Ngày 22/9, tại thành phố Huế, Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội phối hợp với Đoàn ĐBQH thành phố Huế tổ chức Hội nghị bồi dưỡng “Kỹ năng giám sát và chất vấn của ĐBQH”. Hội nghị diễn ra trong hai ngày 22 và 23/9, với hơn 200 đại biểu và hơn 90 công chức Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND các tỉnh, thành phố tham dự.
Tham dự hội nghị có Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội Nguyễn Hữu Đông; đại diện Thường trực Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, ĐBQH khóa XVI, lãnh đạo Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND các tỉnh, thành phố cùng các chuyên gia, báo cáo viên.
Về phía thành phố Huế có Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn ĐBQH thành phố Nguyễn Đình Trung; Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Phạm Đức Tiến; Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách thành phố Nguyễn Thị Sửu cùng lãnh đạo thành phố và các cơ quan, đơn vị.
Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Quốc hội Nguyễn Hữu Đông phát biểu khai mạc hội nghị
Giám sát phải làm rõ vấn đề, trách nhiệm
Phát biểu khai mạc, Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội Nguyễn Hữu Đông nhấn mạnh, trong ba chức năng hiến định của Quốc hội gồm lập pháp, giám sát tối cao và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước, hoạt động giám sát, trong đó có chất vấn, giữ vai trò quan trọng trong nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy Nhà nước.
Theo ông Nguyễn Hữu Đông, giám sát cần bắt đầu từ phát hiện những bất cập trong thực thi pháp luật, sau đó làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm, kiến nghị giải pháp và theo dõi kết quả thực hiện. Chất vấn là hình thức giám sát trực tiếp tại nghị trường, đòi hỏi đại biểu lựa chọn đúng vấn đề, đặt câu hỏi ngắn gọn, tập trung vào những nội dung cử tri và thực tiễn đang đặt ra.
Cùng với kiến thức pháp luật, ĐBQH cần được trang bị phương pháp thu thập, xử lý thông tin, phân tích chính sách, kỹ năng truy vấn, phản biện; tăng cường ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) trong khai thác, phân tích dữ liệu phục vụ hoạt động giám sát.
Ông Nguyễn Hữu Đông cho biết, công tác bồi dưỡng ĐBQH thời gian tới được triển khai xuyên suốt nhiệm kỳ, chú trọng chuyển đổi số, xây dựng kho tri thức số, tăng cường ứng dụng AI; phát huy đội ngũ báo cáo viên có kinh nghiệm và gắn bồi dưỡng đại biểu với nâng cao năng lực của bộ máy tham mưu, giúp việc.
Tại hội nghị, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội Cao Mạnh Linh trình bày chuyên đề về hoạt động giám sát của Quốc hội và vai trò của ĐBQH. Theo ông Cao Mạnh Linh, hoạt động giám sát cần chuyển mạnh theo hướng thực chất, dựa trên dữ liệu, chỉ số định lượng và bằng chứng rõ ràng; xác định những vấn đề cần tiếp tục thực hiện và theo dõi kết quả sau giám sát.
Tập trung những vấn đề có tác động rộng
Đề cập định hướng hoạt động giám sát nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, ông Hoàng Nam Hải, Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Dân nguyện và Giám sát, cho biết hoạt động giám sát tiếp tục được đổi mới về nội dung, phương thức; tập trung phát hiện sớm những bất cập trong chính sách, pháp luật và tổ chức thực hiện, góp phần nâng cao hiệu lực quản trị, kiểm soát quyền lực và thúc đẩy phát triển.
Nội dung giám sát tập trung vào những vấn đề lớn, mới phát sinh, có tác động rộng đến kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp. Quá trình giám sát phải dựa trên dữ liệu, bằng chứng thực tiễn, làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm, giải pháp và thời hạn khắc phục.
Tám nhóm nội dung trọng tâm được xác định gồm: hoàn thiện thể chế, pháp luật; tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; quản lý, sử dụng nguồn lực phát triển; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; văn hóa, giáo dục, phát triển con người; an sinh xã hội, quyền con người, quyền công dân; tài nguyên, môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu; quốc phòng, an ninh, đối ngoại và hội nhập quốc tế.
Chương trình giám sát hằng năm ưu tiên những vấn đề cử tri, Nhân dân quan tâm và các lĩnh vực có nguy cơ thất thoát, lãng phí hoặc sử dụng nguồn lực chưa hiệu quả; hạn chế trùng lặp với hoạt động thanh tra, kiểm toán, kiểm tra.
Đối với những nội dung chậm thực hiện, cần tăng cường đôn đốc, giải trình, chất vấn hoặc giám sát lại. Các nghị quyết, kết luận, kiến nghị cần xác định rõ vấn đề, trách nhiệm, yêu cầu và thời hạn thực hiện.
Nâng cao kỹ năng xử lý thông tin, ứng dụng AI
Phó Trưởng Đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng, giá trị của thông tin trong hoạt động giám sát nằm ở khả năng giúp đại biểu phát hiện đúng vấn đề cần giám sát. Từ thông tin thu thập được, đại biểu cần xác định vấn đề, hình thành bằng chứng và xây dựng kiến nghị phù hợp.
Theo bà Nguyễn Thị Việt Nga, AI có thể hỗ trợ xử lý khối lượng lớn tài liệu, trích xuất số liệu, phân loại nội dung, so sánh báo cáo, phát hiện điểm không thống nhất, nhận diện mẫu hình, gợi ý khoảng trống thông tin, xây dựng câu hỏi và tổ chức kết quả nghiên cứu.
Nội dung ứng dụng công nghệ được đặt trong yêu cầu nâng cao kỹ năng của đại biểu. Theo TTXVN, hội nghị tập trung vào kỹ năng xử lý thông tin, ứng dụng công nghệ hiện đại và rèn luyện kỹ năng chất vấn.
Gắn bồi dưỡng với thực tiễn địa phương
Phát biểu tại hội nghị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn ĐBQH thành phố Huế Nguyễn Đình Trung cho rằng, giám sát hiệu quả phải bắt đầu từ nhận diện đúng vấn đề, lựa chọn đúng trọng tâm và theo dõi đến cùng quá trình thực hiện. Chất vấn cần tập trung vào những vấn đề cử tri, Nhân dân và thực tiễn cuộc sống đặt ra.
Các đại biểu trao đổi về kỹ năng giám sát, chất vấn và khai thác dữ liệu phục vụ hoạt động của ĐBQH
Theo ông Nguyễn Đình Trung, thường xuyên bồi dưỡng, trao đổi kinh nghiệm và nâng cao kỹ năng cho đại biểu là yêu cầu cần thiết, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của Quốc hội và trách nhiệm của đại biểu trước cử tri, Nhân dân.
Đề cập thực tiễn địa phương, Trưởng đoàn ĐBQH thành phố Huế cho biết, Huế là vùng đất có bề dày lịch sử, chiều sâu văn hóa và hệ thống di sản đặc sắc. Việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương đặt ra yêu cầu cao hơn trong lãnh đạo, quản lý và tổ chức phát triển.
Ông Nguyễn Đình Trung nhấn mạnh, thực tiễn địa phương là cơ sở kiểm nghiệm hiệu quả của chủ trương, chính sách, pháp luật, đồng thời giúp nhận diện những vấn đề cần điều chỉnh, hoàn thiện. Kết hợp bồi dưỡng với khảo sát thực tế tại Huế giúp đại biểu có thêm góc nhìn thực tiễn trong quá trình thực hiện nhiệm vụ giám sát, chất vấn.
Theo chương trình, hội nghị gồm 3 chuyên đề và một báo cáo thực tế, tập trung vào khung pháp lý, quy trình, thủ tục và định hướng hoạt động giám sát của Quốc hội khóa XVI; kỹ năng thu thập, phân tích thông tin đa chiều, ứng dụng AI trong khai thác dữ liệu và kỹ năng xây dựng câu hỏi chất vấn.
Trong khuôn khổ hội nghị, các đại biểu khảo sát thực tế công tác bảo tồn, phát huy giá trị các di tích lịch sử - văn hóa Cố đô Huế. Qua đó, nội dung bồi dưỡng được gắn với thực tiễn địa phương và yêu cầu thực hiện nhiệm vụ giám sát, chất vấn của ĐBQH.
Bùi Quốc Dũng