Gốc tích từ khâu sàng lọc chuẩn xác của xưởng trà Nhật Bản
Khác với sự phổ biến của bột Matcha hay những cánh lá Sencha thuôn dài, Mecha (nha trà) giữ một vị trí riêng biệt trong hệ thống phân loại trà Nhật Bản. Đây không phải là một giống chè chuyên biệt ngoài nương đồi, mà là sản phẩm hình thành trực tiếp từ quy trình chế tác các dòng trà xanh cao cấp.
Vào vụ thu hoạch mùa xuân đầu tiên trong năm, những đọt chè non nhất gồm búp mầm và 2 đến 3 lá liền kề được hái về để sản xuất Sencha hoặc Gyokuro. Sau khi hấp hơi nước để diệt men và giữ trọn sắc xanh, mẻ chè được đưa vào máy vò cơ học và sấy khô. Do chứa nhiều độ ẩm và có cấu trúc tế bào non mềm, các búp mầm tự động cuộn chặt lại thành những viên tròn nhỏ màu xanh đậm như hạt ngọc dưới tác động của lực vò.
Khi đi qua hệ thống rây lọc nhiều tầng và quạt gió, những búp lá tiêu chuẩn được giữ lại làm Sencha hoặc Gyokuro, phần cọng cứng tách riêng thành Kukicha, còn những viên búp non cuộn tròn nhỏ nhất lọt xuống tầng lưới đáy sẽ tạo thành Mecha. Vì chỉ chiếm khoảng 5% đến 10% khối lượng của mỗi mẻ thành phẩm, Mecha có độ khan hiếm tự nhiên và giá bán cao hơn đáng kể so với các dòng trà xanh phổ thông.
Cấu trúc sinh hóa cô đặc và sự bùng nổ của vị giác
Giá trị cốt lõi của Mecha nằm ở phẩm chất sinh học của phần búp non, nơi cây chè tập trung mật độ dinh dưỡng và khoáng chất cao nhất. Khi toàn bộ dưỡng chất này được nén chặt trong từng viên trà, hàm lượng hoạt chất sinh học đạt độ đậm đặc vượt trội so với phần thân lá bên dưới.
Khi tiếp xúc với nước nóng, các viên búp bung mở và giải phóng nhanh các hợp chất hòa tan, tạo nên sắc nước xanh lục ánh vàng óng ả. Ngụm trà đầu tiên mang đến vị chát sắc nét, dứt khoát nhờ lượng catechin dồi dào, sau đó lập tức chuyển hóa thành vị ngọt hậu umami sâu lắng, êm mượt và lưu lại lâu nơi cuống họng.
Hàm lượng caffeine tự nhiên cao trong búp non giúp kích thích sự minh mẫn và tăng khả năng tập trung cho người làm việc trí óc mà không gây cảm giác hồi hộp hay tim đập nhanh. Bên cạnh đó, nguồn polyphenol phong phú hoạt động như chất chống oxy hóa tự nhiên, hỗ trợ thanh lọc cơ thể và giảm cảm giác ngấy sau những bữa ăn nhiều đạm hoặc dầu mỡ.
Vị thế riêng biệt trong hệ thống chín dòng trà xanh xứ phù tang
Trong hệ thống 9 dòng trà xanh truyền thống của Nhật Bản, Mecha giữ vị thế độc tôn về cường độ vị giác. Nếu như Gyokuro và Matcha yêu cầu che nắng từ 20 đến 30 ngày trước thu hoạch để tạo vị ngọt ngậy, Sencha và Bancha lớn lên tự nhiên dưới nắng, Hojicha được rang ở nhiệt độ 200°C tạo hương caramel, còn Konacha là mạt vụn lá dùng để tẩy vị nhanh, thì Mecha lại là dòng trà búp non cô đặc mạnh mẽ nhất.
Khác với Konacha nhanh tan hay Kukicha chỉ thoang thoảng vị ngọt thanh của cọng trà, Mecha hội tụ đầy đủ cả độ chát đanh thép lẫn vị ngọt umami đậm đà. Cấu trúc búp cuộn chặt cũng giúp mẻ trà có sức bền nước vượt trội, giữ được độ đậm qua nhiều lần châm nước liên tiếp. Mecha phù hợp với những người yêu thích cấu trúc vị đậm, dứt khoát và cần sự tỉnh táo cao độ trong công việc, thay vì nhóm người dùng chuộng vị trà thanh nhạt.
Để búp non bung nở trọn vẹn mà không làm cháy lá, nhiệt độ nước pha lý tưởng nên duy trì từ 70°C đến 80°C, tránh dùng nước sôi 100°C vì dễ làm tăng độ đắng gắt và bay mất hương hoa thanh khiết. Thời gian hãm nước tiêu chuẩn kéo dài từ 40 đến 60 giây trước khi rót sạch ra chén để thưởng thức. Sự hiện diện của Mecha là minh chứng cho tư duy khai thác nguyên liệu tinh tế của người Nhật, biến những búp mầm tách lọc thành một thức uống đậm đà và giàu năng lượng.
Bảo An