Trong nhiều năm, trà chủ yếu xuất hiện trong vai trò nguyên liệu cơ bản, thường được pha sẵn hoặc kết hợp với các thành phần khác để tạo nên sản phẩm cuối cùng. Giá trị của trà vì vậy phần lớn nằm ở khâu sản xuất và cung ứng, với biên lợi nhuận không cao. Tuy nhiên, sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng, đặc biệt ở nhóm khách hàng trẻ, đã làm dịch chuyển vai trò này.
Sự bùng nổ của trà sữa, trà trái cây và các dòng cold brew tea đã đưa trà trở thành “nhân vật chính” trong menu đồ uống. Tại nhiều cửa hàng, tên sản phẩm không còn xoay quanh topping hay hương liệu, mà bắt đầu từ chính loại trà được sử dụng. Trà ô long, trà nhài, trà sen hay trà đen không chỉ là nền vị, mà trở thành yếu tố định danh sản phẩm.
Các thương hiệu lớn trong ngành đồ uống đã nhanh chóng nắm bắt xu hướng này. Chuỗi Phúc Long là một trong những đơn vị tiên phong khi đưa trà lên vị trí trung tâm, thay vì chỉ tập trung vào cà phê hay đồ uống pha chế. Tương tự, các thương hiệu quốc tế như Gong Cha hay Koi Thé cũng xây dựng toàn bộ menu xoay quanh các dòng trà, từ trà sữa đến trà trái cây và trà nguyên bản.
Điểm khác biệt của trà trong ngành F&B hiện đại nằm ở cách “nâng cấp giá trị”. Nếu một kg trà nguyên liệu chỉ có giá vài chục đến vài trăm nghìn đồng, thì khi đi qua khâu pha chế, xây dựng thương hiệu và trải nghiệm không gian, giá trị có thể tăng lên gấp nhiều lần. Một ly trà sữa hoặc trà trái cây có giá từ 30.000 đến 70.000 đồng, tương đương với việc mỗi kg trà có thể tạo ra hàng chục, thậm chí hàng trăm ly đồ uống.
Không chỉ dừng ở pha chế truyền thống, các xu hướng mới như cold brew tea – trà ủ lạnh trong thời gian dài – đang mở rộng thêm cách tiếp cận. Phương pháp này giúp giữ lại hương vị tự nhiên, giảm vị đắng và tạo trải nghiệm nhẹ nhàng hơn, phù hợp với xu hướng tiêu dùng lành mạnh. Từ đó, trà không chỉ là thức uống giải khát, mà còn gắn với phong cách sống và nhu cầu chăm sóc sức khỏe.
Sự thay đổi này cũng kéo theo yêu cầu cao hơn về chất lượng nguyên liệu. Khi trà trở thành yếu tố chính, người tiêu dùng bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến nguồn gốc, giống trà và cách chế biến. Điều này buộc các thương hiệu phải đầu tư sâu hơn vào chuỗi cung ứng, từ vùng nguyên liệu đến quy trình pha chế, thay vì chỉ tập trung vào marketing hay hình thức sản phẩm.
Ở góc độ kinh tế, việc đưa trà từ nguyên liệu phụ lên sản phẩm chính giúp gia tăng đáng kể giá trị. Thay vì bán trà thô với biên lợi nhuận thấp, doanh nghiệp F&B có thể tạo ra nhiều lớp giá trị mới thông qua chế biến, thương hiệu và trải nghiệm khách hàng. Đây cũng là lý do nhiều doanh nghiệp bắt đầu quay lại đầu tư vào trà như một trụ cột, thay vì chỉ xem đây là nguyên liệu bổ trợ.
Tuy nhiên, cạnh tranh trong phân khúc này ngày càng gay gắt. Khi rào cản gia nhập không quá cao, thị trường nhanh chóng xuất hiện nhiều thương hiệu mới, khiến vòng đời sản phẩm rút ngắn và áp lực đổi mới tăng lên. Bên cạnh đó, việc phụ thuộc quá nhiều vào xu hướng cũng tiềm ẩn rủi ro nếu không xây dựng được nền tảng thương hiệu đủ vững.
Dù vậy, không thể phủ nhận rằng trà đang bước vào một chu kỳ phát triển mới trong ngành F&B. Từ một nguyên liệu quen thuộc, trà đang được tái định vị như một sản phẩm có khả năng tạo giá trị cao, gắn với trải nghiệm và phong cách sống. Đây không chỉ là cơ hội cho các thương hiệu đồ uống, mà còn mở ra hướng đi mới cho toàn bộ ngành trà trong việc nâng cao giá trị trên thị trường.