Năm 2025 đã ghi dấu ấn lịch sử với ngành xe máy Việt Nam khi tổng sản lượng xuất xưởng đạt kỷ lục hơn 3,4 triệu chiếc, tăng 9,9% so với năm 2024. Song điều đáng chú ý hơn là sự dịch chuyển cơ cấu sản phẩm: trong khi doanh số xe máy xăng của các thành viên Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM) giảm nhẹ 1,5%, thì xe máy điện lại tăng trưởng vũ bão, chiếm tới 23,5% tổng thị trường - tương đương gần 800.000 xe được tiêu thụ.
Theo dữ liệu từ tổ chức nghiên cứu thị trường quốc tế Motorcycles Data, Việt Nam đã vươn lên trở thành thị trường xe hai bánh điện lớn thứ 3 thế giới, chỉ sau Trung Quốc và Ấn Độ. Đây là cú bứt phá ngoạn mục của một thị trường mà chỉ vài năm trước vẫn còn gần như vắng bóng xe điện. Bước sang năm 2026, đà tăng trưởng này được kỳ vọng sẽ còn mạnh mẽ hơn khi nhiều yếu tố hội tụ cùng một lúc: chính sách thắt chặt khí thải, hạ tầng sạc mở rộng, và các thương hiệu lớn đồng loạt tung ra chiến lược điện hóa nghiêm túc.
Xe điện tiếp tục mở rộng thị phần trong năm 2026
VinFast dẫn đầu, Honda và Yamaha tăng tốc
VinFast tiếp tục giữ vững ngôi đầu thị phần xe máy điện với con số ấn tượng: 406.453 xe máy điện bàn giao cho khách hàng trong năm 2025, tăng gần 500% so với năm 2024. Thành tích này giúp hãng xe Việt chính thức vượt qua Yamaha, leo lên vị trí thứ hai toàn thị trường xe hai bánh, chỉ sau Honda. Dòng xe Evo đóng vai trò đầu tàu khi chiếm hơn 50% tổng doanh số của VinFast với 250.000 xe được tiêu thụ - phản ánh nhu cầu rất lớn cho phân khúc xe điện nhỏ gọn, giá tiếp cận.
Trong khi đó, Honda - thương hiệu nắm hơn 80% thị phần xe máy xăng tại Việt Nam - lần đầu tiên thể hiện tham vọng thực sự ở mảng xe điện ngay từ đầu năm 2026. Hãng Nhật chính thức định giá mẫu CUV e: ở mức 45 triệu đồng (không kèm pin) và 65 triệu đồng (kèm pin), đồng thời ra mắt mẫu UC3 được lắp ráp tại Việt Nam với động cơ 6.000W, tốc độ tối đa 80km/h. Đây là sản phẩm chiến lược nhắm vào phân khúc trung cấp để cạnh tranh trực diện với VinFast.
Yamaha cũng không đứng ngoài cuộc. Từ năm 2026, hãng xe Nhật triển khai dịch vụ đổi pin và giao pin tận nơi cho mẫu NEO's tại Hà Nội và TP.HCM - bước đầu trong lộ trình điện hóa sản phẩm của mình. Các thương hiệu khác như Yadea (Trung Quốc) tăng 61,6%, Pega tăng 60%, Dibao tăng tới 75% doanh số trong năm 2025, cho thấy miếng bánh thị phần xe điện đang thu hút ngày càng đông tay chơi.
Nếu như năm 2025 là cuộc đua về sản phẩm, thì năm 2026 được dự báo sẽ chứng kiến một cuộc cạnh tranh khốc liệt hơn ở tầng hạ tầng năng lượng. Hai mô hình đang song song phát triển: sạc cố định tại trạm và đổi pin linh hoạt.
VinFast đang dẫn đầu cuộc đua hạ tầng với mạng lưới hơn 2.000 trạm sạc và khoảng 40.000 cổng sạc trải dài 34 tỉnh thành, đạt tiêu chuẩn quốc tế châu Âu. Song song đó, hãng đặt mục tiêu vận hành khoảng 45.000 tủ đổi pin trên toàn quốc ngay trong quý I/2026 - biến việc nạp năng lượng cho xe điện nhanh chóng như đổ xăng.
Honda Việt Nam lên kế hoạch triển khai hệ thống trạm đổi pin e:Swap và trạm sạc nhanh tại gần 800 đại lý HEAD trên toàn quốc từ giữa năm 2026. Đây là hệ thống đổi pin đã được thương mại hóa từ năm 2022, cho phép người dùng hoàn tất nạp năng lượng chỉ trong vài phút. Khi lợi thế về thời gian nạp năng lượng của xe xăng không còn nữa, rào cản tâm lý với người tiêu dùng cũng dần được tháo gỡ.
Chính sách thúc đẩy: Động lực từ nhà nước
Một yếu tố then chốt thúc đẩy làn sóng xe điện trong năm 2026 chính là chính sách. Từ ngày 1/7/2026, Hà Nội bắt đầu thí điểm áp dụng vùng phát thải thấp (LEZ) tại một số phường thuộc vành đai 1 - nơi xe máy xăng sẽ bị hạn chế lưu thông. Lộ trình này sẽ mở rộng ra toàn bộ vành đai 1, một phần vành đai 2 vào năm 2028 và khu vực trong vành đai 3 từ năm 2030.
Khảo sát của Công ty nghiên cứu thị trường Asia Plus thực hiện cuối quý 3/2025 cho thấy tâm lý người tiêu dùng đang rõ ràng nghiêng về xe điện: có tới 54% số người được hỏi cho biết sẽ chọn xe máy điện cho lần mua tiếp theo, trong khi chỉ 24% vẫn chọn xe xăng. Riêng tại Hà Nội - địa phương chịu tác động trực tiếp nhất từ chính sách LEZ - tỷ lệ người ủng hộ xe điện lên tới 60%.
Nhóm khách hàng trẻ đang là lực lượng dẫn dắt xu hướng này khi ưu tiên ba yếu tố: chi phí vận hành thấp, tính kết nối thông minh và giá trị "xanh". Sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng, kết hợp với áp lực chính sách, đang tạo ra một làn sóng chuyển đổi không thể đảo ngược.
Tuy nhiên, dù triển vọng rất sáng sủa, thị trường xe điện Việt Nam vẫn đối mặt với không ít thách thức. Việt Nam hiện chưa có tiêu chuẩn kỹ thuật thống nhất cho hệ thống tủ đổi pin xe máy điện, khiến mỗi địa phương phải tự xây dựng quy định riêng. TP.HCM đã yêu cầu các doanh nghiệp lắp đặt tủ đổi pin phải đảm bảo tính tương thích giữa nhiều dòng xe, đồng thời tuân thủ nghiêm ngặt về an toàn cháy nổ và mỹ quan đô thị.
Về phía doanh nghiệp, cuộc chiến không chỉ là bán xe mà còn là xây dựng chuẩn hạ tầng năng lượng. Honda dù mạnh về mạng lưới đại lý nhưng vẫn chưa có mẫu xe phổ thông dưới 30 triệu đồng để cạnh tranh trực tiếp với dòng Evo của VinFast trước thời điểm LEZ có hiệu lực. Cuộc đua thực sự sẽ được phán xét sau mốc tháng 7/2026, khi chính sách vùng phát thải thấp chính thức đi vào cuộc sống và người tiêu dùng phải đưa ra lựa chọn dứt khoát.
Nhìn vào tổng thể, bức tranh thị trường xe điện Việt Nam năm 2026 đang hiện ra với những gam màu đối lập nhưng đầy hứa hẹn: xe xăng mất dần thị phần trong khi xe điện liên tục lập kỷ lục mới; cạnh tranh sản phẩm nhường chỗ cho cạnh tranh hệ sinh thái; và người tiêu dùng đang nhanh chóng thay đổi tư duy. Năm 2026, có lẽ sẽ là năm mà Việt Nam thực sự bước vào kỷ nguyên giao thông điện.
Tiến Hoàng