Tại xã Hương Đô (Hà Tĩnh), không khí lao động đã rộn ràng từ sớm. Năm nay, vụ xuân đến sớm hơn khoảng một tuần nhờ nền nhiệt tăng dần sau đợt rét ngắn cuối đông, lượng mưa phân bổ đều và độ ẩm ổn định. Điều kiện khí hậu này tạo nên sự sinh trưởng đồng đều, giúp búp chè đạt độ mập, chiều dài và sắc xanh lý tưởng. Với người trồng chè, sự “đúng mùa” của thời tiết không đơn thuần là thuận lợi tự nhiên, mà là tiền đề để chất lượng búp đạt đỉnh cao.
Vụ xuân 2026 được thiên nhiên ưu ái khi nhiều vùng trồng đón nhận điều kiện khí hậu lý tưởng cho cây chè sinh trưởng.
Dưới góc nhìn khoa học, chè xuân luôn được đánh giá cao bởi đặc điểm sinh lý đặc biệt. Nền nhiệt thấp và biên độ ngày và đêm cao trong những tháng đầu năm giúp búp chè tích lũy nhiều axit amin tự do, đặc biệt là L-theanine, hợp chất tạo nên vị ngọt hậu và cảm giác thư giãn đặc trưng. Đồng thời, hàm lượng catechin và polyphenol – các chất chống oxy hóa tự nhiên được duy trì ở mức cân bằng. Chính sự cân bằng này tạo nên nước trà xanh trong, hương thơm thanh và vị chát dịu, khác biệt rõ rệt so với các vụ hè, thu vốn chịu tác động của nắng gắt và tốc độ sinh trưởng nhanh.
Tại Hương Đô, nông dân đã chủ động chuẩn bị từ cuối năm trước: cắt tỉa, bón phân hữu cơ, cải tạo đất và kiểm soát sâu bệnh sớm. Việc hạn chế phân hóa học và thuốc bảo vệ thực vật không chỉ bảo vệ hệ vi sinh đất mà còn giúp búp chè phát triển khỏe mạnh, giảm tồn dư hóa chất. Lứa xuân 2026 vì thế không chỉ thu hoạch sớm mà còn cho năng suất ổn định. Thu nhập đến ngay sau Tết mang lại tâm thế phấn khởi, mở đầu năm mới bằng một mùa vụ thuận lợi.
Giữa sắc xanh trải dài, người dân Hương Đô khởi động mùa thu hái chè xuân với niềm phấn khởi đầu năm.
Ở vùng cao Tây Bắc, xã Bình Thuận (Sơn La) cũng bước vào cao điểm thu hái. Dưới chân đèo Pha Đin, những đồi chè xanh mướt trải dài, từng tốp lao động thoăn thoắt hái theo tiêu chuẩn “một tôm hai lá”, quy chuẩn kỹ thuật quan trọng đảm bảo độ non và hàm lượng dưỡng chất tối ưu. Nếu hái quá già, lượng xơ tăng làm giảm chất lượng cảm quan; nếu quá non, sản lượng thấp và khó chế biến. Sự chính xác trong từng động tác hái là yếu tố đầu tiên quyết định chất lượng thành phẩm.
Xã Bình Thuận hiện phát triển mạnh các giống như Kim Tuyên và Shan tuyết, những giống phù hợp với khí hậu mát mẻ, sương mù buổi sáng và đất đồi cao. Năm nay, diện tích cải tạo bằng giống mới và quy trình canh tác theo hướng VietGAP giúp sản lượng tăng nhẹ, nhưng đáng chú ý hơn là tỷ lệ búp đạt chuẩn loại 1 tăng rõ rệt. Điều này mở ra cơ hội cho chế biến sâu và tiếp cận các phân khúc thị trường cao cấp, nơi chất lượng và truy xuất nguồn gốc là tiêu chí hàng đầu.
Niềm vui rạng rỡ hiện rõ trên gương mặt người dân xã Bình Thuận trong những ngày thu hoạch chè xuân.
Không chỉ mang lại giá trị kinh tế trực tiếp, vụ xuân còn tạo sinh kế cho hàng nghìn lao động thời vụ. Mỗi ngày, một người có thể hái 60–70 kg búp tươi, tạo nguồn thu ổn định trong những tháng đầu năm. Cây chè vì thế không chỉ là cây trồng, mà là trụ cột của kinh tế nông thôn, góp phần giữ chân lao động tại chỗ và hạn chế di cư.
Ở khâu chế biến, các doanh nghiệp và hợp tác xã hoạt động gần như hết công suất. Từ làm héo, vò, sao đến sấy khô, mọi công đoạn đều được kiểm soát chặt chẽ về nhiệt độ và thời gian. Theo các chuyên gia nông nghiệp, nếu sao ở nhiệt độ quá cao hoặc sấy kéo dài, các hợp chất sinh học như catechin dễ bị phân hủy, làm giảm giá trị dinh dưỡng và hương vị. Ngược lại, quy trình chuẩn xác sẽ bảo toàn tối đa hoạt tính chống oxy hóa – yếu tố ngày càng được thị trường quốc tế quan tâm trong xu hướng tiêu dùng đồ uống có lợi cho sức khỏe.
Tại vùng chè đặc sản Tân Cương (Thái Nguyên), vụ xuân còn mang sắc thái văn hóa đặc biệt. Nhắc đến trà xanh phía Bắc, không thể không nhắc tới Tân Cương nơi được xem là “thủ phủ” của trà xanh đặc sản. Những ngày đầu năm, tiếng máy sao chè hòa cùng nhịp tay thoăn thoắt đóng gói sản phẩm. Song song với dây chuyền hiện đại, nhiều hộ gia đình vẫn duy trì phương pháp sao thủ công bằng chảo gang. Bên bếp lửa hồng, nghệ nhân kiên nhẫn đảo từng mẻ chè, cảm nhận nhiệt độ bằng đôi tay trần, kỹ năng đòi hỏi kinh nghiệm và sự tinh tế tích lũy qua nhiều năm.
Theo chia sẻ của các nghệ nhân, bí quyết không chỉ nằm ở kỹ thuật mà còn ở khả năng “nghe” tiếng lá chè chuyển mình trong chảo nóng. Khi hương cốm non bắt đầu lan tỏa, màu lá chuyển từ xanh tươi sang xanh sẫm óng ánh, đó là khoảnh khắc quyết định tạo nên chén trà đầu xuân có hương thơm thanh khiết và vị ngọt sâu.
Vụ xuân 2026 được đánh giá có điều kiện khí hậu thuận lợi trên nhiều vùng trồng. Biên độ nhiệt cao, sương mù buổi sáng kéo dài giúp búp chè tích lũy hương vị đậm đà. Các cơ sở chế biến đã chuẩn bị kỹ lưỡng từ nguyên liệu đến bao bì, nhãn mác và hệ thống truy xuất nguồn gốc. Sự kết hợp giữa công nghệ hiện đại và truyền thống lâu đời không chỉ nâng cao chất lượng mà còn gia tăng giá trị thương hiệu, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường trong và ngoài nước.
“Mùa vàng” của chè xuân vì thế không chỉ nằm ở sản lượng hay giá bán cao hơn, mà ở chỗ nó đánh thức tiềm năng bền vững của ngành chè Việt. Từ điều kiện tự nhiên, kỹ thuật canh tác, chế biến đến xây dựng thương hiệu, tất cả đang vận hành đồng bộ để đưa những đồi chè Việt Nam bước vào năm 2026 với tâm thế tự tin, sẵn sàng chinh phục những thị trường khó tính nhất.