Khi không còn các bộ phận trung gian, chính quyền hai cấp phát huy tốt và kịp thời vai trò lãnh chỉ đạo cũng như đồng hành với người dân.
Kịp thời, đồng bộ
Ngay từ khi bão số 13 còn ở ngoài khơi, các tỉnh miền Trung - Tây Nguyên đã đồng loạt ban hành công điện khẩn, kích hoạt hệ thống phòng chống thiên tai ở mức cao nhất. Trung tâm chỉ huy tiền phương được thành lập ngay tại các vùng trọng yếu để theo dõi sát diễn biến và điều phối trực tiếp giữa chính quyền địa phương với các lực lượng hỗ trợ.
Sự vào cuộc của Chính phủ thể hiện rất rõ qua việc Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà có mặt tại khu vực ven biển Quảng Ngãi - Gia Lai - Đắk Lắk- Lâm Đồng- Khánh Hòa, chỉ đạo tại chỗ công tác ứng phó và sơ tán dân. Cùng thời điểm, Quân khu 5 tăng cường hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ cùng phương tiện cơ giới, ém quân tại các khu vực xung yếu, phối hợp với địa phương chằng chống nhà cửa, bảo vệ công trình công cộng, trường học, doanh nghiệp và hỗ trợ người dân di dời an toàn.
Ở cơ sở, chính quyền cấp xã, phường trở thành tuyến đầu trực tiếp đi từng hộ dân, vận động sơ tán, kiểm tra khu vực nguy hiểm, huy động lực lượng “4 tại chỗ”. Nhờ sự chỉ đạo thống nhất từ tỉnh xuống cơ sở, mọi khâu ứng phó được triển khai gần như đồng loạt và ăn khớp. Cơ chế điều hành mới: hai cấp rõ ràng, gọn nhẹ đã chứng minh hiệu quả trong tình huống khẩn cấp, khi mọi mệnh lệnh đều đến nhanh và thực hiện ngay.
Các lực lượng chức năng nhanh chóng sơ tán an toàn người dân trước khi bão đổ bộ.
Phản ứng nhanh và hiệu quả
Một trong những dấu ấn lớn lần này là cách chính quyền cơ sở vận hành thực tế. Ở nhiều xã ven biển, cán bộ, công an, dân quân đã đến từng nhà hướng dẫn chằng chống mái, thu dọn vật dụng, đưa người già và trẻ nhỏ đến nơi trú ẩn. Ở các khu vực Tây Nguyên, chính quyền cơ sở phối hợp với lực lượng vũ trang giúp dân sơ tán, di chuyển gia súc, bảo vệ kho lương, đảm bảo không để hộ nào bị cô lập khi bão đến.
Sau khi bão đổ bộ, các địa phương nhanh chóng chuyển sang trạng thái khắc phục. Hệ thống điện, giao thông, nước sạch, môi trường được khôi phục từng phần ngay sau bão tan. Các trường học, trạm y tế, công sở được dọn dẹp, sửa chữa khẩn trương để người dân sớm ổn định sinh hoạt.
Công điện sớm, chỉ đạo sát và lực lượng “tại chỗ - gần dân” chính là ba yếu tố tạo nên hiệu quả. Việc rút ngắn tầng nấc hành chính giúp lãnh đạo cấp tỉnh điều hành trực tiếp đến cơ sở, còn chính quyền xã, phường thì chủ động hơn trong thực thi nhiệm vụ. Họ không chờ chỉ đạo bổ sung mà chủ động xử lý tình huống phát sinh, thể hiện rõ tinh thần “chính quyền phục vụ, chính quyền hành động”.
Cùng lúc, các hồ thủy điện lớn trong khu vực cũng được vận hành đúng quy trình: có kế hoạch xả lũ sớm, thông báo trước cho hạ du, phối hợp chặt với chính quyền địa phương để tránh bất ngờ. Đây là một điểm sáng trong công tác phòng ngừa rủi ro, cho thấy các đơn vị sản xuất điện năng cũng đã trở thành một phần của “mạng lưới ứng phó tổng hợp”.
Các lực lượng tham gia dọn vệ sinh môi trường, ổn định cuộc sống người dân sau bão.
Từ ứng phó thiên tai đến bài học quản trị
Nếu ứng phó bão là phép thử khả năng điều hành tức thời thì khắc phục hậu quả là thước đo năng lực quản trị lâu dài. Sau bão, các tỉnh đã nhanh chóng tổ chức đánh giá thiệt hại, cấp phát hỗ trợ khẩn cấp, bố trí nơi ở tạm, khôi phục hạ tầng thiết yếu. Ở nhiều địa phương, lực lượng quân đội và dân quân tiếp tục ở lại hỗ trợ người dân dựng lại nhà cửa, sửa đường, khơi thông kênh mương.
Nhưng giá trị lớn nhất không chỉ nằm ở những con số thiệt hại được giảm thiểu mà ở sự vận hành đồng bộ của bộ máy công quyền- nơi mà từng cấp, từng cá nhân đều hiểu rõ vai trò của mình và hành động đúng vị trí. Chính quyền hai cấp gọn nhưng hiệu quả đã cho thấy khả năng điều hành theo hướng gần dân, sát dân, và chịu trách nhiệm cụ thể.
Cơn bão số 13 cũng giúp nhận diện rõ hơn những khoảng trống cần tiếp tục khắc phục; đó là vẫn còn nơi thông tin chưa kịp, còn điểm xung yếu chưa có phương tiện đủ mạnh… nhưng nhìn tổng thể, sự phản ứng chủ động, linh hoạt, có tổ chức đã chứng minh một bước tiến dài trong năng lực quản lý của hệ thống chính quyền mới.
Giúp dân lợp lại nhà do bão số 13 gây ra.
Niềm tin sau bão
Thiên tai là phép thử khắc nghiệt nhất nhưng cũng là cơ hội để củng cố niềm tin giữa Nhà nước và nhân dân. Trong cơn bão vừa qua, người dân không còn cảm giác đơn độc; họ thấy sự hiện diện của chính quyền, của lực lượng vũ trang, của cả một hệ thống đang cùng hành động để bảo vệ an toàn cho cộng đồng.
Khi niềm tin ấy được bồi đắp từ những việc làm cụ thể như: một công điện sớm, một chuyến xe sơ tán, một mái nhà được chằng lại đúng lúc… thì hiệu quả của chính quyền không còn là các con số trong báo cáo nữa mà là cảm nhận thật trong lòng dân.
Bão tan, nước rút, cuộc sống trở lại bình thường. Nhưng điều đọng lại sâu sắc nhất chính là hình ảnh một chính quyền hai cấp đang vận hành nhịp nhàng, quyết liệt và thực sự vì dân. Thiết nghĩa đây mới chính là thước đo đáng tin cậy nhất của năng lực quản trị hôm nay./.