Vùng trà Phú Đô xứng đáng danh hiệu “Lục đại danh trà” của Thái Nguyên

Quy mô vùng nguyên liệu và sự chuyển dịch cơ cấu giống tại Vô Tranh

Trong bản đồ canh tác chè của tỉnh Thái Nguyên, xã Vô Tranh là một trong những địa phương có diện tích sản xuất lớn với tổng quy mô gần 2.600 ha. Vùng nguyên liệu này giữ vai trò cung ứng khối lượng lớn chè búp tươi hằng năm cho thị trường tiêu thụ nội địa và các cơ sở chế biến sâu. Thời gian qua, cơ cấu cây trồng tại đây có sự thay đổi rõ rệt khi các giống chè cũ năng suất thấp dần được thay thế bằng các dòng chè lai chất lượng cao như Long Vân, Kim Tuyên và các giống cành lai LDP1...

Sự chuyển dịch này giúp hình thành các vùng nguyên liệu có chất lượng búp đồng đều, cải thiện hương vị đặc trưng và nâng cao khả năng thích ứng với dịch bệnh của cây trồng. Hệ thống kinh tế tập thể tại địa phương hiện vận hành với mạng lưới 35 hợp tác xã và 60 tổ hợp tác, hơn 30 làng nghề tạo nên chuỗi liên kết nhằm hạn chế tình trạng sản xuất manh mún và thúc đẩy việc áp dụng quy trình, hữu cơ, VietGAP, hướng tới khai thác du lịch văn hóa trải nghiệm nông nghiệp nông thôn.

HTX Trà an toàn Phú Đô được thành lập ngày 22/2/2022 với 7 thành viên và vốn điều lệ 1 tỷ đồng, trong bối cảnh hậu Covid 19 và đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu, Phú Đô dưới sự lãnh đạo của trí thức trẻ Hoàng Văn Tuấn đã vượt qua mọi khó khăn, trở thành đơn vị tiêu biểu trong kỷ nguyên số của ngành chè Việt Nam.

Sự phát triển của Hợp tác xã trà an toàn Phú Đô cũng gắn liền với quá trình chuyển giao vai trò quản lý giữa các thế hệ. Sự tham gia của đội ngũ nhân sự trí thức trẻ, được đào tạo bài bản về làm tại khu vực nông thôn và vùng đồng bào dân tộc thiểu số đã mang lại những góc nhìn mới trong tư duy quản trị. Nhóm nhân sự này tập trung vào việc ứng dụng kỹ thuật khoa học và tiếp cận thị trường theo phương thức hiện đại, thay vì chỉ dựa vào kinh nghiệm canh tác truyền thống. Việc tổ chức mô hình hợp tác xã kiểu mới là giải pháp nhằm liên kết các hộ nông dân, chuẩn hóa quy trình đầu ra và nâng cao giá trị kinh tế cho sản phẩm trà của địa phương.

Ứng dụng mô hình tuần hoàn và giải pháp công nghệ trong chế biến

Một trong những giải pháp được áp dụng tại Phú Đô để thích ứng với biến đổi khí hậu là việc phát triển mô hình nông nghiệp tuần hoàn. Hiện tại, hợp tác xã đã tự chủ phần lớn (90%) lượng bón hữu cơ thông qua việc tận dụng và xử lý nguồn phụ phẩm nông nghiệp tại chỗ. Quy trình này không sử dụng hóa chất độc hại, góp phần bảo vệ môi trường đất và nguồn nước ngầm và không khí vùng trung du, miền núi. Trong khâu thu hoạch bằng phương pháp hái thủ công vẫn được duy trì để lựa chọn búp chè đạt tiêu chuẩn kích cỡ.

Đối với công đoạn chế biến, đơn vị đã đưa vào vận hành hệ thống khí hóa sinh khối, tận dụng nguồn chất đốt từ phế phẩm nông lâm nghiệp để phục vụ quá trình sao sấy. Việc thay thế lò đốt củi truyền thống bằng công nghệ khí hóa sinh khối kết hợp hệ thống trang thiết bị bằng inox không chỉ đáp ứng các tiêu chuẩn về vệ sinh an toàn thực phẩm mà còn góp phần giảm thiểu lượng khí thải carbon ra môi trường. Giải pháp kỹ thuật này giúp kiểm soát nhiệt độ sấy ổn định, giữ được hương vị tự nhiên của lá chè và giảm thiểu tác động tiêu cực đến không gian sống xung quanh.

Quá trình số hóa quản lý và định hướng phát triển thương hiệu

Năng lực tiếp cận công nghệ của đội ngũ quản lý tại Phú Đô được thể hiện qua các hoạt động chuyển đổi số trong vận hành và thương mại sản phẩm trà. Người nông dân tham gia chuỗi liên kết hiện đã áp dụng việc ghi nhật ký sản xuất điện tử trên phần mềm bằng điện thoại thông minh, laptop. Toàn bộ thông tin từ lịch trình bón phân, tưới nước, phun thuốc BVTV sinh học, đến thời điểm thu hoạch, chế biến, đóng gói…. được cập nhật lên hệ thống dữ liệu, giúp minh bạch hóa quy trình truy xuất nguồn gốc bằng mã quét QR gắn trên nhãn sản phẩm giúp cho người tiêu dùng dễ dàng truy vấn thông tin với độ chính xác cao, nhanh chóng và tiện lợi.

Về mặt thương mại, hợp tác xã cũng đa dạng hóa kênh tiếp cận khách hàng thông qua việc vận hành các gian hàng trên các sàn thương mại điện tử, website Traphudo.com và sử dụng mạng xã hội để giới thiệu sản phẩm, mở ra hướng đi mới trong việc phát triển kinh tế số tại khu vực vùng an toàn khu (ATK).

Hiệu quả từ việc chuẩn hóa chất lượng bước đầu mang lại những kết quả cụ thể về mặt thương hiệu. Sản phẩm trà tôm nõn Hoàng Gia của Hợp tác xã Trà an toàn Phú Đô đã vượt qua hàng trăm ứng viên nặng ký trên thế giới đọat giải đồng cuộc thi quốc tế uy tín, bên cạnh các chứng nhận OCOP cấp 3 sao và 4 sao tại thị trường nội địa được người tiêu dùng đón nhận. Thương hiệu trà Phú Đô hiện đã được đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, từng bước nâng cao uy tín, vị thế đối với ngành chè và người tiêu dùng xanh.

Đặc biệt năm 2024 HTX trà an toàn Phú Đô vinh dự là đơn vị duy nhất ngành chè Việt Nam được vinh danh Vua chuyển đối số nông nghiệp lần thứ nhất tại Bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn, tiếp đó là giải thưởng Top công nghiệp 4.0 Việt Nam lần thứ 3 năm 2024 tại Hà Nội.

Năm 2026 HTX tiếp được xướng tên tại Chương trình tác động vì Việt Nam số năm 2026 tại Hà Nội, với hai hạng mục tiêu biểu là: “Lãnh đạo sáng tạo và chuyển đổi số”; “Tiên Phong ứng dụng than sinh học KHKT vào sản xuất chè hữu cơ tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số”. Điểm qua những thành tựu danh giá, nổi bật trong nước và quốc tế mà HTX đã gặt hái được qua đó có thể khẳng định sự xứng đáng với danh hiệu “Lục đại danh trà Phú Đô, Thái Nguyên”.

Dữ liệu trên các nền tảng bản đồ số được liên kết với nhau tạo nên mô hình kết hợp giữa sản xuất chè hữu cơ và dịch vụ du lịch trải nghiệm sinh thái tại đây cũng nhận được những phản hồi tích cực từ khách tham quan. Việc kết hợp các yếu tố quy mô vùng nguyên liệu 2.600 ha, nhân sự quản trị đổi mới và công nghệ chế biến thân thiện môi trường là những cơ sở thực tế để Phú Đô khẳng định vị thế “Lục đại danh trà Phú Đô” trong Top các vùng chè trọng điểm chất lượng cao của tỉnh Thái Nguyên.
Bảo An