Việt Nam- Lào- Campuchia: Những tuyến đường đến dòng vốn xanh

Đồng chủ trì có GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (VASS); TS Leeber Leebouapao, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Chủ tịch Viện khoa học Kinh tế và Xã hội Quốc gia Lào (LASES); Viện sĩ Sok Touch, Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng Nhân dân Campuchia, Chủ tịch Viện Hàn lâm Hoàng Gia Campuchia (RAC); TS Hoon Chang, Phó Chủ tịch Viện Môi trường Hàn Quốc (KEI) và đồng chí Võ Trọng Hải, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An.

Các đại biểu cho rằng hạ tầng phải trở thành những “mạch nối” giúp mở rộng không gian phát triển, giảm chi phí giao thương và nâng cao sức cạnh tranh của cả khu vực. Những “nút thắt” được chỉ ra khá cụ thể: chi phí logistics còn cao, một số tuyến giao thông chưa đồng bộ, cơ chế mua bán điện xuyên biên giới còn phân mảnh, hạ tầng số và thủ tục tại một số cửa khẩu chưa thực sự tương thích. Điều đó cho thấy, xây dựng thêm công trình mới chỉ là một phần của bài toán. Muốn hàng hóa lưu chuyển thuận lợi, doanh nghiệp giảm chi phí và các nền kinh tế tận dụng tốt hơn lợi thế của nhau, những “mắt xích mềm” giữa các quốc gia cũng phải được nối thông.

Theo đó, giao thông cần gắn với logistics; năng lượng gắn với chuyển đổi xanh; hạ tầng số gắn với thương mại, đầu tư; còn thể chế và thủ tục phải trở thành nền tảng hỗ trợ các dòng chảy xuyên biên giới.

TS Nguyễn Như Quỳnh, Viện trưởng Viện Chính sách, Chiến lược Kinh tế - Tài chính, Bộ Tài chính, nhấn mạnh tăng trưởng xanh không còn đơn thuần là câu chuyện môi trường. Yêu cầu giảm phát thải, chuyển dịch năng lượng cùng những tiêu chuẩn mới của thương mại và đầu tư quốc tế đang tác động trực tiếp đến năng lực cạnh tranh và chất lượng tăng trưởng.

Muốn chuyển đổi xanh, trước hết phải có nguồn lực. Nhu cầu vốn đang hiện hữu trong hàng loạt lĩnh vực như năng lượng sạch, giao thông xanh, nông nghiệp bền vững, lâm nghiệp, quản lý tài nguyên, xử lý chất thải và kinh tế tuần hoàn. Tại Việt Nam, những bước đi đầu tiên đã hình thành. Đến cuối năm 2025, dư nợ tín dụng xanh đạt gần 780 nghìn tỷ đồng, chiếm khoảng 4,19% tổng dư nợ của nền kinh tế. Dư nợ trái phiếu doanh nghiệp xanh và trái phiếu bền vững đến cuối quý I/2026 đạt xấp xỉ 1,1 tỷ USD. Tuy nhiên, so với nhu cầu vốn rất lớn của quá trình chuyển đổi, khoảng cách vẫn còn đáng kể. Bài toán vì thế không chỉ là huy động thêm tiền, mà là làm sao để dòng vốn tìm đúng nơi cần đến; kết hợp hiệu quả tài chính công, tín dụng, thị trường vốn và nguồn lực quốc tế, trong đó vốn nhà nước có thể đóng vai trò “vốn mồi”, chia sẻ rủi ro để thu hút đầu tư tư nhân.

Từ kinh nghiệm đến những dự án cụ thể

Kinh nghiệm Hàn Quốc được các đại biểu đặc biệt quan tâm. Từ quá trình công nghiệp hóa mạnh mẽ, Hàn Quốc từng bước chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa nhiều hơn vào công nghệ, đổi mới sáng tạo và các ngành có giá trị gia tăng cao, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi xanh thông qua hoàn thiện thể chế và phát triển tài chính xanh. Điều đáng tham khảo không chỉ nằm ở từng công cụ tài chính, mà ở cách xây dựng một hệ sinh thái chính sách để định hướng dòng vốn vào những lĩnh vực tạo ra giá trị xanh và lâu dài.

Đây cũng là gợi mở cho Việt Nam, Lào và Campuchia. Hợp tác giữa các nước có thể mở rộng từ chia sẻ chính sách sang tài chính, đầu tư, chuyển giao công nghệ, hỗ trợ kỹ thuật và đào tạo nhân lực.

Điểm quan trọng được các tham luận đặt ra là làm thế nào đưa mục tiêu tăng trưởng xanh từ chiến lược thành những chương trình, dự án có khả năng tiếp cận nguồn vốn. Nông nghiệp, lâm nghiệp, tài nguyên nước, giao thông, quản lý chất thải và kinh tế tuần hoàn có thể trở thành những lĩnh vực hợp tác cụ thể.

Ông Võ Trọng Hải, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An cho rằng, Nghệ An có những lợi thế riêng để cụ thể hóa các ý tưởng hợp tác. Tỉnh đang chú trọng phát triển các công trình giao thông có tính kết nối cao, trong đó có dự án cao tốc Vinh - Thanh Thủy, hướng tới liên kết khu vực đô thị, cảng biển, các trung tâm kinh tế với biên giới Việt Nam - Lào.

Khi hạ tầng được kết nối đồng bộ, không gian phát triển sẽ không còn bó hẹp trong những ranh giới địa lý. Hàng hóa, du lịch, logistics và thương mại có thêm dư địa; đồng thời mở ra cơ hội thu hút nguồn vốn, công nghệ và tri thức.

Nhưng cùng với những tuyến đường ấy còn cần những “con đường” khác: đường truyền dữ liệu, dòng điện, dòng vốn và tri thức. Đây chính là ý nghĩa lớn hơn của chuỗi hội thảo tại Nghệ An: tìm kiếm những phương thức để biến kết nối thành giá trị, biến nguồn lực thành dự án và biến hợp tác thành kết quả cụ thể.

Từ những tuyến đường đến dòng vốn xanh, một không gian hợp tác mới đang được định hình - nơi hạ tầng, tài chính, công nghệ, tri thức và thể chế cùng vận hành trong một mạng lưới liên thông. Đó có thể là nền tảng để Việt Nam, Lào, Campuchia và Hàn Quốc mở rộng hợp tác, cùng hướng tới một mô hình tăng trưởng xanh và bền vững hơn trong giai đoạn mới.

Quốc Khánh, Nguyệt Hằng (VP Bắc Trung Bộ)