Ý thức tiết kiệm vốn hình thành sẵn trong hầu hết mỗi người, nhất là lúc nhỏ tuổi. Tiền bỏ ống, bỏ vào bụng con lợn đất, trong hộp…mỗi khi được người lớn cho tặng hay lì xì dịp Tết. Khi lập thân, lập nghiệp, kiếm được tiền ý thức tiêu dùng sẽ đổi thay theo hoàn cảnh cùng sự tác động của ngoại cảnh.
“Khéo ăn thì no, khéo co thì ấm” là kết quả của việc chi tiêu hợp lý trong cuộc sống của con người theo hoàn cảnh thực tế. Mỗi lần ăn hàng quán, tận thấy thực khách dùng bữa ra sao, có dư thừa đồ ăn trên bàn, trên đĩa bát hay không hẳn sẽ nhận ra ý thức tiêu dùng của họ- tiết kiệm hay lãng phí.
Sẽ là sai lầm khi đánh đồng chi tiêu chặt chẽ, khoa học, hợp lý với tính cách sinh hoạt ky bo, kẹt xỉ, bủn xỉn, nhất là quan hệ xã hội. Tiết kiệm xét ở góc độ cá nhân hay xã hội luôn đối lập với tiêu dùng hoang phí, nhất là “vung tay quá trán” trong hoàn cảnh kinh tế bản thân, gia đình còn eo hẹp. Tiết kiệm hay lãng phí là biểu hiện văn hoá trong đời sống mỗi gia đình, cộng đồng, xã hội. Nó gắn liền với lợi ích riêng chung. Lại cần nghiêm khắc phê bình tư tưởng cái gì là của mình thì tiết kiệm còn của công thì cứ xài cho đã. Từ lâu, lãng phí của công đã từng bị luật pháp coi là tội.
Cuộc đấu tranh phòng chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí được Đảng xác định là cuộc chiến chống giặc “nội xâm”. Lãng phí là căn bệnh trầm kha, kéo dài nhiều năm. Đấu tranh nhằm chữa trị triệt để căn bệnh này gặp không ít khó khăn bởi không phải vụ việc nào cũng dễ nhận diện, cân đo đong đếm định lượng, quy trách nhiệm cụ thể cá nhân để xử lý.
Tiết kiệm, chống lãng phí thời gian, công sức, tài nguyên thiên nhiên, tài sản quốc gia như năng lượng hoá thạch, dầu khí, nắng, gió; lương thực, nguồn nhân lực, trí tuệ…mà người ta hay nói là tài sản công quốc gia thường xuyên được thể hiện trong nghị quyết của Đảng, Chính phủ, thường xuyên được Tổng Bí thư, Thủ tướng Chính phủ lưu ý, nhấn mạnh khi triển khai các dự án trọng điểm của quốc gia. Gần đây, môi trường chính trị và thị trường năng lượng thế giới biến động mạnh, đang tác động đến thị trường nước ta, Chính phủ đã kêu gọi doanh nghiệp, mỗi người dân và toàn xã hội cần nâng cao ý thức tiết kiệm năng lượng bằng những việc làm thiết thực như chuyển từ sử dụng xe máy, xe ô tô cá nhân sang đi xe công, xe điện.
Ở tầm quốc gia, lĩnh vực nào cũng phải nghĩ đến dự phòng, tích trữ “ăn hôm nay phải nghĩ đến ngày mai”. Chủ động phòng ngừa những biến động khó lường của thời cuộc bằng xây dựng kế hoạch chi tiêu cụ thể, tiết kiệm nhất là những mặt hàng chiến lược, những nguyên vật liệu, sản phẩm nước ta không có, quý hiếm, trữ lượng nhỏ; chủ động phòng, chống lãng phí trong quá trình sắp xếp lại giang sơn, thực hiện chính quyền địa phương hai cấp trong đó có sử dụng tài sản công, trụ sở, phương tiện làm việc dư thừa; nhân lực; không sửa chữa, nhất là xây mới nhà làm việc mới; chủ động phát hiện, kịp thời xử lý những dự án đầu tư không hiệu quả, công trình “đắp chiếu” kéo dài nhiều năm gây lãng phí tài sản công, đã được dư luận phản ánh, báo chí điều tra, công khai minh bạch “ nói có sách, mách có chứng”.
Quá trình hội nhập sâu, toàn diện với thế giới đã cho thấy các quốc gia đều phải thích nghi với những tác động tích cực và tiêu cực do khách quan. Ý thức tiết kiệm phải luôn gắn liền với giải pháp chống lãng phí của mỗi cá nhân, tổ chức, cơ quan, đơn vị, quốc gia, đất nước. Các nước có nền kinh tế phát triển, được xếp vào tốp đầu thế giới đều đi lên bởi ý thức tiết kiệm, kiên định, kiên trì chống lãng phí được thể hiện bằng những hành động cụ thể, thiết thực, quyết liệt trong đời sống sinh hoạt hàng ngày của mọi người, không phân biệt vị trí xã hội. Gia đình, nhà trường, xã hội cần tiếp tục đẩy mạnh giáo dục, giám sát, xây dựng ý thức thực hành tiết kiệm để bất cứ ai cũng biết hổ thẹn mỗi khi gây lãng phí. Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí phải trở thành văn hoá, đức tính, niềm tự hào của dân tộc.