Theo thông tin từ Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) đã ban hành Thông báo số 27 năm 2026 nhằm hướng dẫn triển khai các nội dung liên quan đến Lệnh 280 về quản lý đăng ký doanh nghiệp sản xuất thực phẩm nước ngoài xuất khẩu vào Trung Quốc.
Ảnh minh họa
Trước đó, nội dung của thông báo này đã được Cục Xuất nhập khẩu chuyển tới các cơ quan liên quan thông qua Văn bản số 315/XNK-NH ngày 31/3/2026. Theo quy định mới, đối với các sản phẩm thuộc diện quản lý theo Lệnh 280, doanh nghiệp khi đăng ký mã xuất khẩu phải có thư giới thiệu chính thức từ cơ quan có thẩm quyền của nước xuất khẩu. Việc xem xét cấp mã sẽ dựa trên nhiều tiêu chí như mức độ rủi ro an toàn thực phẩm, tỷ lệ lô hàng vi phạm, các sự cố an toàn thực phẩm từng phát sinh cũng như mức độ phù hợp với thông lệ quản lý quốc tế.
Cục Xuất nhập khẩu cho biết, GACC cũng sẽ không áp dụng cơ chế gia hạn tự động mã đăng ký trong một số trường hợp cần cập nhật và thẩm tra thủ công thông tin doanh nghiệp, hoặc khi việc đánh giá hệ thống quản lý của cơ quan có thẩm quyền và doanh nghiệp phải thực hiện trực tiếp. Ngoài ra, các sự cố đột xuất liên quan đến sản phẩm ở cấp độ quốc gia, ngành hàng hoặc khu vực cũng có thể khiến doanh nghiệp bị xem xét lại điều kiện gia hạn.
Theo danh mục và kết quả đánh giá rủi ro mà phía Trung Quốc công bố, có tới 17 trong tổng số 18 nhóm thực phẩm nhập khẩu vào nước này phải đăng ký doanh nghiệp theo hình thức có thư giới thiệu của cơ quan có thẩm quyền. Riêng nhóm trái cây đông lạnh hiện không thuộc diện này, ngoại trừ một số sản phẩm có quy định riêng trong nghị định thư song phương.
Về cơ chế gia hạn, phần lớn các nhóm sản phẩm vẫn được áp dụng hình thức gia hạn tự động. Tuy nhiên, thịt và các sản phẩm từ thịt, cùng tổ yến và sản phẩm từ tổ yến, không được hưởng cơ chế này do bị đánh giá thuộc nhóm có nguy cơ rủi ro cao.
Theo phân tích của Cục Xuất nhập khẩu, việc đánh giá rủi ro đối với 18 nhóm thực phẩm nhập khẩu của Trung Quốc được xây dựng dựa trên nhiều yếu tố, bao gồm nguồn nguyên liệu, quy trình sản xuất và chế biến, điều kiện vận chuyển, bảo quản, lịch sử vi phạm cũng như các tiêu chuẩn quản lý quốc tế.
Trong đó, sản phẩm yến và tổ yến được cảnh báo về nguy cơ tồn dư nitrit, nhôm và nguy cơ dịch bệnh. Dầu thực vật đối mặt nguy cơ nhiễm sinh vật gây hại, vấn đề biến đổi gen, chỉ số axit và chỉ số peroxit vượt ngưỡng.
Đối với nhóm bánh từ bột có nhân, phía Trung Quốc lưu ý các rủi ro liên quan đến an toàn thực phẩm trong quá trình sản xuất, vận chuyển và bảo quản.
Đáng chú ý, danh mục “ngũ cốc dùng làm thực phẩm” đã được điều chỉnh thành “nhóm gạo”. Các nguy cơ chính đối với mặt hàng này gồm nhiễm sinh vật gây hại, dư lượng kim loại nặng như cadimi, nguy cơ mất an toàn thực phẩm và gạo biến đổi gen.
Trong khi đó, rau củ sấy khô có nguy cơ tồn dư sulfur dioxide, phụ gia thực phẩm vượt mức cho phép và dư lượng kim loại nặng. Bột gia vị được cảnh báo về nguy cơ nấm mốc, chỉ số axit và peroxit vượt ngưỡng, cùng sự hiện diện của vi khuẩn Escherichia coli O157:H7, Salmonella và ethylene oxide (ETO).
Các loại hạt và hạt giống cũng nằm trong nhóm bị giám sát chặt do nguy cơ mất an toàn thực phẩm và lây lan dịch hại. Đối với sản phẩm sữa, GACC đặc biệt lưu ý nguy cơ lây truyền dịch bệnh từ động vật sang người, cùng các vi sinh vật gây bệnh như Listeria và Salmonella.
Trong khi đó, nhóm thủy sản đối mặt nhiều rủi ro liên quan đến dịch bệnh động vật thủy sản, dư lượng thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, vi sinh vật, ký sinh trùng, chất ô nhiễm vượt mức cho phép và các vi phạm về ghi nhãn.
Việc Trung Quốc tăng cường đánh giá và kiểm soát rủi ro đối với thực phẩm nhập khẩu được cho là sẽ tạo thêm áp lực cho doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, đặc biệt với các ngành hàng nông sản, thực phẩm chế biến và thủy sản vốn phụ thuộc lớn vào thị trường này. Các doanh nghiệp sẽ phải siết chặt hơn quy trình kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc và tuân thủ tiêu chuẩn an toàn thực phẩm nếu muốn duy trì ổn định hoạt động xuất khẩu sang Trung Quốc.