Chuyển dịch từ quy mô sản lượng sang kiểm soát tiêu chuẩn
Tại xã Phú Lạc, cây chè từ lâu đã đóng vai trò là xương sống kinh tế với tổng diện tích lên tới 1.101 ha, trong đó mảng chè kinh doanh cho thu hoạch đạt 1.064 ha. Tuy nhiên, trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường tiêu dùng, phương thức canh tác truyền thống dựa vào sản lượng đang dần được thay thế bằng các tiêu chuẩn quản lý chất lượng nghiêm ngặt. Tính đến nay, địa phương đã xây dựng được 309 ha chè đạt các chứng nhận an toàn, bao gồm 302 ha sản xuất theo quy chuẩn VietGAP và 7 ha đạt chứng nhận hữu cơ Việt Nam TCVN 11041-2:2017 tại Hợp tác xã chè Nhật Thức.
Sự chuyển dịch này không dừng lại ở mặt kỹ thuật trồng trọt mà đi liền với công tác quản trị vùng nguyên liệu. Việc có hơn 224 ha chè tại Phú Lạc chính thức được cấp mã số vùng trồng đã tạo ra nền tảng quan trọng giúp việc truy xuất nguồn gốc trở nên minh bạch. Đây là điều kiện bắt buộc nếu muốn đưa sản phẩm tiến sâu vào các hệ thống phân phối hiện đại hoặc hướng tới xuất khẩu chính ngạch. Để gia tăng quy mô, UBND xã Phú Lạc đang bắt tay với Trung tâm Khuyến nông và Môi trường tỉnh triển khai thêm 10 ha chè hữu cơ tại xóm Kiến Linh, đi kèm các cơ chế hỗ trợ trực tiếp cho người dân. Bước đi này nhằm giải quyết triệt để bài toán đồng nhất chất lượng, bảo vệ hệ sinh thái đất đai và tạo dư địa tăng giá trị cho từng búp chè tươi.
Lộ trình quy hoạch đến năm 2030 và yêu cầu tích hợp công nghệ
Thực tế tại Phú Lạc phản ánh quy hoạch tổng thể của tỉnh Thái Nguyên trong việc định hình lại chuỗi giá trị ngành hàng này. Theo định hướng chiến lược đến năm 2030, toàn tỉnh dự kiến duy trì ổn định quy mô khoảng 24.500 ha chè với tổng sản lượng búp tươi đạt 300.000 tấn hằng năm. Về mặt chất lượng, địa phương đưa ra chỉ tiêu 70% tổng diện tích phải đạt các tiêu chuẩn chứng nhận GAP hoặc hữu cơ, đồng thời 70% diện tích sản xuất được cấp mã số vùng trồng gắn liền với các quy định an toàn thực phẩm xuyên suốt chuỗi chế biến.
Bên cạnh các tiêu chuẩn canh tác, hạ tầng quản trị số được xác định là công cụ bắt buộc đối với các đơn vị tham gia chuỗi cung ứng. Tỉnh đặt mục tiêu 100% doanh nghiệp và hợp tác xã sở hữu vùng nguyên liệu phải áp dụng công nghệ số trong quản lý sản xuất và truy xuất nguồn gốc. Đồng thời, danh mục OCOP của tỉnh hướng tới mốc ít nhất 250 sản phẩm trà đạt từ 3 đến 5 sao, kết hợp việc đưa toàn bộ các dòng trà thương mại lên giao dịch tại các sàn thương mại điện tử.
Những mô hình chuyển đổi thực tế từ cấp xã chính là cơ sở kỹ thuật để toàn tỉnh hướng tới mục tiêu đạt tổng giá trị sản xuất 25.000 tỷ đồng từ cây chè vào năm 2030. Khi biên lợi nhuận của nông sản thô ngày càng thu hẹp do chi phí đầu vào tăng cao, việc chuẩn hóa dữ liệu vùng trồng và nâng cao tỷ lệ chứng nhận hữu cơ trở thành con đường thiết yếu để duy trì sức cạnh tranh cho thương hiệu chè bản địa.
Bảo An