Trước thềm kỳ họp, Bộ Chính trị ban hành Kết luận số 96 về định hướng trọng tâm hoạt động giám sát của Quốc hội khóa XVI. Trong đó, yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy và phương thức giám sát, chú trọng những vấn đề thực tiễn, những nội dung nổi lên được nhân dân quan tâm. Đây được xem là một trong những yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát, đưa hoạt động của Quốc hội ngày càng gần hơn với đời sống.
Ảnh minh họa
Chất vấn và trả lời chất vấn tại các kỳ họp Quốc hội từ lâu được xem là một trong những hoạt động nhận được sự quan tâm lớn của cử tri. Qua mỗi phiên chất vấn, những vấn đề được dư luận quan tâm được đưa lên nghị trường, trao đổi trực tiếp, làm rõ trách nhiệm và hướng xử lý.
Đằng sau mỗi câu hỏi của đại biểu là những vấn đề được hình thành từ thực tiễn đời sống. Đó có thể là kiến nghị của người dân, những vướng mắc trong quá trình thực hiện chính sách, hay những vấn đề phát sinh trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Khi những tiếng nói ấy được chuyển tải đầy đủ đến nghị trường, hoạt động giám sát sẽ có thêm cơ sở thực tiễn để đi vào chiều sâu.
Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp cũng tạo điều kiện để đại biểu Quốc hội có thêm những cách thức tiếp cận gần gũi hơn với đời sống nhân dân. Thông qua tiếp xúc cử tri, khảo sát thực tế, làm việc với cơ sở và các cơ quan liên quan, đại biểu có thể tiếp nhận thông tin từ nhiều chiều, qua đó nhận diện rõ hơn những vấn đề đang đặt ra trong cuộc sống.
Điều quan trọng là phương thức giám sát cũng cần được đổi mới tương ứng. Những vấn đề mới của thực tiễn không thể chỉ được tiếp cận bằng cách làm cũ. Hoạt động giám sát cần hướng đến việc lắng nghe đầy đủ hơn, theo dõi đến cùng hơn và quan trọng là tạo được sự kết nối giữa ý kiến của người dân với quá trình hoạch định, thực thi chính sách.
Như Chủ tịch Quốc hội từng lưu ý, không để người dân góp ý rồi không biết ý kiến của mình đi đâu. Đây không chỉ là yêu cầu về trách nhiệm tiếp nhận thông tin mà còn đặt ra yêu cầu về hiệu quả của cả quá trình giám sát.
Cử tri là nguồn thông tin quan trọng đối với hoạt động của Quốc hội. Những ý kiến thẳng thắn, đa chiều, thậm chí có thể chưa dễ nghe, đều cần được tiếp nhận với tinh thần cầu thị và trách nhiệm.
Đối với đại biểu Quốc hội - những người được cử tri tín nhiệm trao gửi trách nhiệm đại diện - lắng nghe không chỉ dừng lại ở việc ghi nhận ý kiến. Quan trọng hơn là phải hiểu đúng vấn đề, phân tích đầy đủ nguyên nhân, tập hợp thông tin và phản ánh trung thực đến Quốc hội.
Càng có nhiều ý kiến được tiếp nhận, hoạt động giám sát càng có thêm cơ sở để nhận diện những vấn đề cần quan tâm. Đây cũng là cách phát huy tinh thần nhân dân tham gia vào quá trình quản trị xã hội, từ biết, bàn đến tham gia kiểm tra, giám sát.
Vì vậy, những nội dung phức tạp, nhiều chiều hay những kiến nghị cần thêm thời gian để tháo gỡ không nên trở thành lý do để né tránh. Ngược lại, đó có thể là những tín hiệu quan trọng giúp cơ quan chức năng nhìn rõ hơn những điểm còn chưa phù hợp trong thực tiễn.
Theo định hướng tại Kết luận số 96, hoạt động giám sát cần góp phần thúc đẩy phát triển, nâng cao hiệu lực quản trị, kiểm soát quyền lực, tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật; đồng thời chủ động nhận diện, cảnh báo sớm những vấn đề có thể phát sinh và thúc đẩy hành động phù hợp.
Để làm được điều đó, chương trình, kế hoạch giám sát hằng năm cần được xây dựng cụ thể, rõ nội dung, rõ trách nhiệm, rõ thời gian và kết quả cần đạt được. Sau mỗi hoạt động giám sát, việc ban hành kết luận, kiến nghị và theo dõi quá trình thực hiện là khâu có ý nghĩa quan trọng, giúp hoạt động giám sát không dừng lại ở việc phát hiện vấn đề mà hướng đến những chuyển biến cụ thể trong thực tiễn.
Khi kiến nghị sau giám sát được theo dõi, thực hiện nghiêm túc, hoạt động giám sát sẽ tạo ra giá trị lớn hơn: không chỉ nhận diện những vấn đề còn tồn tại mà còn góp phần hoàn thiện chính sách, nâng cao chất lượng tổ chức thực hiện và củng cố niềm tin của người dân.
Mỗi kỳ họp Quốc hội luôn nhận được sự quan tâm của cử tri và nhân dân cả nước. Thông qua báo chí, truyền thông và các nền tảng số, thông tin từ nghị trường được lan tỏa nhanh chóng, tạo điều kiện để người dân theo dõi, trao đổi và thể hiện chính kiến.
Trong dòng chảy thông tin đó, báo chí chính thống có vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin chính xác, có kiểm chứng, kịp thời truyền tải những nội dung từ Quốc hội và các cơ quan liên quan đến công chúng. Đồng thời, báo chí cũng là cầu nối đưa những vấn đề được xã hội quan tâm đến nghị trường, góp phần làm phong phú thêm nguồn thông tin phục vụ hoạt động giám sát.
Việc chủ động cung cấp thông tin, thực hiện nghiêm quy định về phát ngôn và cung cấp thông tin của các cơ quan, tổ chức sẽ giúp người dân có thêm nguồn thông tin đáng tin cậy để theo dõi hoạt động của Quốc hội. Cùng với đó, việc kịp thời làm rõ những thông tin chưa chính xác, tránh để thông tin thiếu kiểm chứng gây hoang mang trong dư luận cũng là yêu cầu đặt ra đối với công tác thông tin, truyền thông.
Từ nghị trường đến đời sống, từ ý kiến của cử tri đến hoạt động giám sát, báo chí có thể góp phần tạo nên một vòng kết nối thông tin hai chiều, trong đó tiếng nói của người dân được lắng nghe và thông tin về hoạt động của Quốc hội được chuyển tải đầy đủ, minh bạch đến xã hội.
Lòng tin của cử tri là nền tảng quan trọng đối với hoạt động của mỗi đại biểu Quốc hội, cả đại biểu chuyên trách và không chuyên trách. Niềm tin ấy được thể hiện qua những lá phiếu, nhưng cũng được tiếp nối mỗi ngày bằng sự lắng nghe, trách nhiệm và hiệu quả trong hoạt động đại diện.
Đổi mới hoạt động giám sát, vì thế, không chỉ là đổi mới phương thức làm việc mà sâu xa hơn là đổi mới cách tiếp cận với đời sống nhân dân. Khi đại biểu gần dân hơn, thông tin thực tiễn được tiếp nhận đầy đủ hơn, hoạt động giám sát được theo dõi đến cùng và những kiến nghị được chuyển hóa thành hành động cụ thể, vai trò đại diện của Quốc hội sẽ ngày càng được thể hiện rõ nét.
Trong kỷ nguyên mới, một Quốc hội gần dân, lắng nghe dân và hành động vì những vấn đề thiết thực của đời sống sẽ góp phần mở rộng không gian để nhân dân tham gia vào đời sống chính trị - xã hội. Từ đó, tiếng nói của người dân được chuyển tải kịp thời hơn, hiệu quả hơn, góp phần vào công cuộc xây dựng và phát triển đất nước.
VĂN HÙNG