Đền Bảo Hà là nơi thờ Đức Thánh Hoàng Bảy – vị danh tướng tài ba của triều Lê, người có công lớn trong bảo vệ biên cương phía Bắc của Tổ quốc vào cuối thế kỷ XVIII. Theo sử liệu và truyền thuyết dân gian, trong bối cảnh vùng phủ Quy Hóa liên tục bị giặc phương Bắc xâm nhập, triều đình đã cử vị tướng thứ bảy họ Nguyễn lên trấn thủ vùng biên ải. Ông đã tổ chức lực lượng quân thủy, quân bộ tiến dọc sông Hồng đánh đuổi giặc ngoại xâm, giải phóng vùng Văn Bàn, xây dựng Bảo Hà trở thành căn cứ quân sự vững chắc.
Đền Bảo Hà (tỉnh Lào Cai) là nơi thờ Đức Thánh Hoàng Bảy – vị danh tướng tài ba của triều Lê, người có công lớn trong bảo vệ biên cương phía Bắc của Tổ quốc vào cuối thế kỷ XVIII.
Không chỉ là người anh hùng chống giặc giữ nước, Đức Ông còn có công chiêu dân lập ấp, khuyến khích đồng bào các dân tộc khai khẩn ruộng nương, phát triển nghề khai mỏ, góp phần xây dựng vùng đất biên cương ngày càng trù phú. Trong một trận chiến không cân sức với quân xâm lược phương Bắc, ông đã anh dũng hy sinh. Thi hài của ông theo dòng sông Hồng trôi về Bảo Hà và được nhân dân địa phương an táng, lập đền thờ để đời đời tưởng nhớ công lao to lớn của vị anh hùng dân tộc.
Với những đóng góp to lớn ấy, các triều vua nhà Nguyễn đã sắc phong ông là “Thần Vệ Quốc”, ban tặng danh hiệu “Trấn An Hiển Liệt”. Hàng năm, vào ngày 17 tháng 7 âm lịch – ngày giỗ Đức Thánh Hoàng Bảy – nhân dân và du khách thập phương lại tụ hội về Đền Bảo Hà dâng hương tưởng niệm, cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
Ngày 5/7/1997, Đền Bảo Hà được Nhà nước xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia. Đặc biệt, tín ngưỡng thờ Quan Hoàng Bảy gắn với thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt đã góp phần làm nên giá trị đặc sắc của di tích, trở thành một bộ phận quan trọng trong đời sống văn hóa tinh thần của cộng đồng.
Nhằm tiếp tục bảo tồn và phát huy các giá trị lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng của di tích, đồng thời thiết thực kỷ niệm 10 năm ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, UBND xã Bảo Hà sẽ tổ chức Lễ hội Đền Bảo Hà năm 2026 với quy mô cấp xã, diễn ra từ ngày 13 đến ngày 29/8/2026 (tức từ ngày 1 đến ngày 17 tháng 7 âm lịch).
Lễ hội năm nay mang ý nghĩa đặc biệt khi là năm thứ hai được tổ chức sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời đánh dấu chặng đường một thập kỷ gìn giữ và lan tỏa những giá trị của di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Thông qua các hoạt động lễ hội, địa phương hướng tới mục tiêu tôn vinh giá trị tín ngưỡng thờ Quan Hoàng Bảy, giáo dục truyền thống yêu nước và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, nâng cao ý thức trách nhiệm của cộng đồng trong công tác bảo tồn di sản văn hóa dân tộc.
Phần lễ được tổ chức trang nghiêm với nhiều nghi thức truyền thống như lễ cáo yết và hầu khai hội, lễ cầu an và thả đèn hoa đăng, lễ tế truyền thống, lễ cúng khao quân, lễ dâng lễ của các đoàn đại biểu, lễ giỗ Đức Thánh Hoàng Bảy cùng nghi thức rước kiệu quy mô lớn qua các tuyến đường trung tâm của xã Bảo Hà.
Lễ hội truyền thống Đền Bảo Hà năm 2025.
Bên cạnh đó, phần hội được tổ chức phong phú, hấp dẫn với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch đặc sắc như chương trình nghệ thuật “Sắc màu Văn hóa Bảo Hà 2026”, triển lãm chuyên đề về thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt, giải cờ tướng, giải đua mảng lần thứ nhất, các môn thể thao dân gian, hội thi mâm lễ dâng Ông cùng không gian văn hóa các dân tộc với các hoạt động trình diễn nghề thủ công truyền thống, giới thiệu sản phẩm OCOP và trải nghiệm văn hóa cộng đồng.
Điểm nhấn của lễ hội sẽ là chương trình nghệ thuật chào mừng đêm 28/8 với tiết mục hát văn giá Đức Ông Hoàng Bảy được dàn dựng công phu, kết hợp công nghệ sân khấu hiện đại, cùng chương trình khai hội sáng ngày 29/8 tái hiện sử thi về thân thế, sự nghiệp và công lao của Đức Thánh Hoàng Bảy trong sự nghiệp bảo vệ biên cương Tổ quốc.
Lễ hội Đền Bảo Hà năm 2026 không chỉ là dịp tri ân công đức của bậc tiền nhân mà còn là cơ hội quảng bá hình ảnh vùng đất Bảo Hà linh thiêng, giàu truyền thống lịch sử và bản sắc văn hóa. Đây cũng là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển du lịch văn hóa tâm linh, dịch vụ và kinh tế - xã hội của địa phương, góp phần đưa Bảo Hà trở thành điểm đến hấp dẫn trên bản đồ du lịch của Lào Cai và khu vực Tây Bắc.
Giữa nhịp sống hiện đại, những giá trị lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng được gìn giữ tại Đền Bảo Hà vẫn tiếp tục lan tỏa, kết nối quá khứ với hiện tại, hun đúc lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và khát vọng xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.
Thanh Phong – Lê Hải