Trong chiến lược tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng xanh và bền vững giai đoạn 2026–2030, Lào Cai xác định chè, đặc biệt là Shan tuyết, giữ vai trò nông sản chủ lực. Không chỉ đơn thuần là sản phẩm truyền thống của vùng cao Tây Bắc, Shan tuyết đang được nâng lên tầm chiến lược: gia tăng giá trị kinh tế, gìn giữ hệ sinh thái tự nhiên, bảo tồn bản sắc văn hóa và mở rộng không gian phát triển du lịch nông nghiệp.
Không chỉ là đặc sản vùng cao, Shan Tuyết đang trở thành trụ cột trong tái cơ cấu nông nghiệp Lào Cai.
Nền tảng sinh thái - lợi thế cạnh tranh tự nhiên
Shan Tuyết sinh trưởng ở độ cao trên 1.000 mét, nơi khí hậu mát lạnh quanh năm, sương mù dày và đất giàu mùn hữu cơ. Chính điều kiện tự nhiên đặc biệt này giúp búp chè tích lũy hàm lượng polyphenol, catechin và axit amin tự nhiên cao những hợp chất quyết định vị đậm, hậu ngọt sâu và khả năng chống oxy hóa mạnh.
Lớp lông tơ trắng mịn bao phủ búp non không chỉ tạo nên tên gọi “Shan Tuyết” mà còn đóng vai trò sinh học quan trọng: giảm thoát hơi nước, tăng khả năng thích nghi với giá lạnh và nâng cao sức đề kháng tự nhiên của cây. Đây là lợi thế nền tảng để địa phương phát triển chè theo hướng VietGAP và hữu cơ.
Trong bối cảnh thị trường toàn cầu ưu tiên sản phẩm sạch, minh bạch nguồn gốc và thân thiện môi trường, Shan Tuyết sở hữu điều kiện tự nhiên lý tưởng để tham gia phân khúc cao cấp, nơi giá trị không chỉ nằm ở sản lượng mà ở chất lượng và câu chuyện phía sau sản phẩm.
Ổn định diện tích - tập trung nâng cao giá trị
Theo định hướng ngành nông nghiệp, Lào Cai duy trì diện tích chè khoảng 15.800 ha trong giai đoạn 2026–2030. Tuy nhiên, trọng tâm không phải mở rộng diện tích mà là nâng cao kỹ thuật canh tác, cải tiến chế biến và chuẩn hóa quy trình sản xuất.
Hiện tỷ lệ chè chế biến chất lượng cao mới đạt khoảng 15%. Mục tiêu nâng lên 30–40% thể hiện quyết tâm chuyển dịch từ xuất khẩu nguyên liệu thô sang sản phẩm tinh chế, đóng gói bài bản và xây dựng thương hiệu. Khi giá trị gia tăng được giữ lại trong chuỗi nội địa, người trồng chè sẽ hưởng lợi nhiều hơn, đồng thời vị thế Shan Tuyết trên thị trường quốc tế cũng được củng cố.
Chiến lược thị trường cũng được điều chỉnh theo hướng chọn lọc: giảm phụ thuộc vào các thị trường yêu cầu tiêu chuẩn thấp, tăng cường thâm nhập EU, Đông Âu và Đài Loan nơi đề cao chứng nhận an toàn thực phẩm và bền vững. Song song đó, thị trường trong nước được đặt mục tiêu tiêu thụ khoảng 30% sản lượng, phù hợp với xu hướng người tiêu dùng Việt Nam ngày càng ưa chuộng trà hữu cơ, cao cấp và có nguồn gốc rõ ràng.
Việc tích hợp Shan Tuyết vào chương trình nông nghiệp hữu cơ không chỉ gia tăng khả năng cạnh tranh mà còn góp phần bảo vệ đất, nguồn nước và đa dạng sinh học. Đây là cách phát triển kinh tế nông thôn không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng ngắn hạn.
Không gian văn hóa - du lịch nâng tầm thương hiệu
Năm 2026, chiến lược quảng bá Shan Tuyết được mở rộng sang lĩnh vực văn hóa – du lịch. UBND tỉnh tổ chức chuỗi sự kiện kết nối nông sản với trải nghiệm bản địa, nổi bật là Festival Khèn Mông – Lễ hội trà Shan và sắc màu thổ cẩm.
Dự kiến tổ chức vào quý III/2026 tại phường Lào Cai, lễ hội mang đến hành trình “theo dấu trà Shan” cổ thụ, nơi du khách trực tiếp quan sát quy trình sao chè, ủ trà thủ công và thưởng thức nghệ thuật pha trà truyền thống của đồng bào Mông. Không gian thổ cẩm tái hiện quy trình nhuộm màu tự nhiên, mắc khung cửi và dệt vải, tôn vinh sự sáng tạo của cộng đồng địa phương.
Điểm nhấn nghệ thuật “Theo dấu trà Shan – Chạm sắc thổ cẩm” kết hợp âm nhạc dân gian đương đại giữa không gian núi rừng Tây Bắc hứa hẹn tạo hiệu ứng truyền thông mạnh mẽ. Khi được đặt trong bối cảnh văn hóa sống động, Shan Tuyết không còn chỉ là hàng hóa mà trở thành trải nghiệm, câu chuyện và ký ức.
Du lịch nông nghiệp – gia tăng giá trị bền vững
Song song với các sự kiện quy mô lớn, Lào Cai phát triển mô hình du lịch cộng đồng gắn với vùng chè Shan Tuyết. Tham quan đồi chè, trải nghiệm hái búp, sao chè, thưởng trà tại bản làng giúp kéo dài thời gian lưu trú và tăng chi tiêu của du khách.
Mục tiêu đón hơn 11 triệu lượt khách vào năm 2026 mở ra cơ hội lớn để quảng bá mạnh mẽ nông sản địa phương. Khi du khách trực tiếp chạm vào không gian sản xuất và văn hóa, giá trị thương hiệu được xây dựng từ trải nghiệm thực tế bền vững hơn bất kỳ chiến dịch quảng cáo đơn lẻ nào.
Chính sự kết hợp giữa nông nghiệp và du lịch đã tạo ra mô hình kinh tế đa giá trị: một búp trà không chỉ tạo thu nhập từ bán sản phẩm mà còn sinh lợi từ dịch vụ, trải nghiệm và truyền thông thương hiệu.
Hướng tới tương lai xanh và tuần hoàn
Với nền tảng sinh thái đặc hữu và chiều sâu văn hóa bản địa, Shan Tuyết hội tụ đầy đủ điều kiện để trở thành biểu tượng trong tầm nhìn nông nghiệp xanh của Lào Cai đến năm 2030. Sự kết hợp giữa tiêu chuẩn sản xuất cao, mở rộng thị trường, gắn kết du lịch – văn hóa và bảo vệ môi trường tạo nên mô hình phát triển toàn diện.
Trong bức tranh dài hạn, Shan Tuyết không chỉ là một loại trà mà là đại diện cho nông nghiệp trách nhiệm, kinh tế tuần hoàn và khát vọng vươn xa. Khi mỗi búp trà được nâng tầm bằng tri thức khoa học và giá trị bản địa, Lào Cai đang chứng minh rằng phát triển xanh không phải khẩu hiệu, mà là con đường tất yếu để đạt tới sự bền vững và thịnh vượng lâu dài.