An ninh mạng: Bệ đỡ cho đổi mới sáng tạo và niềm tin thị trường

Sự kiện quy tụ hơn 3.000 đại biểu đến từ các cơ quan lập pháp, quản lý nhà nước như Quốc hội, Bộ Công an, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ Tư pháp, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Nội vụ, cùng đại diện các doanh nghiệp công nghệ và định chế tài chính lớn trong và ngoài nước. Hội nghị Mã hóa tài sản thực Việt Nam 2026 do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA), Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia (NCA) và Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) phối hợp tổ chức. Trong bối cảnh mã hóa tài sản thực (RWA) đang trở thành phương thức huy động vốn mới giúp hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai chữ số theo Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, hội nghị là diễn đàn quan trọng để định hình một hạ tầng thị trường bảo đảm tính pháp lý, minh bạch và khả năng kiểm chứng.

Phát biểu khai mạc, ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch UBCKNN, nhận định RWA là xu hướng có ảnh hưởng lớn đối với tài chính toàn cầu, giúp khơi thông những nguồn lực còn “ngủ yên” trong nền kinh tế. Đối với Việt Nam, khi nhu cầu vốn cho hạ tầng, sản xuất và đổi mới sáng tạo ngày càng lớn, đây là hướng đi giàu tiềm năng nhưng cần được nghiên cứu nghiêm túc, triển khai thận trọng. Ông Hải nhấn mạnh thị trường tài sản mã hóa nói chung và RWA nói riêng chỉ có thể phát triển bền vững khi dựa trên cơ sở pháp lý rõ ràng, dòng tiền minh bạch, hạ tầng an toàn và nhà đầu tư được bảo vệ.

Đại tá, TS. Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an đưa ra quan điểm rõ ràng: "An ninh mạng không phải là rào cản của đổi mới sáng tạo. Ngược lại, an ninh mạng chính là điều kiện để đổi mới sáng tạo phát triển bền vững và tạo dựng niềm tin cho thị trường".

Đại tá, TS. Nguyễn Hồng Quân nhấn mạnh, trong môi trường số, khi dữ liệu, tài sản, danh tính và giao dịch đều vận hành trên nền tảng công nghệ, yêu cầu an ninh mạng không chỉ dừng ở góc độ kỹ thuật mà mở rộng sang bảo vệ an ninh kinh tế, an ninh dữ liệu và quyền lợi hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Làm rõ hơn các rủi ro kỹ thuật, Thượng tá, TS. Nguyễn Thành Chung (A05) cho biết, từ năm 2020 đến đầu năm 2025, thế giới ghi nhận hơn 660 vụ tấn công mạng trong lĩnh vực tài sản mã hóa, gây thiệt hại gần 13 tỷ USD; riêng từ đầu năm 2026 đến nay, tổn thất tiếp tục ở mức khoảng 800 triệu USD. Rủi ro chủ yếu xuất phát từ đặc tính kỹ thuật của blockchain, mức đầu tư an ninh hạn chế và sự hấp dẫn của thị trường đối với tội phạm mạng. Bên cạnh rủi ro kỹ thuật, Thượng tá Lê Thị Thế Hoàng, Phó Trưởng phòng 2, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03), Bộ Công an, cũng đưa ra cảnh báo về các thủ đoạn dựng dự án token ảo để chiếm đoạt tài sản và lợi dụng tài sản mã hóa để rửa tiền xuyên biên giới, đặt ra yêu cầu cấp bách về việc nâng cao năng lực nhận diện sớm và giám sát dòng tiền.

Phân tích về cấu trúc thị trường, ông Phan Đức Trung, Chủ tịch VBA, cho biết dòng vốn vào RWA trong năm 2025 đã tăng khoảng 300%. Tuy nhiên, trở ngại lớn nhất hiện nay không nằm ở công nghệ mà ở việc xây dựng niềm tin. Ông Trung khẳng định blockchain không thể biến một tài sản kém chất lượng thành tài sản tốt; niềm tin phải bắt đầu từ dữ liệu đáng tin cậy về tài sản thực và danh tính có thể kiểm chứng. Do đó, cấu trúc thị trường cần được xây dựng theo trình tự từ tài sản thực, hạ tầng dữ liệu tin cậy, pháp lý phù hợp rồi mới đến token và sàn giao dịch. Với lợi thế quy mô nhu cầu bán lẻ lớn khi có khoảng 200 tỷ USD tài sản mã hóa đi qua thị trường và 17 triệu ví hoạt động, Việt Nam sở hữu nền tảng quan trọng để số hóa thị trường vốn nếu xây dựng đầy đủ các lớp dữ liệu và cơ chế phân phối này.

Tại phiên thảo luận “Đối thoại công - tư: Nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp kiến thiết, quốc gia thịnh vượng”, các chuyên gia và nhà quản lý đã thảo luận sâu về việc cân bằng giữa đổi mới sáng tạo và quản trị rủi ro. PGS.TS. Đặng Văn Thanh, Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Ngân sách của Quốc hội khóa XI, nhận định việc chuyển nhượng tài sản trên sổ cái phân tán tạo thuận lợi cho huy động vốn quốc tế nhưng đòi hỏi năng lực quản trị rủi ro ở tầm quốc gia để bảo đảm an toàn hệ thống tài chính. GS.TS. Phan Trung Lý, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội Khóa XIII, cũng nhấn mạnh khuôn khổ pháp luật cần hoàn thiện từng bước để vừa bảo đảm an ninh, vừa thúc đẩy thị trường. Đại diện cơ quan quản lý, ông Tô Trần Hòa, Phó Trưởng ban Phát triển thị trường chứng khoán UBCKNN, chia sẻ khuôn khổ thí điểm hiện nay được thiết kế theo hướng “vừa chặt, vừa mở”, đòi hỏi các tổ chức dịch vụ đáp ứng yêu cầu cao về tài chính và công nghệ. Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Minh Thơ, Phó Cục trưởng Cục Phòng, chống rửa tiền, Ngân hàng Nhà nước, lưu ý rằng bên cạnh việc hoàn thiện khung pháp lý theo tiêu chuẩn của FATF, Việt Nam cần chứng minh hiệu quả thực thi trên thực tế và tăng cường phối hợp công - tư trong giám sát, chống tài trợ khủng bố.

Mở rộng tầm nhìn ra khu vực tại phiên thảo luận “Từ kinh nghiệm quốc tế tới thực tế Việt Nam”, ông Wookeun Yoon, chuyên gia từ Văn phòng Nghiên cứu Kinh tế Vĩ mô ASEAN+3 (AMRO), lưu ý token hóa không tự động giải quyết các hạn chế về thanh khoản, các dự án thành công thường tập trung vào tài sản tài chính truyền thống dựa trên các cấu trúc pháp lý đã được kiểm chứng. Bà Lê Vũ Hương Quỳnh, Giám đốc Phát triển khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Tether, và ông SB Seker, Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Binance, đều đồng tình rằng khả năng kết nối thanh khoản quốc tế và thiết kế sản phẩm từ nhu cầu thực tế của người dùng là điều kiện tiên quyết để tiếp cận nguồn vốn toàn cầu. Áp dụng vào thực tiễn trong nước, ông Kevin Iwanaga, Giám đốc Chiến lược và Kết nối tại Trung tâm Tài chính Quốc tế Đà Nẵng, cho biết định hướng của trung tâm là xây dựng hệ sinh thái tài chính số có quản lý thông qua cơ chế sandbox kiểm soát chặt chẽ về chủ thể, phạm vi và giới hạn giao dịch. Hiệu quả của mô hình này sẽ được đo lường bằng chất lượng dòng vốn thực tế huy động được cho các doanh nghiệp Việt Nam.

Hội nghị Mã hóa tài sản thực Việt Nam 2026 bao gồm ba phiên làm việc chuyên sâu, lần lượt thảo luận về khung pháp lý, quản trị rủi ro; các giải pháp công nghệ nâng cao thanh khoản; và ứng dụng RWA vào thị trường bất động sản, hạ tầng Web3 cùng phát triển nhân lực. Sự kiện có sự đồng hành của nhiều đối tác lớn trong và ngoài nước như Tether, Binance, BIGOD, OpenLive, OKX, ONFA Fintech USA, Liminal Custody, Aifin Technologies Holdings, SotaTek, Sàn Giao dịch Tài sản Mã hóa Techcom (TCEX), Công ty Xây dựng Thủy lợi Lâm Đồng, Sàn Giao dịch Tài sản Mã hóa Sacom (SCEX), Polaris Holdings, ONFA và AccessTrade, góp phần mở ra cơ hội đưa Việt Nam trở thành điểm đến mới của dòng vốn và công nghệ tài chính số trong khu vực.

Hoàng Nhung