Tháng 9 năm 2025, một nghiên cứu tổng quan quy mô lớn đã củng cố vị thế của trà, đặc biệt là trà xanh được đánh giá như một trong những đồ uống tự nhiên có tiềm năng bảo vệ sức khỏe toàn diện nhất hiện nay.
Trong số các loại trà, trà xanh là đối tượng được nghiên cứu nhiều nhất và cũng cho thấy kết quả nổi bật nhất.
Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Beverage Plant Research do nhóm tác giả Mingchuan Yang và Li Zhou, Viện Nghiên cứu Trà thuộc Học viện Khoa học Nông nghiệp Trung Quốc thực hiện. Bài đánh giá tổng hợp hàng loạt bằng chứng từ các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm, thử nghiệm lâm sàng và nghiên cứu dịch tễ học trên người, nhằm làm rõ mối liên hệ giữa việc uống trà và nhiều chỉ số sức khỏe quan trọng. Kết quả cho thấy trà không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, béo phì, tiểu đường và một số dạng ung thư, mà còn mang lại những lợi ích ít được chú ý hơn đối với não bộ, hệ cơ xương và quá trình lão hóa.
Trà được sản xuất từ lá cây Camellia sinensis và đã gắn bó với lịch sử nhân loại hàng nghìn năm. Ban đầu, trà chủ yếu được sử dụng như một vị thuốc hỗ trợ tiêu hóa, giải độc và tăng cường tỉnh táo tinh thần. Trải qua thời gian, trà trở thành thức uống văn hóa phổ biến tại nhiều quốc gia châu Á, sau đó lan rộng ra toàn thế giới. Sự quan tâm bền bỉ của giới khoa học đối với trà xuất phát từ thành phần hóa học phong phú của nó, đặc biệt là hàm lượng polyphenol cao, trong đó nổi bật là nhóm catechin – hợp chất được xem là “chìa khóa” cho nhiều tác dụng sinh học có lợi.
Trong số các loại trà, trà xanh là đối tượng được nghiên cứu nhiều nhất và cũng cho thấy kết quả nổi bật nhất. Theo phân tích của nhóm nghiên cứu, việc uống trà xanh thường xuyên có liên quan chặt chẽ đến việc cải thiện sức khỏe tim mạch. Nhiều nghiên cứu cho thấy trà xanh có thể giúp hạ huyết áp, cải thiện nồng độ cholesterol và giảm nguy cơ xơ vữa động mạch. Trên quy mô dân số, những người duy trì thói quen uống trà có tỷ lệ tử vong do mọi nguyên nhân thấp hơn, nguy cơ mắc bệnh tim mạch giảm và khả năng mắc một số loại ung thư cũng thấp hơn so với những người không uống trà.
Không chỉ dừng lại ở hệ tim mạch, trà còn cho thấy tiềm năng đáng kể trong kiểm soát cân nặng và bệnh tiểu đường. Catechin trong trà xanh được chứng minh có thể hỗ trợ điều hòa chuyển hóa glucose, cải thiện độ nhạy insulin và tăng tiêu hao năng lượng. Ở những người béo phì, việc uống trà xanh đều đặn có liên quan đến cải thiện các chỉ số chuyển hóa, từ đó góp phần giảm nguy cơ tiến triển thành tiểu đường type 2 – một trong những thách thức sức khỏe lớn nhất của xã hội hiện đại.
Một điểm đáng chú ý của nghiên cứu 2025 là việc mở rộng phân tích sang các lợi ích ngoài tim mạch và chuyển hóa. Dữ liệu cho thấy những người thường xuyên uống trà, đặc biệt là người cao tuổi, có tỷ lệ suy giảm nhận thức thấp hơn và ít biểu hiện các dấu ấn sinh học liên quan đến bệnh Alzheimer. Bên cạnh đó, catechin trong trà còn được cho là có khả năng làm chậm quá trình mất cơ do tuổi tác, hiện tượng phổ biến ảnh hưởng trực tiếp đến sức mạnh cơ bắp, khả năng vận động và chất lượng sống của người lớn tuổi.
Ngoài ra, trà còn thể hiện tác dụng chống viêm và kháng khuẩn, góp phần hỗ trợ hệ miễn dịch và giảm nguy cơ mắc các bệnh viêm mạn tính. Những tác động này không chỉ giúp phòng ngừa bệnh tật mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe tổng thể và kéo dài thời gian sống khỏe mạnh.
Tuy nhiên, nghiên cứu cũng đưa ra một cảnh báo quan trọng: không phải tất cả các sản phẩm mang tên “trà” trên thị trường đều mang lại lợi ích sức khỏe như nhau. Trà đóng chai và trà sữa trân châu, những sản phẩm phổ biến trong đời sống hiện đại, thường chứa lượng đường cao, chất tạo ngọt nhân tạo, chất bảo quản và nhiều phụ gia khác. Những thành phần này có thể làm suy giảm hoặc thậm chí triệt tiêu những lợi ích tự nhiên vốn có của trà, đồng thời làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa nếu tiêu thụ thường xuyên.
Nhóm tác giả cũng đề cập đến những mối lo ngại liên quan đến dư lượng thuốc trừ sâu, kim loại nặng và vi nhựa được phát hiện trong một số loại trà. Mặc dù ở mức tiêu thụ thông thường, các yếu tố này không được xem là rủi ro lớn đối với đa số người tiêu dùng, nhưng với những người uống lượng lớn trà trong thời gian dài, nguy cơ tích lũy vẫn cần được cân nhắc. Ngoài ra, trà có thể cản trở sự hấp thụ một số vi chất như sắt không heme và canxi, điều này đặc biệt quan trọng đối với người ăn chay hoặc những nhóm có nhu cầu dinh dưỡng đặc thù.
Tổng hợp các bằng chứng hiện có, nghiên cứu 2025 kết luận rằng trà là một loại đồ uống có tiềm năng lớn trong việc hỗ trợ sức khỏe lâu dài, đặc biệt khi được pha tươi và thưởng thức theo cách truyền thống. Việc uống trà điều độ có thể góp phần giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, tiểu đường và ung thư, đồng thời hỗ trợ sức khỏe não bộ và hệ cơ xương khi tuổi cao. Ngược lại, các sản phẩm trà chế biến sẵn nên được tiêu thụ có kiểm soát do chứa nhiều thành phần không có lợi.
Các tác giả nhấn mạnh rằng cần thêm những nghiên cứu dài hạn để làm rõ sự khác biệt về tác dụng giữa các loại trà như trà đen, trà ô long và trà trắng, cũng như ảnh hưởng của việc tiêu thụ trà ở các nhóm dân cư khác nhau. Dù vậy, với những bằng chứng khoa học ngày càng rõ ràng, trà tiếp tục khẳng định vai trò không chỉ là một thức uống văn hóa, mà còn là một lựa chọn dinh dưỡng thông minh trong chiến lược chăm sóc sức khỏe bền vững của con người.