giáo dục Thành phố. Cơ sở dữ liệu giáo dục dùng chung được xây dựng, chuẩn hóa và khai thác; học bạ số, tuyển sinh trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt và các nền tảng quản trị số được triển khai ngày càng rộng.

Việc triển khai “Trường học số” từ năm 2025 đánh dấu bước tiến có tính chiến lược, hướng tới một nền giáo dục hội nhập và đào tạo công dân toàn cầu trong thời đại số.

Một dấu ấn khác là TP.HCM tiên phong đưa trí tuệ nhân tạo vào giáo dục phổ thông, từng bước xây dựng chương trình tích hợp AI trong các môn học, đồng thời chú trọng bồi dưỡng giáo viên về năng lực ứng dụng AI trong giảng dạy, quản lý và đánh giá học sinh.

Những kết quả đó đã được Thứ trưởng Thường trực Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng đánh giá cao. Theo ông, TP.HCM đã có những thành tựu mang tính “đột phá của đột phá”, đặc biệt trong chuyển đổi số, AI và triển khai Đề án đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.

Thứ trưởng cũng đánh giá cao cách Thành phố phát huy bình đẳng giữa giáo dục công lập và ngoài công lập, mở rộng các mô hình có yếu tố nước ngoài, lấy đầu tư công dẫn dắt đầu tư tư, qua đó huy động nguồn lực xã hội và cộng đồng doanh nghiệp cho phát triển giáo dục.

Những đánh giá này cho thấy TP.HCM không chỉ đang làm tốt những nhiệm vụ thường xuyên mà đã bắt đầu hình thành những hướng đi mới có khả năng định hình giáo dục đô thị trong tương lai.

Đầu tư trường lớp, đội ngũ để tạo nền tảng cho bước phát triển mới

Để đáp ứng quy mô người học ngày càng lớn, TP.HCM đã dành nguồn lực đáng kể cho phát triển cơ sở vật chất. Chiến dịch “150 ngày đêm hoàn thành 1.000 phòng học phục vụ năm học 2026-2027” được triển khai quyết liệt. Đến ngày 19/8, 49/53 dự án đã hoàn thành với 930 phòng học mới, góp phần giải quyết áp lực trường lớp trước thềm năm học mới.

Thành phố cũng dành hơn 274 tỷ đồng để sửa chữa, nâng cấp trường lớp, mua sắm trang thiết bị và bổ sung điều kiện hoạt động cho các trường mới thành lập. Khoảng 288 tỷ đồng được bố trí để trang cấp sách giáo khoa cho học sinh thuộc diện yếu thế và học sinh có nhu cầu đăng ký.

Cùng với đó là các chính sách hỗ trợ trực tiếp người học như hỗ trợ 100% giá vé xe buýt trên 134 tuyến và miễn phí khám sức khỏe định kỳ đầu năm học.

Tuy nhiên, đầu tư cho giáo dục không thể chỉ dừng ở việc tăng số lượng phòng học hay trang thiết bị. Yếu tố quyết định chất lượng vẫn là con người, đặc biệt là đội ngũ nhà giáo.

Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng đề nghị Thành phố tiếp tục tăng cường đội ngũ giáo viên, nâng cao chất lượng giảng dạy, đổi mới phương pháp dạy học và tự học, đồng thời chú trọng thu hút các nguồn lực cho hiện đại hóa giáo dục.

Theo Thứ trưởng, TP.HCM có đủ căn cứ pháp lý, cơ sở khoa học và thực tiễn để đi trước, đón đầu và trở thành hình mẫu chung của cả nước. Tuy nhiên, để thực hiện vai trò đó, Thành phố cần tiếp tục rà soát hệ thống cơ sở vật chất, bảo đảm đầy đủ và chất lượng phục vụ dạy và học, đồng thời chăm lo toàn diện đội ngũ nhà giáo, gắn nâng cao chuyên môn với chuẩn mực đạo đức và kỷ cương công vụ.

Ở góc độ Thành phố, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường xác định ba nhiệm vụ trọng tâm cho năm học 2026-2027: thúc đẩy nâng cao chất lượng dạy và học; bảo đảm sự cân bằng trong phát triển và cơ hội công bằng trong tiếp cận giáo dục; triển khai thực chất, hiệu quả các chính sách giáo dục.

Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, Thành phố phấn đấu đến năm học 2027-2028 đủ điều kiện tổ chức dạy học hai buổi/ngày tại tất cả cơ sở giáo dục phổ thông.

Trong quá trình sắp xếp mạng lưới trường lớp, yêu cầu đặt ra là giảm đầu mối nhưng không giảm điểm trường, không ảnh hưởng đến chỗ học của học sinh và không để bất kỳ khâu nào trong hoạt động giáo dục bị gián đoạn.

Đáng chú ý, lãnh đạo Thành phố nhấn mạnh yêu cầu nâng chất lượng từng phòng học, từng trường học, không chỉ giải quyết bài toán “đủ chỗ học” mà phải hướng tới “chỗ học có chất lượng”.

Đây là bước chuyển cần thiết đối với một đô thị có tốc độ phát triển nhanh. Khi quy mô giáo dục đã ở mức lớn nhất cả nước, bài toán của TP.HCM không còn đơn thuần là mở rộng hệ thống mà phải nâng chất lượng của toàn hệ thống.

Đổi mới tư duy để xây dựng nền giáo dục thực chất, hạnh phúc

Những kết quả đạt được là nền tảng quan trọng, nhưng lãnh đạo ngành Giáo dục Thành phố cũng thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế còn tồn tại: chất lượng giáo dục giữa các địa bàn còn chênh lệch; thừa, thiếu giáo viên cục bộ chưa được giải quyết căn cơ; áp lực trường lớp tại các khu đô thị mới, khu công nghiệp còn lớn; hồ sơ, sổ sách và một số hoạt động hành chính vẫn chiếm nhiều thời gian của giáo viên.

Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM Nguyễn Tấn Phát cho rằng bên cạnh những khó khăn về nguồn lực, điều cần thay đổi mạnh mẽ nhất là tư duy quản lý, phương thức tổ chức thực hiện và trách nhiệm của người đứng đầu.

Theo ông Nguyễn Tấn Phát, những hạn chế đã được nhận diện phải có giải pháp khắc phục; nhiệm vụ đã giao phải xác định rõ người chịu trách nhiệm, thời hạn và kết quả đầu ra. Quan điểm này cho thấy ngành Giáo dục Thành phố đang chuyển từ cách làm thiên về triển khai nhiệm vụ sang quản trị bằng kết quả.

Đó cũng là tinh thần của chủ đề năm học 2026-2027: “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất”.

Đổi mới tư duy là chuyển từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển; từ điều hành dựa trên kinh nghiệm sang điều hành dựa trên dữ liệu, bằng chứng và kết quả; từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ người học, nhà giáo và xã hội.

“Chuyển biến mạnh mẽ” được cụ thể hóa bằng nguyên tắc “giảm để tăng”: giảm đầu mối, giảm thủ tục, giảm hồ sơ, giảm hình thức để tăng nguồn lực trực tiếp cho dạy học, tăng thời gian chuyên môn và tăng chất lượng giáo dục.

Từ đó, ngành Giáo dục Thành phố xác định sáu nhóm nhiệm vụ trọng tâm, trong đó nổi bật là tạo đột phá trong nâng cao chất lượng dạy học; nâng cao vị thế nhà giáo; sắp xếp mạng lưới trường lớp; đẩy mạnh quản trị dựa trên dữ liệu, chuyển đổi số và AI; bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục; xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh, hạnh phúc.

Mục tiêu cuối cùng không chỉ là một hệ thống giáo dục hiện đại mà là một môi trường trong đó học sinh được học tập, rèn luyện và phát triển toàn diện.

Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường đặc biệt lưu ý yêu cầu bảo đảm công bằng cho mọi trẻ em, không phân biệt học sinh ở trung tâm hay vùng ven, đất liền hay hải đảo, học sinh có điều kiện hay hoàn cảnh khó khăn, học sinh khuyết tật.

Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, yêu cầu cân bằng càng trở nên rõ nét: cân bằng giữa trung tâm và vùng ven, giữa địa bàn thuận lợi và khó khăn, giữa giáo dục mũi nhọn và đại trà, giữa dạy chữ và dạy người, giữa công nghệ hiện đại và vai trò không thể thay thế của người thầy.

Đây chính là nền tảng để xây dựng trường học hạnh phúc. Bởi hạnh phúc trong giáo dục không chỉ là cơ sở vật chất tốt hay những hoạt động phong trào, mà trước hết là học sinh được học trong môi trường an toàn, được tôn trọng; giáo viên có điều kiện phát huy chuyên môn và được giảm áp lực hành chính; phụ huynh có niềm tin vào nhà trường.

Trong tương lai gần, AI, trường học số, tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai và dạy học hai buổi/ngày sẽ tiếp tục mở ra những không gian phát triển mới cho giáo dục TP.HCM. Nhưng cùng với đó là yêu cầu giữ vững những giá trị cốt lõi của giáo dục: vai trò của người thầy, sự phát triển toàn diện của người học, đạo đức, trách nhiệm và tính nhân văn.

Từ những thành quả của năm học 2025-2026, TP.HCM có đầy đủ nền tảng để tiếp tục đi đầu. Vấn đề đặt ra lúc này là biến lợi thế về quy mô, nguồn lực và khả năng đổi mới thành chất lượng thực chất trong từng lớp học.

Như tinh thần được lãnh đạo Thành phố nhấn mạnh, chính sách giáo dục phải được triển khai bằng trách nhiệm và tình yêu thương của người thầy; đồng thời phải thường xuyên được rà soát, điều chỉnh để đáp ứng thực tiễn.

Thành phố cam kết tiếp tục ưu tiên nguồn lực, hoàn thiện cơ chế, chính sách và tạo điều kiện để ngành Giáo dục phát triển. Với ngành Giáo dục, nhiệm vụ phía trước là tiếp tục đổi mới mạnh hơn, quản trị hiệu quả hơn và đặt kết quả của người học ở vị trí trung tâm.

Từ một nền giáo dục dẫn đầu về quy mô, TP.HCM đang hướng tới vị thế dẫn đầu bằng chất lượng, bằng sự công bằng và bằng một môi trường học đường thực sự hạnh phúc. Đó là bước phát triển cần thiết để giáo dục đi trước, đồng hành và tạo động lực cho sự phát triển của một đô thị hiện đại, hội nhập trong tương lai.

Bạch Dương – Việt Hùng